Οι μέλισσες φαίνεται ότι έχουν πολύ ανεπτυγμένες τις γνωστικές τους ικανότητες. Νέα πειράματα έδειξαν ότι είναι αρκετά ευφυείς για να λύσουν ένα πρόβλημα. Στο πλαίσιο μιας νέας μελέτης, οι μέλισσες συμμετείχαν σε ένα πείραμα, το οποίο είχε πραγματοποιηθεί παλαιότερα σε χιμπατζήδες. Το συγκεκριμένο πείραμα, έδειξε για πρώτη φορά πριν από 100 χρόνια ότι οι χιμπατζήδες μπορούσαν να πιάσουν μία μπανάνα, η οποία δεν ήταν προσβάσιμη για εκείνους, στοιβάζοντας κουτιά.
Έκτοτε, διάφορα άλλα πρωτεύοντα, ελέφαντες και κοράκια έχουν ενταχθεί σε μια ελίτ ειδών που είναι γνωστό ότι είναι ικανά για αυτό το επίπεδο διορατικότητας και αυθόρμητης επίλυσης προβλημάτων. Στην τελευταία έρευνα, οι μέλισσες αποδείχθηκαν ικανές να κυλήσουν μία μπάλα από πολυστυρένιο σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία και να σκαρφαλώσουν σε αυτήν για να έχουν πρόσβαση σε ένα τεχνητό λουλούδι σε μία χαμηλή οροφή.
Τα ευρήματα αμφισβητούν την πεποίθηση ότι τα έντομα λειτουργούν αποκλειστικά με βάση το ένστικτο και την άσκοπη μάθηση δοκιμής και λάθους. «Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι τα έντομα είναι μηχανές που βασίζονται σε αντανακλαστικά», δήλωσε ο ερευνητής Δρ Olli Loukola. Ο Loukola είναι συμπεριφορικός οικολόγος στο Πανεπιστήμιο του Όουλου της Φινλανδίας και κύριος συγγραφέας της νέας μελέτης. «Μερικοί άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν καν ότι έχουν εγκέφαλο. Ελπίζω ότι αυτά τα αποτελέσματα να αλλάξουν την κοσμοθεωρία σχετικά με αυτό», πρόσθεσε.
Οι μέλισσες, οι οποίες ήταν μόλις δύο εβδομάδων, εκπαιδεύτηκαν αρχικά να συνδέουν ένα μπλε τεχνητό λουλούδι με μία ανταμοιβή, η οποία ήταν λίγο ζαχαρόνερο. Κατά τη διάρκεια της δοκιμής, το λουλούδι μετακινήθηκε στην οροφή ενός διαφανούς θαλάμου τύπου τρυβλίου Petri, του οποίου η οροφή ήταν πολύ ψηλή για να την φτάσουν, αλλά με ανεπαρκή χώρο για να αιωρηθούν. Μια μπάλα εισήχθη επίσης στον θάλαμο.
Για να φτάσει μία μέλισσα στο λουλούδι έπρεπε να κυλήσει την μπάλα από κάτω της και να σκαρφαλώσει στην κορυφή – κάτι το οποίο δεν είχαν ξανακάνει ποτέ πριν και δεν είχαν εκπαιδευτεί να εκτελέσουν. Στην πιο βασική έκδοση της δοκιμής, το 75% των μελισσών κατάφεραν να φτάσουν στο λουλούδι.
«Αυτό που ξεχωρίζουμε είναι ότι η αυθόρμητη επίλυση προβλημάτων αποδεικνύεται τώρα σε ένα έντομο», διευκρίνισε ο Loukola. Ωστόσο, παρέμεινε ένα ερώτημα σχετικά με το αν οι μέλισσες πραγματικά έλυναν το πρόβλημα. Μια εναλλακτική πιθανότητα ήταν ότι οι μέλισσες απλώς απολάμβαναν την αίσθηση ότι κυλούσαν μια μπάλα ή ενδεχομένως έλκονταν από το μπλε χρώμα, πράγμα που σημαίνει ότι τυχαία κατέληξαν να τοποθετήσουν την μπάλα στο σωστό σημείο.
Για να το τεστάρουν αυτό, οι επιστήμονες υπέβαλαν τις μέλισσες σε ολοένα και πιο σύνθετες εκδοχές του challenge. Στην τελική φάση, οι μέλισσες είχαν τη δυνατότητα να εξερευνήσουν έναν αριστερό και έναν δεξιό θάλαμο, ένας από τους οποίους περιείχε το τεχνητό λουλούδι, πριν εισαχθεί η μπάλα. Στη συνέχεια, οι επιστήμονες φώτισαν τον θάλαμο με κόκκινο φως, εμποδίζοντας τις μέλισσες να δουν το μπλε λουλούδι, και εισήγαγαν την μπάλα. Για να ολοκληρώσουν την εργασία, οι μέλισσες έπρεπε να θυμηθούν τη θέση του λουλουδιού και να τοποθετήσουν την μπάλα από κάτω του - και 23 από τις 30 μέλισσες τα κατάφεραν.
«Δεν ισχυριζόμαστε ότι οι μέλισσες σκέφτονται σαν τους ανθρώπους», είπε ο ερευνητής. «Αλλά τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι μικροσκοπικοί εγκέφαλοι μπορούν να δημιουργήσουν ευέλικτες λύσεις σε νέα προβλήματα με τρόπους που μόλις αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε», κατέληξε.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Lars Chittka, οικολόγος συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου και συγγραφέας του βιβλίου «Το μυαλό μιας μέλισσας», επισήμανε τα εξής: «Υπάρχει μια γενική αντίληψη ότι η ευφυής συμπεριφορά απαιτεί μεγάλους εγκεφάλους, επειδή εμείς οι άνθρωποι μεταξύ των ζώων έχουμε μεγάλο εγκέφαλο και είμαστε σχετικά ευφυείς. Οι μέλισσες αποτελούν ένα μοντέλο για το πόση νοημοσύνη μπορείς να χωρέσεις σε ένα μικρό νευρικό σύστημα... Είναι μια καλή υπενθύμιση ότι υπάρχει ένα κίνητρο να σεβαστούμε τα υπόλοιπα όντα».
