Το 2024, μια αυστηρά σχεδιασμένη μελέτη σε δίδυμα, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, διαπίστωσε ότι πρεβιοτικά συμπληρώματα φυτικών ινών, όταν λαμβάνονται καθημερινά μαζί με σκόνη πρωτεΐνης, μπορούν να βελτιώσουν τις επιδόσεις σε τεστ μνήμης σε άτομα άνω των 60 ετών.

Αργότερα την ίδια χρονιά, επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο Wageningen στην Ολλανδία ξεκίνησαν την κλινική δοκιμή PRECODE.

Είναι η πρώτη μελέτη σε ανθρώπους που εξετάζει τις συνδυαστικές επιδράσεις 3 διαφορετικών διατροφικών ινών στη γνωστική λειτουργία και στο μικροβίωμα: της ινουλίνης από κιχώριο, της ανθεκτικής δεξτρίνης και του πολυσακχαρίτη από φύκια, σε σύγκριση με εικονικό σκεύασμα, τη μαλτοδεξτρίνη.

Στη διάρκεια εκείνης της διπλά τυφλής δοκιμής, οι ερευνητές εξέτασαν δύο οικονομικά πρεβιοτικά φυτικών ινών, τα οποία διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή σε πολλές χώρες.

Συμληρώματα και εγκέφαλος

Το πρώτο ήταν η ινουλίνη, ένα είδος φυτικής ίνας που συνήθως προστίθεται σε συμπληρώματα διατροφής αφού εξαχθεί από το κιχώριο (ένα βότανο που ανήκει στην οικογένεια των πικραλίδων και κάποιοι χρησιμοποιούν ως υποκατάστατο του καφέ).

Το δεύτερο πρεβιοτικό ήταν οι φρουκτοολιγοσακχαρίτες (FOS), φυτικοί υδατάνθρακες που χρησιμοποιούνται συχνά ως φυσικά γλυκαντικά με λίγες θερμίδες.

Για να εξετάσουν πώς αυτά τα συμπληρώματα επηρέασαν τον εγκέφαλο καθώς γερνά, ερευνητές στο King’s College London ενέταξαν στη μελέτη 36 ζευγάρια διδύμων, όλα ηλικίας τουλάχιστον 60 ετών.

Κάθε ζευγάρι χωρίστηκε τυχαία: ο ένας δίδυμος έλαβε καθημερινά ένα πρεβιοτικό αναμεμειγμένο σε σκόνη πρωτεΐνης, ενώ ο άλλος έλαβε σκόνη εικονικού σκευάσματος.

Οι δίδυμοι που έλαβαν ινουλίνη ή φρουκτοολιγοσακχαρίτες (FOS), χωρίς να το γνωρίζουν, είχαν γενικά υψηλότερη βαθμολογία σε γνωστικό τεστ 3 μήνες αργότερα.

Επιπλέον, τα καθημερινά συμπληρώματα φυτικών ινών συνδέθηκαν με μικρές αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου μεταξύ των διδύμων.

Το ωφέλιμο Bifidobacterium, για παράδειγμα, ήταν πιο άφθονο σε όσους έλαβαν ινουλίνη ή φρουκτοολιγοσακχαρίτες (FOS).

Μελέτες σε ποντίκια δείχνουν ότι το Bifidobacterium μειώνει τα γνωστικά ελλείμματα ρυθμίζοντας τις συνδέσεις ανάμεσα στο έντερο και τον εγκέφαλο.

Αλλαγές στον εγκέφαλο σε μόλις 12 εβδομάδες

«Είναι συναρπαστικό που βλέπουμε αυτές τις αλλαγές μέσα σε μόλις 12 εβδομάδες. Αυτό δημιουργεί μεγάλες προοπτικές για την ενίσχυση της υγείας του εγκεφάλου και της μνήμης στον πληθυσμό μας που γερνά», ανέφερε η Mary Ni Lochlainn, ερευνήτρια γηριατρικής ιατρικής στο King’s College London, όταν δημοσιεύθηκαν τα ευρήματα το 2024.

«Η αποκάλυψη των μυστικών του άξονα εντέρου και εγκεφάλου θα μπορούσε να προσφέρει νέους τρόπους ώστε να ζείτε πιο υγιείς για περισσότερα χρόνια».

Το King’s College London (KCL) διαθέτει το μεγαλύτερο μητρώο ενήλικων διδύμων στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ οι μελέτες σε δίδυμα είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για να ξεχωρίσουν οι επιδράσεις των γονιδίων από τις επιδράσεις του περιβάλλοντος στην ανθρώπινη υγεία.

Παλαιότερες μελέτες σε τρωκτικά δείχνουν ότι τα συμπληρώματα με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, όπως η ινουλίνη και οι φρουκτοολιγοσακχαρίτες (FOS), μπορούν να «ταΐσουν» το μικροβίωμα του παχέος εντέρου, επιτρέποντας στα «καλά» βακτήρια να αναπτυχθούν.

Ορισμένα από αυτά τα βακτήρια έχουν επίσης συνδεθεί με καλύτερη γνωστική λειτουργία τόσο σε ποντίκια όσο και σε ανθρώπους.

Τα στοιχεία για τη στενή σχέση ανάμεσα στο έντερο και τον εγκέφαλο αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο. Ορισμένοι ειδικοί είναι πλέον τόσο πεπεισμένοι από τα αποτελέσματα, ώστε αποκαλούν το έντερο «δεύτερο εγκέφαλο» του σώματος.

Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο αυτά τα δύο νευρικά συστήματα συνεργάζονται παραμένει μυστήριο.

Η μελέτη σε δίδυμα στο KCL δείχνει ότι η κατανάλωση ορισμένων «τροφών για τον εγκέφαλο» θα μπορούσε να είναι ένας πολλά υποσχόμενος τρόπος αντιμετώπισης της γνωστικής εξασθένησης, προσθέτοντας νέα δεδομένα στην έρευνα που δείχνει ότι βασικά θρεπτικά συστατικά μπορεί να μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξή της.

«Αυτές οι φυτικές ίνες, που είναι φθηνές και διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή, θα μπορούσαν να ωφελήσουν μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων σε μια περίοδο οικονομικής πίεσης. Είναι επίσης ασφαλείς και αποδεκτές. Το επόμενο βήμα μας είναι να δούμε αν αυτές οι επιδράσεις διατηρούνται για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα και σε μεγαλύτερες ομάδες ανθρώπων», ανέφερε η γηρίατρος Claire Steves στο KCL.