Μια ομάδα αντισυλληπτικών φαρμάκων που χρησιμοποιούν εκατομμύρια γυναίκες θα μπορούσαν να αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ενός συχνού τύπου όγκου στον εγκέφαλο, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open.
Ειδικότερα, Δανοί ερευνητές ανέλυσαν τα ιατρικά αρχεία 3 εκατ. γυναικών σε διάστημα 25 ετών και διαπίστωσαν ότι χάπια, ενέσεις και σπιράλ που περιέχουν την ορμόνη προγεσταγόνο συνδέονταν με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο μηνιγγιώματος.
Τα μηνιγγιώματα είναι ο συχνότερος τύπος όγκου στον εγκέφαλο, καθώς αντιστοιχούν σε πάνω από το 1/4 των περιστατικών που διαγιγνώσκονται. Πρόκειται συνήθως για μη καρκινικό όγκο, ο οποίος αναπτύσσεται στους ιστούς που περιβάλλουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.
Αν και τα περισσότερα είναι καλοήθη, μπορεί να προκαλέσουν πονοκεφάλους, επιληπτικές κρίσεις και προβλήματα όρασης, καθώς μεγαλώνουν και πιέζουν τους γύρω ιστούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, απαιτείται χειρουργική επέμβαση ή ακτινοθεραπεία.
Η ισχυρότερη συσχέτιση καταγράφηκε με μία αντισυλληπτική ένεση, η οποία συνδέθηκε με αύξηση 355% στον κίνδυνο εμφάνισης μηνιγγιώματος.
Προηγούμενες μελέτες έχουν επίσης δείξει πιθανή σύνδεση ανάμεσα σε φάρμακα που βασίζονται σε προγεσταγόνα και στους συγκεκριμένους όγκους, οι οποίοι είναι γνωστό ότι εμφανίζονται συχνότερα στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες.
Οι ειδικοί ανέφεραν ότι τα ευρήματα μπορούν να βοηθήσουν γιατρούς και ασθενείς να συζητούν πιο τεκμηριωμένα τα οφέλη και τους κινδύνους των διαφορετικών μεθόδων αντισύλληψης.
Η μελέτη ανέλυσε ιατρικά αρχεία 3 εκατ. γυναικών ηλικίας 15 έως 59 ετών, σε διάστημα 25 ετών.
Οι ερευνητές συνέκριναν 1.473 γυναίκες που διαγνώστηκαν με μηνιγγίωμα με 14.717 γυναίκες που δεν είχαν τον όγκο και διαπίστωσαν ότι η ισχυρότερη συσχέτιση αφορούσε τις χρήστριες της αντισυλληπτικής ένεσης μεδροξυπρογεστερόνης.
Ο κίνδυνος ήταν υψηλότερος στις μεγαλύτερες ηλικίες
Στις γυναίκες ηλικίας 55 έως 59 ετών, οι ερευνητές εκτίμησαν ότι αντιστοιχούσε ένα επιπλέον περιστατικό μηνιγγιώματος ανά 5.372 γυναίκες που χρησιμοποιούσαν την ένεση για έναν χρόνο.
Αντίθετα, στις γυναίκες ηλικίας 15 έως 19 ετών, αντιστοιχούσε ένα επιπλέον περιστατικό ανά 449.000 χρήστριες.
Οι ερευνητές βρήκαν επίσης αυξημένες πιθανότητες μηνιγγιώματος σε χρήστριες αρκετών συνδυασμένων αντισυλληπτικών χαπιών, τα οποία περιέχουν οιστρογόνο και προγεσταγόνο (συνθετική μορφή της ορμόνης προγεστερόνης).
Ειδικότερα, εντοπίστηκε σύνδεση ανάμεσα σε ορισμένες κατηγορίες προγεσταγόνου και αυξημένου κινδύνου εμφάνισης μηνιγγιώματος μετά από μακροχρόνια χρήση.
Η μεγαλύτερη αύξηση συνδέθηκε με τη δεσογεστρέλη, η οποία συσχετίστηκε με αύξηση 66% στις πιθανότητες, και ακολούθησαν η κυπροτερόνη με 61%, η δροσπιρενόνη με 58%, η γεστοδένη με 44%, η λεβονοργεστρέλη με 40%, η νορεθιστερόνη με 38% και η νοργεστιμάτη με 4%.
Η δεσογεστρέλη είναι ένα από τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα «μίνι» αντισυλληπτικά χάπια. Αξίζει να σημειωθεί ότι, μεταξύ των γυναικών που λάμβαναν αντισυλληπτικά χάπια μόνο με προγεσταγόνο και χωρίς οιστρογόνα, η δεσογεστρέλη συνδέθηκε με αύξηση 73% στις πιθανότητες εμφάνισης μηνιγγιώματος. Αντίστοιχα, δεν παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση στις χρήστριες χαπιών που περιείχαν μόνο νορεθιστερόνη.
Η λεβονοργεστρέλη περιλαμβάνεται σε γνωστά σκευάσματα επείγουσας αντισύλληψης, αλλά και σε ενδομήτριες συσκευές. Μάλιστα, οι γυναίκες που χρησιμοποιούσαν ενδομήτριες συσκευές (IUD) με υψηλή δόση λεβονοργεστρέλης είχαν 58% υψηλότερες πιθανότητες να εμφανίσουν μηνιγγίωμα. Ωστόσο, δεν παρατηρήθηκε αυξημένος κίνδυνος με σπιράλ λεβονοργεστρέλης χαμηλότερης δόσης.
Οι επιστήμονες ανέφεραν ότι τα ευρήματα δείχνουν πως ο κίνδυνος μηνιγγιώματος μπορεί να μην αφορά μόνο τις θεραπείες υψηλής δόσης με προγεσταγόνα και τις ενέσεις μεδροξυπρογεστερόνης μακράς δράσης, αλλά και ορισμένα ευρέως χρησιμοποιούμενα αντισυλληπτικά προγεσταγόνα.
Το καθησυχαστικό στοιχείο είναι ότι, σύμφωνα με τη μελέτη, ο αυξημένος κίνδυνος γενικά εξαφανιζόταν μέσα σε 5 χρόνια από τη διακοπή του αντισυλληπτικού.
Οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε ασφαλή συμπεράσματα για αρκετά άλλα αντισυλληπτικά που περιέχουν προγεσταγόνα, επειδή τα είχαν χρησιμοποιήσει πολύ λίγες γυναίκες ή επειδή καταγράφηκαν πολύ λίγα περιστατικά μηνιγγιώματος κατά τη διάρκεια της μελέτης.
Σε αυτά περιλαμβάνονταν η αιθυνοδιόλη, η λινεστρενόλη, η νομεγεστρόλη, η διενογέστη, η νορελγεστρομίνη, τα χάπια μόνο με δροσπιρενόνη, τα χάπια μόνο με λεβονοργεστρέλη, καθώς και τα εμφυτεύματα και οι κολπικοί δακτύλιοι με ετονογεστρέλη.
Η μελέτη επίσης δεν έδειξε σαφή αύξηση του κινδύνου στις χρήστριες συνδυασμένου χαπιού που περιείχε νοργεστιμάτη, χαπιού μόνο με προγεσταγόνο νορεθιστερόνη ή σπιράλ λεβονοργεστρέλης χαμηλής δόσης.
Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στην έρευνα υποδέχθηκαν θετικά τα ευρήματα, αλλά τόνισαν ότι ο συνολικός κίνδυνος για κάθε γυναίκα παραμένει χαμηλός.
Ο Paul Pharoah, καθηγητής επιδημιολογίας του καρκίνου στο Cedars Sinai, δήλωσε: «Είναι σημαντικό ότι διαπίστωσαν πως αυτός ο κίνδυνος παρέμενε μόνο όσο οι γυναίκες χρησιμοποιούσαν το ορμονικό αντισυλληπτικό και μειωνόταν όταν το σταματούσαν.
Πρόκειται για μελέτη παρατήρησης και είναι δύσκολο να αποδειχθεί ότι η συσχέτιση είναι αιτιώδης, επειδή είναι αδύνατο να αποκλειστούν όλοι οι πιθανοί συγχυτικοί παράγοντες. Ωστόσο, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, μια αιτιώδης σχέση φαίνεται πιθανή».
Ο Channa Jayasena, καθηγητής αναπαραγωγικής ενδοκρινολογίας στο Imperial College London, πρόσθεσε: «Όλα τα φάρμακα έχουν κινδύνους και τα αντισυλληπτικά φάρμακα δεν αποτελούν εξαίρεση. Όπως σωστά αναφέρει η μελέτη, η συνολική πιθανότητα να προκαλέσουν αυτά τα φάρμακα μηνιγγίωμα είναι πολύ μικρή».
Ο Gino Pecoraro, αναπληρωτής καθηγητής μαιευτικής και γυναικολογίας στο University of Queensland, ανέφερε ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της συζήτησης τόσο των κινδύνων όσο και των οφελών κατά την επιλογή αντισύλληψης.
Πρόσθεσε ότι οι γυναίκες που ανησυχούν για τα ευρήματα μπορούν να εξετάσουν εναλλακτικές επιλογές που δεν περιέχουν προγεσταγόνα, όπως οι μέθοδοι φραγμού ή τα σπιράλ χαλκού, αφού πρώτα συμβουλευτούν τον επαγγελματία υγείας που τις παρακολουθεί.
