Οι διαγνώσεις αυτισμού αυξήθηκαν απότομα μετά την έναρξη της πανδημίας του κορωνοϊού. Όμως, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο αυτισμός έγινε ξαφνικά πιο συχνός.
Η αύξηση προήλθε σχεδόν αποκλειστικά από τις διαγνώσεις σε κορίτσια και γυναίκες, ενώ τα ποσοστά στα αγόρια και τους άνδρες παρέμειναν σταθερά ή μειώθηκαν.
Πού οφείλεται, λοιπόν, αυτή η εξέλιξη;
Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open υποδεικνύει ότι πολλά από αυτά τα κορίτσια και τις γυναίκες μπορεί απλώς να μην είχαν διαγνωστεί στο παρελθόν.
Ερευνητική ομάδα με επικεφαλής επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Saint Louis εξέτασε τα ηλεκτρονικά αρχεία υγείας 171.134 ατόμων, τα οποία λάμβαναν κάθε χρόνο υπηρεσίες υγείας από το ίδιο μεγάλο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης των ΗΠΑ, από το 2016 έως το 2024.
Στο σύνολο των συμμετεχόντων, το ετήσιο ποσοστό των διαγνώσεων αυτισμού που καταγράφονταν για πρώτη φορά μειωνόταν έως το 2020 και στη συνέχεια άρχισε να αυξάνεται. Όταν, όμως, οι ερευνητές ανέλυσαν τα δεδομένα ανά φύλο, διαπίστωσαν δύο εντελώς διαφορετικές τάσεις.
Οι νέες διαγνώσεις στα αγόρια και τους άνδρες παρέμειναν σταθερές ή μειώθηκαν. Αντίθετα, στα κορίτσια και τις γυναίκες αυξάνονταν κατά μέσο όρο κατά 19% τον χρόνο, από το 2020 έως το 2024.
Ο ετήσιος αριθμός των κοριτσιών και των γυναικών που λάμβαναν διάγνωση η οποία καταγραφόταν για πρώτη φορά σχεδόν διπλασιάστηκε, από 284 το 2016 σε 513 το 2024.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η αύξηση που παρατηρήθηκε μετά την πανδημία δεν αφορούσε εξίσου ολόκληρο τον πληθυσμό. Αντίθετα, οι επαγγελματίες υγείας ενδέχεται πλέον να αναγνωρίζουν καλύτερα τον αυτισμό σε άτομα των οποίων τα χαρακτηριστικά συχνά περνούσαν απαρατήρητα στο παρελθόν.
«Η συνολική αύξηση έκρυβε μια σημαντική διαφορά μεταξύ των φύλων», έγραψαν οι ερευνητές.
Αυτισμός: αγόρια και κορίτσια
Εδώ και χρόνια, ο αυτισμός διαγιγνώσκεται συχνότερα στα αγόρια και τους άνδρες. Πολλά από τα εργαλεία ανίχνευσης και τις καθιερωμένες περιγραφές του αυτισμού βασίστηκαν σε έρευνες στις οποίες συμμετείχαν κυρίως αγόρια και άνδρες. Αυτό ενδέχεται να έχει δυσκολέψει την αναγνώριση του αυτισμού όταν εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο.
Μελέτη του 2026 που δημοσιεύτηκε στο The BMJ διαπίστωσε ότι τα κορίτσια διαγιγνώσκονταν αργότερα από τα αγόρια. Ωστόσο, μέχρι την ενηλικίωση, η διαφορά στα ποσοστά διάγνωσης μεταξύ των δύο φύλων είχε περιοριστεί σημαντικά.
Τα κορίτσια με αυτισμό μπορεί να δείχνουν μεγαλύτερη διάθεση για κοινωνική επαφή ή να συγκαλύπτουν τις δυσκολίες τους. Επομένως, μπορεί να είναι δυσκολότερο να εντοπιστούν με τα καθιερωμένα εργαλεία ανίχνευσης.
Στη μελέτη, τα κορίτσια και οι γυναίκες διαγιγνώσκονταν με αυτισμό περίπου 3,5 χρόνια αργότερα από τα αγόρια και τους άνδρες. Καθυστέρηση παρατηρήθηκε και στα παιδιά, καθώς τα κορίτσια συνήθως λάμβαναν διάγνωση περίπου 1,5 χρόνο αργότερα από τα αγόρια.
Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφηκε στα έφηβα κορίτσια. Οι νέες διαγνώσεις σε αυτή την ομάδα αυξάνονταν κατά περίπου 22% τον χρόνο από το 2020 έως το 2024. Σύμφωνα με τους ερευνητές, πολλά από αυτά τα κορίτσια μπορεί να μην είχαν διαγνωστεί στην παιδική ηλικία και ο αυτισμός να αναγνωρίστηκε μόνο όταν έφτασαν στην εφηβεία.
Η χρονική στιγμή κατά την οποία σημειώθηκε αυτή η αύξηση δεν αποδεικνύει ότι η πανδημία προκάλεσε είτε τον αυτισμό είτε τη γενικότερη αύξηση των διαγνώσεων.
Οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν κατά τους πρώτους μήνες της πανδημίας του κορωνοϊού διέκοψαν τα τακτικά ιατρικά ραντεβού, τους αναπτυξιακούς ελέγχους και τη διά ζώσης εκπαίδευση. Όταν οι σχετικές υπηρεσίες άρχισαν να λειτουργούν ξανά, οι αξιολογήσεις που είχαν αναβληθεί μπορεί να οδήγησαν σε συσσώρευση διαγνώσεων.
Παράλληλα, η χρήση της τηλεϊατρικής για την αξιολόγηση του αυτισμού έγινε ευρύτερα αποδεκτή, διευκολύνοντας ενδεχομένως την πρόσβαση στη διαδικασία. Την ίδια στιγμή, η μεγαλύτερη ενημέρωση του κοινού, στην οποία συνέβαλαν και γυναίκες που μοιράζονταν τις εμπειρίες τους στο διαδίκτυο, μπορεί να βοήθησε ορισμένα άτομα να αναγνωρίσουν αυτιστικά χαρακτηριστικά στον εαυτό τους και να ζητήσουν αξιολόγηση από ειδικό.
Η αύξηση των διαγνώσεων αυτισμού μπορεί, επομένως, να μη σημαίνει μόνο ότι ο αυτισμός έγινε ξαφνικά πιο συχνός. Μπορεί επίσης να σημαίνει ότι τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης αρχίζουν επιτέλους να αναγνωρίζουν τα άτομα που μέχρι σήμερα δεν είχαν εντοπίσει.
