Η θέση του χεριού κατά τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το αποτέλεσμα, σύμφωνα με μελέτη που πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση ερευνητών του Johns Hopkins Medicine. Μάλιστα, ορισμένες θέσεις που χρησιμοποιούνται συχνά κατά τον έλεγχο δίνουν υψηλότερες ενδείξεις από τις πραγματικές, με κίνδυνο να οδηγήσουν σε λανθασμένη διάγνωση υπέρτασης.
Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Internal Medicine, οι ερευνητές εξέτασαν τρεις διαφορετικές θέσεις: το χέρι στηριγμένο σε γραφείο, ακουμπισμένο στους μηρούς και αφημένο να κρέμεται στο πλάι του σώματος, χωρίς στήριξη. Όταν το χέρι ακουμπούσε στους μηρούς, η ένδειξη της συστολικής πίεσης, δηλαδή της «μεγάλης», ήταν αυξημένη κατά σχεδόν 4 mmHg. Όταν κρεμόταν στο πλάι χωρίς στήριξη, η διαφορά έφτανε σχεδόν τα 7 mmHg.
Πόσο επηρεάζει τη μέτρηση η θέση του χεριού
Η σωστή θέση του χεριού κάνει «τεράστια διαφορά» στην ακρίβεια της μέτρησης, όπως ανέφερε η κύρια συγγραφέας της μελέτης, Tammy Brady, γιατρός και κάτοχος διδακτορικού. Η Brady είναι αντιπρόεδρος για την κλινική έρευνα στο Τμήμα Παιδιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, ιατρική διευθύντρια του προγράμματος παιδιατρικής υπέρτασης στο Johns Hopkins Children’s Center και αναπληρώτρια διευθύντρια του Κέντρου Welch για την Πρόληψη, την Επιδημιολογία και την Κλινική Έρευνα.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα επιβεβαιώνουν τη σημασία των συστάσεων που προβλέπουν ότι το χέρι πρέπει να στηρίζεται σταθερά σε γραφείο ή σε άλλη επιφάνεια όσο μετριέται η πίεση.
Επειδή η υπέρταση συχνά δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα ή προκαλεί ελάχιστα, ο έγκαιρος και τακτικός έλεγχος κατά τις συνηθισμένες επισκέψεις στον γιατρό έχει ουσιαστικό ρόλο στη διαχείρισή της. Σε πολλές περιπτώσεις, η πίεση μπορεί να ρυθμιστεί με απώλεια βάρους, υγιεινή διατροφή και άσκηση, καθώς και με φαρμακευτική αγωγή, για την οποία υπάρχουν διάφορες θεραπευτικές επιλογές.
Πώς να μετράτε σωστά την πίεσή σας
Οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας περιγράφουν τα βήματα που χρειάζονται για μια αξιόπιστη μέτρηση. Η περιχειρίδα πρέπει να έχει το κατάλληλο μέγεθος, η πλάτη σας να στηρίζεται και τα πέλματά σας να πατούν στο πάτωμα, χωρίς να σταυρώνετε τα πόδια. Το χέρι σας πρέπει να ακουμπά σε γραφείο ή τραπέζι, έτσι ώστε το κέντρο της ρυθμιζόμενης περιχειρίδας να βρίσκεται στο ύψος της καρδιάς.
Στην πράξη, ωστόσο, αυτές οι οδηγίες δεν τηρούνται πάντα. Όπως επισήμαναν οι ερευνητές, η πίεση συχνά μετριέται ενώ ο ασθενής κάθεται στο εξεταστικό κρεβάτι, με το χέρι του να στηρίζεται ελάχιστα ή καθόλου. Άλλοτε το κρατά ο επαγγελματίας υγείας και άλλοτε ο ασθενής το ακουμπά στους μηρούς του.
Στη μελέτη του Johns Hopkins εντάχθηκαν 133 ενήλικες από τις 9 Αυγούστου 2022 έως την 1η Ιουνίου 2023. Το 78% των συμμετεχόντων ήταν μαύροι και το 52% γυναίκες, ενώ οι ηλικίες τους κυμαίνονταν από 18 έως 80 ετών. Χωρίστηκαν τυχαία σε έξι ομάδες, που διέφεραν ως προς τη σειρά με την οποία δοκίμασαν τις τρεις θέσεις του χεριού, πάντα καθιστοί.
Όλες οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν σε μία επίσκεψη, μεταξύ 9 π.μ. και 6 μ.μ. Αρχικά, οι συμμετέχοντες άδειασαν την ουροδόχο κύστη τους και περπάτησαν για δύο λεπτά, όπως θα έκαναν συνήθως μέχρι να φτάσουν σε μια κλινική ή ένα ιατρείο για τον έλεγχο. Έπειτα, κάθισαν και ξεκουράστηκαν για πέντε λεπτά, με την πλάτη και τα πέλματά τους στηριγμένα.
Κάθε συμμετέχων φόρεσε περιχειρίδα κατάλληλη για την περίμετρο του μπράτσου του. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ψηφιακό πιεσόμετρο και πραγματοποίησαν τρεις σειρές των τριών μετρήσεων, αφήνοντας 30 δευτερόλεπτα ανάμεσα σε κάθε μέτρηση.
Οι συνθήκες της μέτρησης ελέγχθηκαν προσεκτικά
Μετά από κάθε σειρά τριών μετρήσεων, η περιχειρίδα αφαιρούνταν και οι συμμετέχοντες περπατούσαν για δύο λεπτά, πριν καθίσουν ξανά για να ξεκουραστούν για άλλα πέντε λεπτά. Στην ίδια επίσκεψη έγινε και μια τέταρτη σειρά τριών μετρήσεων, με το χέρι στηριγμένο σε γραφείο. Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές μπορούσαν να συνυπολογίσουν τις γνωστές διακυμάνσεις της πίεσης από τη μία μέτρηση στην άλλη.
Οι μετρήσεις έγιναν σε ήσυχο χώρο, χωρίς την παρουσία τρίτων. Οι συμμετέχοντες είχαν επίσης λάβει οδηγίες να μη μιλούν με τους ερευνητές και να μη χρησιμοποιούν το κινητό τους όσο μετριόταν η πίεσή τους.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι δύο θέσεις που χρησιμοποιούνται συχνά στην κλινική πράξη, με το χέρι στους μηρούς ή στο πλάι χωρίς στήριξη, έδιναν αισθητά υψηλότερες τιμές από τη συνιστώμενη θέση, με το χέρι στηριγμένο σε γραφείο.
Συγκεκριμένα, όταν το χέρι ακουμπούσε στους μηρούς, η συστολική πίεση εμφανιζόταν υψηλότερη κατά 3,9 mmHg. Πρόκειται για τη «μεγάλη» πίεση, η οποία αντιστοιχεί στην πίεση που ασκείται στις αρτηρίες όταν η καρδιά συσπάται και στέλνει το αίμα στο σώμα. Αντίστοιχα, η διαστολική, δηλαδή η «μικρή» πίεση, εμφανιζόταν υψηλότερη κατά 4,0 mmHg. Η τιμή αυτή αντιστοιχεί στην πίεση στις αρτηρίες όταν η καρδιά χαλαρώνει ανάμεσα στους παλμούς.
Η διαφορά ήταν ακόμη μεγαλύτερη όταν το χέρι κρεμόταν στο πλάι χωρίς στήριξη: η συστολική πίεση εμφανιζόταν υψηλότερη κατά 6,5 mmHg και η διαστολική κατά 4,4 mmHg.
Η διαφορά μπορεί να αλλάξει τη διάγνωση
«Αν μετράτε συστηματικά την πίεσή σας χωρίς να στηρίζετε το χέρι και έτσι η ένδειξη είναι υψηλότερη κατά 6,5 mmHg, μια συστολική πίεση 123 μπορεί να εμφανιστεί ως 130 ή μια πίεση 133 ως 140 — τιμή που θεωρείται υπέρταση σταδίου 2», εξήγησε η Sherry Liu, μία από τις συγγραφείς της μελέτης. Η Liu είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στις επιστήμες υγείας και συντονίστρια επιδημιολογικής έρευνας στο Κέντρο Welch για την Πρόληψη, την Επιδημιολογία και την Κλινική Έρευνα, στο Τμήμα Επιδημιολογίας της Σχολής Δημόσιας Υγείας Bloomberg του Johns Hopkins.
Οι ερευνητές διευκρίνισαν ότι τα ευρήματα ενδέχεται να ισχύουν μόνο για μετρήσεις με αυτόματα πιεσόμετρα. Επομένως, δεν είναι βέβαιο ότι το ίδιο συμβαίνει και όταν χρησιμοποιούνται άλλοι τύποι συσκευών.
Παρά τον περιορισμό αυτό, η Brady υπογράμμισε ότι τα αποτελέσματα δείχνουν πόσο σημαντικό είναι οι επαγγελματίες υγείας να τηρούν προσεκτικά τις οδηγίες για τη μέτρηση. Όπως πρόσθεσε, οι ασθενείς «πρέπει να ζητούν να γίνεται σωστά η μέτρηση στο ιατρείο και να φροντίζουν να μετρούν σωστά την πίεσή τους στο σπίτι».
