Νέα επιστημονικά δεδομένα αποκαλύπτουν έναν βασικό λόγο για τον οποίο περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους με χρόνια νεφρική νόσο πεθαίνουν τελικά από επιπλοκές που σχετίζονται με την καρδιά. Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Circulation, τα κατεστραμμένα νεφρά απελευθερώνουν στο αίμα μια ουσία που προκαλεί άμεση βλάβη στον καρδιακό ιστό.
Η ανακάλυψη θα μπορούσε να βοηθήσει τους γιατρούς να εντοπίζουν νωρίτερα τους ασθενείς υψηλού κινδύνου και να ανοίξει τον δρόμο για νέες θεραπείες που στοχεύουν στην πρόληψη ή την επιβράδυνση της καρδιακής ανεπάρκειας σε άτομα με νεφρική νόσο.
«Η νεφρική και η καρδιακή νόσος συχνά εξελίσσονται χωρίς εμφανή συμπτώματα, με αποτέλεσμα να διαγιγνώσκονται όταν η βλάβη έχει ήδη προχωρήσει», ανέφερε η Uta Erdbrügger, γιατρός παθολογίας και ερευνήτρια στο Τμήμα Νεφρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια. «Τα ευρήματά μας μπορούν να βοηθήσουν στον έγκαιρο εντοπισμό των ασθενών που κινδυνεύουν να εμφανίσουν καρδιακή ανεπάρκεια, δίνοντας τη δυνατότητα για πιο πρώιμη παρέμβαση και καλύτερη πρόγνωση».
Ο κίνδυνος καρδιακής ανεπάρκειας στη χρόνια νεφρική νόσο
Η χρόνια νεφρική νόσος αφορά περίπου το 10% του συνολικού πληθυσμού, σύμφωνα με το World Kidney Day. Είναι ιδιαίτερα συχνή σε άτομα που αντιμετωπίζουν και άλλα προβλήματα υγείας. Περίπου ένας στους 3 ασθενείς με διαβήτη και σχεδόν ένας στους 5 ανθρώπους με υπέρταση έχουν επίσης νεφρική νόσο.
Οι γιατροί γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι η χρόνια νεφρική νόσος και τα καρδιαγγειακά νοσήματα συνδέονται στενά, με τη σοβαρότερη βλάβη στα νεφρά να σχετίζεται με χειρότερη έκβαση για την καρδιά. Ωστόσο, η ακριβής αιτία αυτής της σύνδεσης παρέμενε ασαφής. Πολλοί ασθενείς μοιράζονται κοινούς παράγοντες κινδύνου, όπως η παχυσαρκία και η υψηλή αρτηριακή πίεση, γεγονός που δυσκόλευε την αποσαφήνιση του κατά πόσο τα ίδια τα νεφρά ευθύνονται άμεσα για τη βλάβη της καρδιάς.
Εντοπίστηκε αιτία που προέρχεται άμεσα από τα νεφρά
Μέχρι σήμερα, οι ερευνητές δεν είχαν καταφέρει να εντοπίσουν έναν παράγοντα που να προέρχεται αποκλειστικά από τα νεφρά και να προκαλεί άμεση βλάβη στην καρδιά. Η νέα μελέτη, με επικεφαλής την Erdbrügger και την ομάδα της, φαίνεται να εντοπίζει έναν σαφή μηχανισμό. Τα νοσούντα νεφρά απελευθερώνουν στην κυκλοφορία του αίματος μικροσκοπικά σωματίδια, γνωστά ως «κυκλοφορούντα εξωκυττάρια κυστίδια».
Τα εξωκυττάρια κυστίδια παράγονται σχεδόν από όλα τα κύτταρα του οργανισμού και φυσιολογικά λειτουργούν ως αγγελιοφόροι, μεταφέροντας πρωτεΐνες και άλλα μόρια από κύτταρο σε κύτταρο. Στα άτομα με χρόνια νεφρική νόσο, όμως, αυτά τα κυστίδια μεταφέρουν μικρά, μη κωδικοποιητικά RNA, γνωστά ως miRNA, τα οποία οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι είναι τοξικά για τον καρδιακό ιστό.
Τι έδειξαν τα εργαστηριακά και κλινικά δεδομένα
Σε πειραματόζωα, η παρεμπόδιση της κυκλοφορίας αυτών των εξωκυττάριων κυστιδίων οδήγησε σε εμφανή βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας και σε λιγότερα σημάδια καρδιακής ανεπάρκειας. Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε επίσης δείγματα πλάσματος αίματος από άτομα με χρόνια νεφρική νόσο και από υγιείς εθελοντές. Τα επιβλαβή εξωκυττάρια κυστίδια εντοπίστηκαν μόνο στους ασθενείς με νεφρική νόσο και όχι στους υγιείς συμμετέχοντες.
«Οι γιατροί εδώ και χρόνια προσπαθούσαν να κατανοήσουν πώς επικοινωνούν μεταξύ τους όργανα όπως τα νεφρά και η καρδιά. Δείχνουμε ότι τα εξωκυττάρια κυστίδια που προέρχονται από τα νεφρά μπορούν να φτάσουν στην καρδιά και να προκαλέσουν τοξική δράση», ανέφερε η Erdbrügger. «Βρισκόμαστε ακόμα στην αρχή της κατανόησης αυτής της επικοινωνίας».
Τα ευρήματα δείχνουν ότι στο μέλλον θα μπορούσε να αναπτυχθεί μια εξέταση αίματος για τον εντοπισμό των ατόμων με χρόνια νεφρική νόσο που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών καρδιακών επιπλοκών. Παράλληλα, οι ερευνητές ενδέχεται να μπορέσουν να σχεδιάσουν θεραπείες που θα μπλοκάρουν ή θα εξουδετερώνουν αυτά τα κυκλοφορούντα εξωκυττάρια κυστίδια, περιορίζοντας τη βλαβερή τους επίδραση στην καρδιά.
«Στόχος μας είναι να αναπτύξουμε νέους βιοδείκτες και θεραπευτικές επιλογές για τους ασθενείς με νεφρική νόσο που κινδυνεύουν από καρδιοπάθεια», ανέφερε η Erdbrügger. «Ενδεχομένως, το έργο μας να συμβάλει στη βελτίωση της εξατομικευμένης ιατρικής για ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο και καρδιακή ανεπάρκεια, ώστε κάθε ασθενής να λαμβάνει τη θεραπεία που ανταποκρίνεται στις δικές του ανάγκες».
