Όλοι θέλουμε να αφήσουμε την περίοδο της πανδημίας πίσω μας και να κάνουμε σαν να μην υπήρξε ποτέ το 2020... Όμως, για τα εκατομμύρια ανθρώπων που συνεχίζουν να νοσούν κάθε χρόνο, αυτό δεν είναι πάντα εφικτό. Το λεγόμενο «Long COVID» έχει συνδεθεί με έντονη κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης και εγκεφαλική «ομίχλη», συμπτώματα που μπορούν να διαταράξουν την καθημερινότητα για μήνες.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο, καθώς συχνά υπάρχει αμφισβήτηση από την ιατρική κοινότητα ή την κοινωνία για το αν αυτά τα συμπτώματα είναι πραγματικά.
Μια νέα, πρωτοποριακή μελέτη από το Πανεπιστήμιο Griffith στην Αυστραλία έρχεται να δώσει απαντήσεις. Και το πιο ανησυχητικό εύρημα είναι ότι ακόμη και άτομα που θεωρούνται ότι έχουν αναρρώσει πλήρως, παρουσιάζουν διαφορές στον εγκέφαλό τους. Χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνικές μαγνητικής τομογραφίας (MRI), οι ερευνητές κατάφεραν να χαρτογραφήσουν τις «αόρατες ουλές» που αφήνει ο ιός στον εγκέφαλο. Τα αποτελέσματα αποτελούν δικαίωση για τους ασθενείς και ταυτόχρονα προειδοποίηση για το κοινό: η νόσος COVID-19 αφήνει ένα ξεκάθαρο αποτύπωμα στη μικροδομή και τη χημική ισορροπία του εγκεφάλου, ακόμη και σε ανθρώπους που πιστεύουν ότι έχουν αναρρώσει πλήρως.
Το παράδοξο της «ανάρρωσης»
Από την αρχή, ο κορωνοιός, αποτέλεσε ιατρική ιδιαιτερότητα. Αν και θεωρείται αναπνευστικός ιός, μπορεί να προκαλέσει απώλεια όσφρησης, προβλήματα μνήμης, ναυτία ή εμετούς.
Το πιο ανησυχητικό εύρημα της μελέτης αφορά την ομάδα των ατόμων που έχουν πλέον αναρρώσει. Πρόκειται λοιπόν για άτομα που νόσησαν, ανάρρωσαν και πλέον δεν αναφέρουν κανένα σύμπτωμα. Θα περίμενε κανείς ο εγκέφαλός τους να είναι ίδιος με εκείνον των ανθρώπων που δεν κόλλησαν ποτέ τον ιό. Όμως δεν είναι... Η μελέτη έδειξε ότι τα άτομα αυτά παρουσίαζαν αλλοιώσεις στη μικροδομή εγκεφαλικών περιοχών όπως το εγκεφαλικό στέλεχος, η παρεγκεφαλίδα και η άνω επιμήκης δεσμίδα.
Το εγκεφαλικό στέλεχος ρυθμίζει ζωτικές λειτουργίες, όπως ο ύπνος και η αναπνοή, ενώ η παρεγκεφαλίδα σχετίζεται με τον συντονισμό των κινήσεων. Αυτό δείχνει ότι ακόμη και μια «ήπια» λοίμωξη μπορεί να αφήσει ένα σιωπηλό, νευρολογικό αποτύπωμα στον εγκέφαλο.
Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Kiran Thapaliya: «Χρησιμοποιήσαμε πολυτροπικές τεχνικές μαγνητικής τομογραφίας για να εξετάσουμε φαιά και λευκή ουσία σε περιοχές του εγκεφάλου που είναι κρίσιμες για τη μνήμη, τη σκέψη και τη γενική εγκεφαλική υγεία, και διαπιστώσαμε ξεκάθαρες διαφορές σε όλες τις ομάδες συμμετεχόντων».
Συνολικά, 47 άτομα (με Long COVID, αναρρώσαντες και υγιείς εθελοντές) υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία. Η ανάλυση αποκάλυψε σημαντικές μεταβολές σε νευροχημικές ουσίες, στη δομή του εγκεφαλικού ιστού και στα σήματα του εγκεφάλου, όχι μόνο σε ασθενείς με Long COVID, αλλά και σε εκείνους που θεωρούσαν ότι είχαν αναρρώσει πλήρως.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο των ασθενών με Long COVID
Στα άτομα με Long COVID, οι εξετάσεις έδειξαν απρόσμενες αλλαγές σε περιοχές όπως ο προκεντρικός έλικας (που σχετίζεται με τον έλεγχο των κινήσεων) και ο μέσος κροταφικός έλικας (που συνδέεται με τη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία).
Οι περιοχές αυτές εμφάνισαν αυξημένο σήμα στη χαρτογράφηση της μυελίνης. Η μυελίνη είναι το προστατευτικό «περίβλημα» των νευρικών κυττάρων και επιτρέπει τη γρήγορη μετάδοση των σημάτων, όπως η μόνωση σε ένα ηλεκτρικό καλώδιο.
Ενώ παλαιότερες μελέτες σε βαριά περιστατικά COVID-19 είχαν δείξει απώλεια μυελίνης, η παρούσα έρευνα σε ζώντες ασθενείς υποδηλώνει κάτι διαφορετικό: ο οργανισμός φαίνεται να προσπαθεί να ξαναδημιουργήσει τη μυελίνη. Αυτή η διαδικασία επούλωσης, όμως, φαίνεται να επιμένει τόσο σε ασθενείς με Long COVID όσο και σε «αναρρώσαντες», κάτι που δείχνει ότι ο κορωνοιός, δεν ενέχει απλώς αναπνευστικούς κινδύνους.
Αντίθετα, φαίνεται να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα, ακόμη και όταν τα συμπτώματα έχουν υποχωρήσει.
Η μελέτη με τίτλο «Altered Brain Tissue Microstructure and Neurochemical Profiles in Long COVID and Recovered COVID-19 Individuals: A Multimodal MRI Study» δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Brain, Behavior, and Immunity – Health.
