Γιατί μια σύντομη προπόνηση αφήνει κάποιους να λαχανιάζουν έντονα, ενώ άλλοι μοιάζουν να κινούνται σχεδόν χωρίς κόπο; Το είδος της άσκησης, το επίπεδο φυσικής κατάστασης και η μυϊκή δύναμη παίζουν σαφώς ρόλο. Ωστόσο, όλο και περισσότερα δεδομένα δείχνουν ότι καθοριστική είναι και η συμβολή του εγκεφάλου, κυρίως στο πόσο απαιτητική «νιώθουμε» τη σωματική προσπάθεια.
Γιατί η προσπάθεια δεν βιώνεται το ίδιο από όλους
Η προσπάθεια αφορά την ενέργεια που καταναλώνουμε σε δραστηριότητες όπως το τρέξιμο, η ποδηλασία ή η άρση βαρών. Αν και αυτή η ενεργειακή δαπάνη μπορεί να μετρηθεί αντικειμενικά, η εμπειρία της δεν είναι αποκλειστικά μηχανική. Διαμορφώνεται και από την αντίληψη, η οποία διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Η αντίληψη αυτή επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό το αν κάποιος θα συνεχίσει να ασκείται. Όταν μια προπόνηση βιώνεται ως εξαντλητική ή «βουνό», είναι πιο πιθανό να εγκαταλειφθεί ή να αποφεύγεται. Όταν, αντίθετα, η ίδια δραστηριότητα φαίνεται διαχειρίσιμη, γίνεται πιο ευχάριστη και ευκολότερη να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα.
Αυτό οδηγεί σε ένα ενδιαφέρον ερώτημα. Θα μπορούσε άραγε να μειωθεί το ίδιο το αίσθημα της προσπάθειας, βοηθώντας περισσότερους ανθρώπους να ξεπεράσουν την αίσθηση ότι η άσκηση είναι απλώς υπερβολικά δύσκολη;
Ο Benjamin Pageaux, καθηγητής στη Σχολή Κινησιολογίας και Επιστημών Φυσικής Δραστηριότητας του Université de Montréal, μελετά αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο, σε συνεργασία με τρεις ερευνητές από το Université Savoie Mont Blanc, στο πλαίσιο ενός διεθνούς ερευνητικού προγράμματος.
Πώς οι δονήσεις βοηθούν στην προπόνηση
Σε πρόσφατη μελέτη, η ερευνητική ομάδα εξέτασε αν η δόνηση συγκεκριμένων τενόντων μπορεί να μειώσει την αντιλαμβανόμενη προσπάθεια κατά την ποδηλασία. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποίησε μια φορητή συσκευή δόνησης, σχεδιασμένη ώστε να διεγείρει τους τένοντες πριν από την άσκηση.
Εθελοντές συμμετείχαν σε εργαστηριακές δοκιμές σε στατικό ποδήλατο. Κάθε άτομο πραγματοποίησε δύο συνεδρίες: μία μετά από δόνηση των τενόντων και μία χωρίς καμία προηγούμενη παρέμβαση.
Στη συνεδρία με δόνηση, η συσκευή τοποθετήθηκε στους τένοντες του Αχίλλειου και του γόνατος και ενεργοποιήθηκε για 10 λεπτά πριν ξεκινήσει η ποδηλασία. Ακολούθως, οι συμμετέχοντες έκαναν ποδήλατο για 3 λεπτά σε ρυθμό που οι ίδιοι αντιλαμβάνονταν ως μέτριο ή έντονο, προσαρμόζοντας την ένταση ώστε να ανταποκρίνεται στο ζητούμενο επίπεδο.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Μετά τη δόνηση των τενόντων, οι συμμετέχοντες παρήγαγαν περισσότερη ισχύ και εμφάνισαν υψηλότερους καρδιακούς ρυθμούς σε σύγκριση με τις συνεδρίες χωρίς δόνηση. Κι όμως, παρά το γεγονός ότι το σώμα τους εργαζόταν πιο έντονα, το αίσθημα της προσπάθειας δεν αυξήθηκε.
Οι ερευνητές προσπαθούν πλέον να κατανοήσουν με ποιον τρόπο η δόνηση των τενόντων μεταβάλλει την ερμηνεία της προσπάθειας από τον εγκέφαλο. Αν και οι ακριβείς βιολογικοί μηχανισμοί παραμένουν υπό διερεύνηση, ο Pageaux πρότεινε ορισμένες πιθανές εξηγήσεις.
«Ανάλογα με το πλάτος και τη συχνότητα της δόνησης, μπορούμε είτε να διεγείρουμε είτε να αναστείλουμε νευρώνες στον νωτιαίο μυελό», εξήγησε. «Επιπλέον, η παρατεταμένη δόνηση αλλάζει την αντιδραστικότητα των νευρομυϊκών ατράκτων και τροποποιεί το σήμα που αποστέλλεται στον εγκέφαλο».
Με άλλα λόγια, αλλάζοντας τις πληροφορίες που φτάνουν από τους μύες στον εγκέφαλο, η δόνηση φαίνεται να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αντιληπτή η κίνηση και η καταπόνηση. Έτσι, η άσκηση μπορεί να μοιάζει πιο εύκολη, ακόμη και όταν οι μύες παράγουν μεγαλύτερη δύναμη.
