Το σακουλάκι με τα πατατάκια που είπατε ότι θα φάτε «μόνο μια χούφτα». Το ενεργειακό ποτό που από ένα γίνεται τρία χωρίς να το καταλάβετε. Η βραδινή παραγγελία για fast food, είτε πρόκειται για πίτσα, μπέργκερ ή σουβλάκι που μοιάζει αδύνατο να αποφύγετε. Σύμφωνα με νέα μελέτη, όταν προσπαθείτε να αντισταθείτε στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, το θέμα δεν είναι απλώς η δύναμη της θέλησης.

Ερευνητές από το University of Michigan, το Harvard University και το Duke University υποστηρίζουν ότι πολλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, όπως τα συσκευασμένα σνακ, τα ζαχαρούχα ροφήματα, τα έτοιμα γεύματα και αρκετές επιλογές fast food, δεν είναι απλώς ανθυγιεινές διατροφικές επιλογές. Είναι βιομηχανικά σχεδιασμένα προϊόντα, φτιαγμένα με τέτοιον τρόπο ώστε να σας κάνουν να επιστρέφετε ξανά και ξανά, αξιοποιώντας στρατηγικές που στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκαν για την προώθηση των τσιγάρων.

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο The Milbank Quarterly, βασίστηκε στην επιστήμη του εθισμού, στη διατροφική έρευνα και στην ιστορία της ρύθμισης του καπνού. Οι ερευνητές εντόπισαν εντυπωσιακές ομοιότητες ανάμεσα στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και τα προϊόντα καπνού. Και στις δύο περιπτώσεις, τα προϊόντα διαμορφώνονται σκόπιμα ώστε να ενισχύουν το αίσθημα ανταμοιβής στον εγκέφαλο, να ενθαρρύνουν τη συνήθεια και να επηρεάζουν την κοινή γνώμη με τρόπους που προστατεύουν τα εταιρικά κέρδη.

«Με άλλα λόγια, ίσως δεν είναι τυχαίο ότι φαντάζει αδύνατο να αφήσετε», ανέφερε η Ashley Gearhardt, πρώτη συγγραφέας της μελέτης, καθηγήτρια κλινικής ψυχολογίας στο University of Michigan.

Αυτή η οπτική έχει ιδιαίτερη σημασία, ειδικά για τους νεαρούς ενήλικες που κινούνται σε ένα διατροφικό περιβάλλον γεμάτο φθηνές, εξαιρετικά εύγευστες και διαρκώς διαθέσιμες επιλογές, σημείωσαν οι ερευνητές. Για δεκαετίες, τα μηνύματα δημόσιας υγείας έδιναν έμφαση στην ατομική ευθύνη, προτρέποντας τους πολίτες να κάνουν καλύτερες επιλογές, να προσπαθήσουν περισσότερο και να δείξουν μεγαλύτερο αυτοέλεγχο.

Ωστόσο, η νέα ανάλυση υποστηρίζει ότι ήρθε η ώρα να αλλάξει το επίκεντρο. Αντί να εστιάζουμε αποκλειστικά στις ατομικές αποφάσεις, οι συγγραφείς καλούν σε στροφή προς την εξέταση των ευρύτερων συστημάτων που καθορίζουν ποια προϊόντα βρίσκονται στα ράφια, ποια είναι οικονομικά προσιτά και ποια προωθούνται έντονα μέσω διαφήμισης. Όπως η ρύθμιση του καπνού σταδιακά έπαψε να εστιάζει μόνο στους καπνιστές και άρχισε να αποδίδει ευθύνες στις εταιρείες, έτσι και η πολιτική για τα τρόφιμα ενδέχεται να χρειάζεται μια αντίστοιχη εξέλιξη.

Η Gearhardt διευκρίνισε ότι το συμπέρασμα δεν είναι πως η κατανάλωση τροφής εξισώνεται με το κάπνισμα. Το ζήτημα είναι ότι ορισμένα από τα πιο συνηθισμένα τρόφιμα σήμερα μπορεί να έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που καθιστά τη μετριοπάθεια ασυνήθιστα δύσκολη.

Για μια γενιά που μεγάλωσε με έντονες συσκευασίες, ευκολία drive through και εφαρμογές παράδοσης φαγητού όλο το 24ωρο, το ερώτημα ξεπερνά τις διατροφικές τάσεις ή την προσωπική πειθαρχία.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα θα ανοίξουν μια ευρύτερη συζήτηση, ιδιαίτερα μεταξύ των νεαρών ενηλίκων που διαμορφώνουν το μέλλον της διατροφικής κουλτούρας, της πολιτικής υγείας και των προσδοκιών των καταναλωτών.