Οι δυσκολίες στα μαθηματικά σε ορισμένα παιδιά μπορεί να μην σχετίζονται μόνο με τους αριθμούς... αλλά και με το πόσο εύκολα μαθαίνουν από τα λάθη τους. Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Stanford δείχνει ότι το ζήτημα ίσως είναι πιο σύνθετο. Τα παιδιά που δυσκολεύονταν στα μαθηματικά φάνηκε να αλλάζουν λιγότερο τον τρόπο σκέψης τους μετά από ένα λάθος σε ασκήσεις σύγκρισης αριθμών. Απεικονίσεις εγκεφάλου έδειξαν χαμηλότερη δραστηριότητα σε περιοχές που βοηθούν στον εντοπισμό λαθών και στην προσαρμογή της συμπεριφοράς.
Τα μοτίβα αυτά μπορούσαν μάλιστα να προβλέψουν ποια παιδιά είχαν περισσότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν δυσκολίες.
Η ερευνητική ομάδα του Stanford, με επικεφαλής την Hyesang Chang, θέλησε να κατανοήσει καλύτερα γιατί ορισμένα παιδιά βρίσκουν τα μαθηματικά πολύ πιο δύσκολα από τους συμμαθητές τους. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό JNeurosci, που ασχολείται με το πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος στη σκέψη και τη συμπεριφορά.
Πέρα από την κατανόηση των αριθμών
Πολλοί πιστεύουν ότι οι δυσκολίες στα μαθηματικά οφείλονται απλώς στο ότι κάποιος δεν καταλαβαίνει τους αριθμούς. Η συγκεκριμένη μελέτη όμως εξέτασε βαθύτερα το πώς τα παιδιά σκέφτονται, πώς μαθαίνουν από τα λάθη τους και πώς αλλάζουν στρατηγική με την πάροδο του χρόνου.
Στο πείραμα, τα παιδιά κλήθηκαν να ολοκληρώσουν απλές ασκήσεις σύγκρισης. Σε κάθε δοκιμή έπρεπε να αποφασίσουν ποια από δύο ποσότητες ήταν μεγαλύτερη. Μερικές φορές οι ποσότητες εμφανίζονταν ως αριθμοί, όπως το 4 και το 7. Άλλες φορές παρουσιάζονταν ως ομάδες από τελείες, ώστε τα παιδιά να εκτιμήσουν γρήγορα ποια ομάδα είχε περισσότερα στοιχεία.
Με την εναλλαγή μεταξύ αριθμών και οπτικών ποσοτήτων, οι ερευνητές μπορούσαν να εξετάσουν τόσο την κατανόηση συμβολικών αριθμών όσο και τη βασική αντίληψη ποσότητας.
Αντί να εξετάσουν μόνο αν οι απαντήσεις ήταν σωστές ή λάθος, δημιούργησαν ένα μαθηματικό μοντέλο που παρακολουθούσε πώς άλλαζε η απόδοση κάθε παιδιού σε πολλές δοκιμές. Δηλαδή, μελέτησαν πόσο σταθερή ήταν η απόδοση και αν τα παιδιά προσαρμόζονταν μετά από ένα λάθος.
Δυσκολία στην αλλαγή στρατηγικής μετά από τα λάθη τους
Τα αποτελέσματα έδειξαν ένα ξεκάθαρο μοτίβο.
Τα παιδιά που δυσκολεύονταν στα μαθηματικά άλλαζαν λιγότερο τη στρατηγική τους αφού έκαναν λάθος. Ακόμη κι όταν τα λάθη ήταν διαφορετικού τύπου, δεν φαίνονταν να προσαρμόζουν τον τρόπο σκέψης τους. Αυτή η δυσκολία στην προσαρμογή ήταν μια βασική διαφορά σε σχέση με παιδιά που είχαν τυπικές μαθηματικές δεξιότητες.
Για να καταλάβουν τι συμβαίνει στον εγκέφαλο, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν απεικονιστικές τεχνικές που μετρούν τη δραστηριότητα διαφορετικών περιοχών κατά την εκτέλεση μιας εργασίας. Διαπίστωσαν ότι τα παιδιά με μεγαλύτερες δυσκολίες είχαν χαμηλότερη δραστηριότητα σε περιοχές που σχετίζονται με την παρακολούθηση της απόδοσης και την αλλαγή συμπεριφοράς. Οι περιοχές αυτές συνδέονται με τον γνωστικό έλεγχο, δηλαδή την ικανότητα να αναγνωρίζουμε λάθη, να αλλάζουμε στρατηγική και να προσαρμοζόμαστε σε νέα δεδομένα.
Οι δυσκολίες στα μαθηματικά ίσως σχετίζονται με ευρύτερες γνωστικές προκλήσεις
Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι δυσκολίες στα μαθηματικά δεν προκύπτουν μόνο από προβλήματα κατανόησης αριθμών. Μερικά παιδιά ίσως δυσκολεύονται να αναθεωρήσουν τον τρόπο σκέψης τους καθώς λύνουν προβλήματα. Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε ένα λάθος και να δοκιμάζουμε μια νέα προσέγγιση είναι σημαντική όχι μόνο στα μαθηματικά αλλά και στη μάθηση γενικότερα.
Η Dr. Chang τόνισε ότι αυτές οι δυσκολίες μπορεί να μην είναι αποκλειστικά αριθμητικές, αλλά να σχετίζονται με ευρύτερες γνωστικές λειτουργίες που αφορούν την παρακολούθηση της απόδοσης και την προσαρμογή της συμπεριφοράς καθώς τα παιδιά μαθαίνουν.
Οι ερευνητές σχεδιάζουν να δοκιμάσουν το μοντέλο τους σε μεγαλύτερες και πιο διαφορετικές ομάδες παιδιών, συμπεριλαμβανομένων εφήβων με άλλες μαθησιακές δυσκολίες.
Στόχος είναι να κατανοήσουν αν η δυσκολία στην αλλαγή στρατηγικής παίζει γενικότερο ρόλο στις σχολικές δυσκολίες πέρα από τα... μαθηματικά.
