Ηλικιωμένοι που συμμετείχαν σε ένα σύντομο πρόγραμμα σχεδιασμένο ώστε να ενισχύσει την ταχύτητα με την οποία επεξεργάζεται ο εγκέφαλος οπτικές πληροφορίες είχαν μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν άνοια αρκετά χρόνια αργότερα, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Alzheimer's & Dementia.
Η εκπαίδευση αυτή διδάσκει στους συμμετέχοντες να εντοπίζουν γρήγορα οπτικές λεπτομέρειες σε μια οθόνη υπολογιστή και να διαχειρίζονται ολοένα και πιο σύνθετες εργασίες σε λιγότερο χρόνο. Όσοι ολοκλήρωσαν 5 έως 6 εβδομάδες συνεδριών, μαζί με επαναληπτικές συνεδρίες ενίσχυσης 1 έως 3 χρόνια αργότερα, εμφάνισαν μειωμένο κίνδυνο άνοιας, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ, ακόμη και 20 χρόνια μετά.
Η έρευνα αποτελεί την πρώτη τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή που παρακολούθησε την εμφάνιση άνοιας σε βάθος 20 ετών σε ηλικιωμένους που υποβλήθηκαν σε γνωστική εκπαίδευση. Από το 1998 έως το 1999, οι ερευνητές ενέταξαν 2.802 ενήλικες και τους κατένειμαν τυχαία σε μία από 3 ομάδες γνωστικής εκπαίδευσης ή σε ομάδα ελέγχου που δεν έλαβε καμία εκπαίδευση.
Οι 3 παρεμβάσεις εστίαζαν στη μνήμη, στη συλλογιστική ικανότητα ή στην ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών. Οι συμμετέχοντες στις ομάδες εκπαίδευσης ολοκλήρωσαν έως 10 συνεδρίες διάρκειας 60 έως 75 λεπτών μέσα σε 5 έως 6 εβδομάδες. Περίπου οι μισοί επιλέχθηκαν τυχαία για να λάβουν έως και 4 επιπλέον επαναληπτικές συνεδρίες στους 11 και στους 35 μήνες μετά το αρχικό πρόγραμμα.
Αποτελέσματα 20ετούς παρακολούθησης
Δύο δεκαετίες αργότερα, οι ερευνητές ανέλυσαν τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Μεταξύ όσων ολοκλήρωσαν την εκπαίδευση ταχύτητας και τις επαναληπτικές συνεδρίες, 105 από τους 264, δηλαδή 40%, διαγνώστηκαν με άνοια. Αντίστοιχα, 239 από τους 491, δηλαδή 49%, στην ομάδα ελέγχου εμφάνισαν άνοια. Αυτό μεταφράζεται σε 25% χαμηλότερη επίπτωση στην ομάδα της εκπαίδευσης ταχύτητας με επαναληπτικές συνεδρίες. Σημαντικό είναι ότι η εκπαίδευση ταχύτητας ήταν η μόνη παρέμβαση που έδειξε στατιστικά σημαντική διαφορά σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
Πώς η εκπαίδευση ταχύτητας μπορεί να προστατεύει τον εγκέφαλο
Τα νέα ευρήματα βασίζονται σε προηγούμενα αποτελέσματα της μελέτης ACTIVE. Παλαιότερες αναλύσεις έδειξαν ότι η γνωστική εκπαίδευση βελτίωσε τις καθημερινές νοητικές δεξιότητες για έως 5 χρόνια. Μετά από 10 χρόνια, και οι 3 τύποι εκπαίδευσης συνδέθηκαν με καλύτερη καθημερινή λειτουργικότητα. Όσοι ολοκλήρωσαν την εκπαίδευση ταχύτητας είχαν 29% χαμηλότερη επίπτωση άνοιας στη δεκαετία σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Κάθε επαναληπτική συνεδρία συνδέθηκε με επιπλέον μείωση του κινδύνου.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η εκπαίδευση ταχύτητας ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματική επειδή ήταν προσαρμοστική. Το πρόγραμμα ρύθμιζε το επίπεδο δυσκολίας με βάση την απόδοση κάθε ατόμου τη συγκεκριμένη ημέρα. Όσοι τα πήγαιναν καλά προχωρούσαν σε πιο απαιτητικές εργασίες, ενώ όσοι χρειάζονταν περισσότερο χρόνο εργάζονταν με πιο αργό ρυθμό. Αντίθετα, τα προγράμματα μνήμης και συλλογιστικής δίδασκαν τις ίδιες στρατηγικές σε όλους.
Η εκπαίδευση ταχύτητας βασίζεται επίσης στην άρρητη μάθηση, η οποία λειτουργεί περισσότερο σαν ανάπτυξη δεξιότητας ή συνήθειας. Η εκπαίδευση μνήμης και συλλογιστικής στηρίζεται στη ρητή μάθηση, που περιλαμβάνει συνειδητή εκμάθηση πληροφοριών και τεχνικών. Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η άρρητη και η ρητή μάθηση ενεργοποιούν διαφορετικά εγκεφαλικά συστήματα και αυτή η διάκριση μπορεί να εξηγεί γιατί μόνο η εκπαίδευση ταχύτητας συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας στη συγκεκριμένη ανάλυση.
«Τα ευρήματά μας υποστηρίζουν την ανάπτυξη και τη βελτίωση παρεμβάσεων γνωστικής εκπαίδευσης για ηλικιωμένους, ιδιαίτερα εκείνων που στοχεύουν στην οπτική επεξεργασία και στην ικανότητα κατανομής της προσοχής», ανέφερε ο George Rebok, κύριος ερευνητής ενός από τα κέντρα της μελέτης, ψυχολόγος αναπτυξιακής πορείας ζωής και ομότιμος καθηγητής ψυχικής υγείας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Bloomberg του Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health. «Είναι πιθανό η προσθήκη αυτής της γνωστικής εκπαίδευσης σε παρεμβάσεις αλλαγής τρόπου ζωής να καθυστερεί την έναρξη της άνοιας, ωστόσο αυτό μένει να μελετηθεί».
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η εκπαίδευση ταχύτητας θα μπορούσε ενδεχομένως να λειτουργήσει συμπληρωματικά με άλλες στρατηγικές υγιούς γήρανσης που ενισχύουν τις εγκεφαλικές συνδέσεις, αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για επιβεβαίωση. Άλλες συμπεριφορές που έχουν συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης περιλαμβάνουν τη διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας μέσω παρακολούθησης της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου αίματος, της χοληστερίνης και του σωματικού βάρους, καθώς και τη συστηματική σωματική δραστηριότητα.
