Καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, όλο και περισσότερες συμβουλές υπόσχονται να σας βοηθήσουν να διατηρήσετε καλή μνήμη και έναν υγιή εγκέφαλο μέχρι τα βαθιά γεράματα. Όμως, δεν έχουν όλες την ίδια επιστημονική τεκμηρίωση.
Στην ετήσια συνάντηση της Εταιρείας Νευροεπιστημών, ειδικοί εξήγησαν ποιες αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να προστατεύσουν τον εγκέφαλο από τη φθορά του χρόνου, αλλά και σε ποια σημεία η έρευνα δεν έχει δώσει ακόμη σαφείς απαντήσεις.
Οι συστάσεις για σωστή διατροφή και άσκηση υπάρχουν εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, όπως επισήμανε η Heather Snyder, ανώτερη αντιπρόεδρος Ιατρικών και Επιστημονικών Σχέσεων της Ένωσης Αλτσχάιμερ, οι επιστήμονες εξακολουθούν να μελετούν πώς ακριβώς αυτές οι συνήθειες επηρεάζουν τον εγκέφαλο και συμβάλλουν στην καλή λειτουργία του.
«Όσο καλύτερα κατανοούμε τα επιστημονικά δεδομένα, τόσο πιο τεκμηριωμένες συμβουλές μπορούμε να δίνουμε, ιδιαίτερα στους ανθρώπους που κινδυνεύουν περισσότερο», δήλωσε.
Πώς ωφελεί η άσκηση τον εγκέφαλο
Η άσκηση έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με καλύτερη υγεία. Τα οφέλη της περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και τη βελτίωση της ψυχικής υγείας.
Μπορεί, όμως, να βοηθήσει και τον εγκέφαλο να παραμείνει υγιής όσο μεγαλώνετε; Και πώς εξηγείται αυτή η επίδραση;
«Η άσκηση είναι ένα ισχυρό μέσο για την προστασία και την ενίσχυση της υγείας του εγκεφάλου, χωρίς τη χρήση φαρμάκων», ανέφερε η Fernanda De Felice, καθηγήτρια στο Κέντρο Μελετών Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου Queen’s στον Καναδά.
Όπως πρόσθεσε, η άσκηση μπορεί να περιορίσει τη μείωση του όγκου του εγκεφάλου που παρατηρείται με την ηλικία, να βελτιώσει την αιμάτωσή του και να επηρεάσει τις φλεγμονώδεις διεργασίες που συμβαίνουν σε αυτόν.
«Όταν σκεφτόμαστε τη σωματική άσκηση, το μυαλό μας πηγαίνει στους μυς που γυμνάζονται. Αυτό είναι λογικό, έτσι δεν είναι; Οι ιστοί και τα συστήματα του σώματος βρίσκονται εκεί, κοντά στους μυς. Πώς γίνεται, όμως, η άσκηση να κάνει καλό και στον εγκέφαλο;»
Η απάντηση βρίσκεται στην επικοινωνία ανάμεσα στους μυς και στον εγκέφαλο.
«Το σώμα επικοινωνεί με τον εγκέφαλο», ανέφερε. «Όταν κάτι δεν πηγαίνει καλά με την υγεία του σώματος, ο εγκέφαλος το αντιλαμβάνεται. Αντίστοιχα, όταν βελτιώνουμε τη φυσική κατάσταση του υπόλοιπου σώματος, τα οφέλη φτάνουν και στον εγκέφαλο».
Ποιο είδος άσκησης είναι καλύτερο για τον εγκέφαλο
Τα οφέλη της σωματικής δραστηριότητας είναι καλά τεκμηριωμένα. Εντούτοις, τα διαφορετικά είδη άσκησης δεν επιδρούν όλα με τον ίδιο τρόπο στο σώμα και στον εγκέφαλο.
Σύμφωνα με την De Felice, το σημαντικότερο είναι να ασκείστε τακτικά και να κάνετε την κίνηση μέρος της καθημερινότητάς σας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει στους ενήλικες τουλάχιστον 150 λεπτά σωματικής δραστηριότητας μέτριας έντασης την εβδομάδα.
Η αερόβια άσκηση έχει αποδειχθεί ότι ωφελεί τόσο το σώμα όσο και τον εγκέφαλο. «Αυξάνει τη ροή του αίματος και κάνει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό πιο διαπερατό, ώστε αυτά τα ωφέλιμα μόρια να μπορούν να φτάσουν στον εγκέφαλο», εξήγησε η ίδια.
Η προπόνηση με αντιστάσεις και η διαλειμματική προπόνηση υψηλής έντασης, γνωστή ως HIIT, μπορούν επίσης να βελτιώσουν τη λειτουργία των μυών και να αυξήσουν τη μυϊκή μάζα. Παράλληλα, ενισχύουν την παραγωγή μορίων που προστατεύουν τα νευρικά κύτταρα.
«Ακόμη και το περπάτημα, ένας απλός περίπατος με μέτριο ρυθμό, έχει αποδειχθεί ότι προσφέρει σημαντικά οφέλη», σημείωσε η καθηγήτρια.
Αν και τα 10.000 βήματα την ημέρα προβάλλονται συχνά ως στόχος, η ίδια διευκρίνισε ότι μπορείτε να ωφεληθείτε και με λιγότερη κίνηση. Γι’ αυτό έχει σημασία να παραμένετε δραστήριοι, ανεξάρτητα από το πόσα βήματα καταφέρνετε να κάνετε.
«Θα έλεγα να κάνετε όποια άσκηση μπορείτε, σε όποια ένταση μπορείτε, αρκεί να προσπαθείτε να παραμένετε δραστήριοι. Περισσότερο από τον αριθμό των βημάτων, σημασία έχει να ασκείστε σταθερά», τόνισε η De Felice.
Μπορεί η διαλειμματική νηστεία να προστατεύσει τον εγκέφαλο;
Η άσκηση δεν είναι η μόνη καθημερινή συνήθεια που μπορεί να επηρεάσει την υγεία του εγκεφάλου. Σημαντικό ρόλο παίζει και η διατροφή, με τους ερευνητές να εξετάζουν πώς ο τρόπος που τρώμε επηρεάζει τη λειτουργία του καθώς μεγαλώνουμε.
Ορισμένες μελέτες υποστηρίζουν ότι η διαλειμματική νηστεία ενδέχεται να ωφελεί τον εγκέφαλο, πιθανώς επειδή μειώνει τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες. Ωστόσο, τα περισσότερα στοιχεία προέρχονται από έρευνες σε ζώα. Παρότι τα πρώτα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, δεν έχει αποδειχθεί ότι η νηστεία προλαμβάνει την εξασθένηση της μνήμης και των άλλων γνωστικών λειτουργιών ή προστατεύει τους ανθρώπους από τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Οι επιστήμονες εξακολουθούν να εξετάζουν αν όσα παρατηρούνται στις πειραματικές μελέτες μπορούν να προσφέρουν ουσιαστικά οφέλη στους ανθρώπους σε βάθος χρόνου.
«Η έλλειψη τροφής υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για την εξέλιξη της λειτουργίας του εγκεφάλου», δήλωσε ο Mark Mattson, καθηγητής Νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins. Όπως είπε, μέσα από την εξέλιξη, ο εγκέφαλος και το σώμα απέκτησαν την ικανότητα να λειτουργούν καλά ακόμη και σε περιόδους χωρίς τροφή.
Στη διαλειμματική νηστεία, οι ώρες κατά τις οποίες τρώτε εναλλάσσονται με περιόδους αποχής από το φαγητό. Μια συνηθισμένη εκδοχή της είναι να μην τρώτε για 16 ώρες και να καταναλώνετε τα γεύματά σας μέσα στις υπόλοιπες οκτώ ώρες της ημέρας.
Όταν η αποχή από το φαγητό διαρκεί αρκετές ώρες, ο οργανισμός εξαντλεί τα αποθέματα γλυκογόνου και αρχίζει να διασπά λίπος. Το συκώτι χρησιμοποιεί τα προϊόντα αυτής της διάσπασης για να παράγει κετόνες, οι οποίες αποτελούν εναλλακτική πηγή ενέργειας για τον εγκέφαλο. Ενδέχεται επίσης να προστατεύουν τα εγκεφαλικά κύτταρα, περιορίζοντας τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες.
Τα πιθανά οφέλη της διαλειμματικής νηστείας μπορεί να σχετίζονται και με τον τρόπο που αντιδρούν τα κύτταρα στο μεταβολικό στρες. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που παρουσιάζει ομοιότητες με όσα συμβαίνουν κατά την άσκηση.
Ο Mattson επισήμανε ότι η άσκηση και η διαλειμματική νηστεία δρουν με παρόμοιο τρόπο. Και οι δύο υποβάλλουν τα κύτταρα σε καταπόνηση, ενεργοποιώντας τους μηχανισμούς προστασίας τους. Στη συνέχεια, οι περίοδοι ξεκούρασης και αποκατάστασης τους δίνουν τη δυνατότητα να επιδιορθώνουν τις βλάβες τους, να αναπτύσσονται και να προσαρμόζονται.
«Όταν αυτές οι σύντομες περίοδοι ήπιου μεταβολικού στρες ή καταπόνησης επαναλαμβάνονται για εβδομάδες, μήνες και χρόνια, βελτιώνουν τη συνολική υγεία και τη λειτουργία του οργανισμού και βοηθούν στην αντιμετώπιση της γήρανσης και των ασθενειών», υπογράμμισε ο καθηγητής.
Σε περιόδους καταπόνησης, όπως κατά τη νηστεία ή την άσκηση, τα κύτταρα λειτουργούν με τρόπο που τους επιτρέπει να εξοικονομούν πόρους και να αντέχουν περισσότερο στο στρες. Κατά την αποκατάσταση, που περιλαμβάνει τον ύπνο και την ξεκούραση, δίνουν προτεραιότητα στην ανάπτυξη και στην πλαστικότητά τους, δηλαδή στην ικανότητά τους να αλλάζουν και να προσαρμόζονται.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη ότι τα οφέλη της διαλειμματικής νηστείας δεν φαίνεται να εξασθενούν όταν την ακολουθείτε για μεγάλο χρονικό διάστημα, είτε πρόκειται για εβδομάδες είτε για μήνες ή χρόνια.








