Μικροβιακή αντοχή: Αύξηση 72% στις λοιμώξεις από ανθεκτικά βακτήρια - Αρνητική πρωταθλήτρια η Ελλάδα

Μικροβιακή αντοχή: Αύξηση 72% στις λοιμώξεις από ανθεκτικά βακτήρια - Αρνητική πρωταθλήτρια η Ελλάδα
Πέμπτη, 19/11/2026 - 06:12

Η μικροβιακή αντοχή εξαπλώνεται στην Ευρώπη, ενώ οι στόχοι περιορισμού της χρήσης αντιβιοτικών παραμένουν μακριά.

Η αποτελεσματικότητα των αντιβιοτικών απειλείται ολοένα και περισσότερο, καθώς τα ανθεκτικά βακτήρια εξακολουθούν να εξαπλώνονται στην Ευρώπη, περιορίζοντας τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές και αυξάνοντας τον κίνδυνο που ακούει στο όνομα «μικροβιακή αντοχή». Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), με αφορμή τη χθεσινή ευρωπαϊκή ημέρα ευαισθητοποίησης για τα αντιβιοτικά, επισημαίνοντας ότι απαιτείται άμεση και συντονισμένη δράση για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής.

Τα νεότερα στοιχεία που δημοσιοποίησε το Κέντρο, αποτυπώνουν μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι λοιμώξεις του αίματος από το βακτήριο Klebsiella pneumoniae, το οποίο είναι ανθεκτικό στις καρβαπενέμες, έχουν αυξηθεί κατά 72% από το 2019. Πρόκειται για μια κατηγορία βακτηρίων που προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις και συνδέεται με υψηλή θνησιμότητα.

Οι καρβαπενέμες αποτελούν μια ιδιαίτερα σημαντική κατηγορία αντιβιοτικών, καθώς χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων. Η ανάπτυξη αντοχής σε αυτά τα φάρμακα περιορίζει σημαντικά τις θεραπευτικές δυνατότητες των γιατρών, δημιουργώντας πρόσθετες δυσκολίες στην αντιμετώπιση ασθενών που νοσηλεύονται με βαριές λοιμώξεις.

Η Ευρώπη μακριά από τους στόχους του 2030

Παρά τις επιμέρους θετικές εξελίξεις, η Ευρώπη δεν βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης των στόχων που έχει θέσει για τον περιορισμό της μικροβιακής αντοχής έως το 2030.

Ειδικότερα, η συνολική κατανάλωση αντιβιοτικών στους ανθρώπους ήταν το 2025 μόλις 5% χαμηλότερη σε σχέση με το 2019, ενώ ο ευρωπαϊκός στόχος προβλέπει μείωση κατά 20%.

Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για συγκεκριμένα ανθεκτικά βακτήρια. Οι λοιμώξεις του αίματος από Escherichia coli (E. coli), ανθεκτικό στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς, αυξήθηκαν κατά 16,4%, παρά τον στόχο για μείωση κατά 10%. Παράλληλα, καταγράφεται αυξημένη αναφορά λοιμώξεων από E. coli ανθεκτικό στις καρβαπενέμες, όχι μόνο στα νοσοκομεία αλλά και στην κοινότητα.

Στον αντίποδα, οι λοιμώξεις του αίματος από τον ανθεκτικό στη μεθικιλλίνη χρυσίζοντα σταφυλόκοκκο (MRSA) έχουν μειωθεί κατά 19% από το 2019, επίδοση που βρίσκεται σε συμφωνία με τον ευρωπαϊκό στόχο. Ωστόσο, η αύξηση που καταγράφηκε τα τελευταία δύο χρόνια δημιουργεί ανησυχία για ενδεχόμενη ανατροπή της θετικής πορείας.

Το 90% της κατανάλωσης αντιβιοτικών γίνεται εκτός νοσοκομείων

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το 90% της συνολικής κατανάλωσης αντιβιοτικών στους ανθρώπους πραγματοποιείται στην κοινότητα ή σε εξωνοσοκομειακό περιβάλλον. Αυτό σημαίνει ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να περιοριστεί αποκλειστικά στα νοσοκομεία, αλλά πρέπει να επεκταθεί στην καθημερινή ιατρική πρακτική και στη συμπεριφορά των πολιτών.

Στο πλαίσιο αυτό, το ECDC στρέφει φέτος την προσοχή στα παιδιά, με κεντρικό μήνυμα της εκστρατείας του «Φροντίστε τα παιδιά σας - χρησιμοποιείτε τα αντιβιοτικά με σύνεση».

Όπως επισημαίνει, πολλές συνηθισμένες παιδικές ασθένειες, όπως το κοινό κρυολόγημα, ο βήχας και ο πονόλαιμος, προκαλούνται από ιούς και δεν απαιτούν αντιβιοτική αγωγή. Τα αντιβιοτικά πρέπει να χορηγούνται μόνο όταν υπάρχει πραγματική ιατρική ανάγκη και κατόπιν συνταγογράφησης από επαγγελματία υγείας.

Η αλόγιστη χρήση τους, αντίθετα, ενισχύει την ανάπτυξη και την εξάπλωση ανθεκτικών μικροοργανισμών, καθιστώντας μελλοντικά δυσκολότερη την αντιμετώπιση ακόμη και συνηθισμένων βακτηριακών λοιμώξεων.

Η ανάγκη για ισχυρότερα συστήματα υγείας

Η αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής απαιτεί, σύμφωνα με το ECDC, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων, ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών, ενίσχυση των εργαστηριακών δυνατοτήτων και αποτελεσματικότερα συστήματα επιτήρησης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην υγιεινή των χεριών, στην έγκαιρη αναγνώριση και απομόνωση των ασθενών που έχουν προσβληθεί από ανθεκτικά βακτήρια, καθώς και στον συστηματικό καθαρισμό και την απολύμανση των χώρων υγειονομικής περίθαλψης.

Παράλληλα, το Κέντρο υπογραμμίζει ότι οι υγειονομικές δομές χρειάζονται επαρκές προσωπικό για την πρόληψη και τον έλεγχο των λοιμώξεων, πρόσβαση σε κατάλληλες εργαστηριακές εξετάσεις και επαρκείς χώρους απομόνωσης.

Όπως τονίζει η διευθύντρια του ECDC, Pamela Rendi-Wagner, η Ευρώπη εξακολουθεί να υπολείπεται σε αρκετούς από τους στόχους που έχει θέσει για το 2030. Ωστόσο, η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, όπως η ταχύτερη γονιδιωματική επιτήρηση, επιτρέπει πλέον τον αποτελεσματικότερο εντοπισμό της εξάπλωσης των ανθεκτικών βακτηρίων και των μηχανισμών με τους οποίους αποφεύγουν τη δράση των αντιβιοτικών.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο η ανάπτυξη νέων φαρμάκων, αλλά και η προστασία της αποτελεσματικότητας όσων ήδη διαθέτει η ιατρική. Διαφορετικά, λοιμώξεις που σήμερα αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά ενδέχεται να μετατραπούν σε ολοένα δυσκολότερες και πιο επικίνδυνες απειλές για τη δημόσια υγεία.

Πρωταθλήτρια στην κατανάλωση η Ελλάδα

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στην Ελλάδα, η οποία εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση από τη μικροβιακή αντοχή. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ECDC για το 2024, η χώρα μας κατέγραψε την υψηλότερη κατανάλωση αντιβιοτικών στην ΕΕ/ΕΟΧ, με 29,9 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους ημερησίως, έναντι 20,3 στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η επιβάρυνση αποτυπώνεται και στις λοιμώξεις: τα νεότερα στοιχεία του ECDC για το 2025 καταγράφουν στην Ελλάδα 16,28 περιστατικά λοιμώξεων του αίματος ανά 100.000 κατοίκους από Klebsiella pneumoniae ανθεκτική στις καρβαπενέμες, έναντι 3,70 στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, αυξητική τάση εμφανίζουν οι λοιμώξεις από E. coli ανθεκτικό στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς.

Τελευταία τροποποίηση στις 18/11/2026 - 23:57