Αν και μεγαλύτερος αριθμός χωρών παγκοσμίως, έχει υιοθετήσει σήμερα σχέδιο για την καταπολέμηση της μικροβιακής αντοχής, ωστόσο οι περισσότερες αποτυγχάνουν να μετουσιώσουν τις δεσμεύσεις τους σε χρηματοδοτούμενα προγράμματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, ο κόσμος να μην κινείται με τους απαραίτητους ρυθμούς για την επίτευξη των βασικών στόχων του 2030, όπως επισημαίνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Από τις 183 χώρες που συμμετείχαν σε έρευνα που διεξήχθη, οι 173 δήλωσαν ότι διαθέτουν εθνικό σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής — αριθμός αυξημένος σε σχέση με τις 79 χώρες το 2017. Ωστόσο, μόλις 42 ανέφεραν ότι τα σχέδιά τους είναι χρηματοδοτούμενα και υλοποιούνται.
Η έρευνα αυτή διεξάγεται κάθε χρόνο από τον ΠΟΥ, το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών, τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων και τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας.
Τι είναι η μικροβιακή αντοχή
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά εμφανίζεται όταν τα μικρόβια εξελίσσονται και δεν ανταποκρίνονται πλέον στα φάρμακα — συχνά ως αποτέλεσμα της κακής ή υπερβολικής χρήσης τους. Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2024, τα κράτη συμφώνησαν σε μια σειρά στόχων για το 2030, με σκοπό την αντιμετώπιση του προβλήματος, το οποίο —όπως προειδοποιούν οι ειδικοί— θα μπορούσε να υπονομεύσει ιατρικά επιτεύγματα δεκαετιών.
«Διαδικασίες που σήμερα θεωρούμε δεδομένες γίνονται πολύ πιο επικίνδυνες όταν τα αντιβιοτικά και τα αντιμικροβιακά φάρμακα παύουν να είναι αποτελεσματικά», δήλωσε ο Jean Pierre Nyemazi, ο οποίος ασκεί καθήκοντα διευθυντή του τμήματος του ΠΟΥ που είναι αρμόδιο για την μικροβιακή αντοχή. Ο Nyemazi επισήμανε ότι η ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών δεν συμβαδίζει με την εξάπλωση της ανθεκτικότητας.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, μία στις έξι βακτηριακές λοιμώξεις που επιβεβαιώνονται εργαστηριακά είναι ανθεκτική στα αντιβιοτικά, ενώ οι λοιμώξεις από ανθεκτικά μικρόβια ενδέχεται να συμβάλουν σε περισσότερους από 39 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κατά τα επόμενα 25 χρόνια, εάν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις.
Τα κενά στην πρόληψη των λοιμώξεων
Η έρευνα του 2026 ανέδειξε ένα κρίσιμο κενό στην πρόληψη των λοιμώξεων, η οποία αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για τη μείωση της ανάγκης χρήσης αντιβιοτικών. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, 128 χώρες διαθέτουν πλέον εθνικά προγράμματα και κατευθυντήριες οδηγίες για την πρόληψη και τον έλεγχο των λοιμώξεων — αριθμός αυξημένος σε σχέση με τις 90 χώρες που καταγράφηκαν το 2018. Ωστόσο, μόλις 69 χώρες (ποσοστό 38%) έχουν εφαρμόσει αυτά τα προγράμματα σε εθνικό επίπεδο, επίδοση που υπολείπεται σημαντικά του στόχου για κάλυψη 90% έως το 2030.
Αν και 131 χώρες ανέφεραν ότι διαθέτουν εθνικό εργαστήριο αναφοράς, ικανό να ελέγχει την ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά σε κοινά βακτήρια, μόλις 66 χώρες είναι σε θέση να ελέγχουν την ανθεκτικότητα τόσο σε βακτήρια όσο και σε μύκητες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, οι χώρες συμφώνησαν το 2024 να εργαστούν ώστε να διασφαλίσουν ότι το 80% θα διαθέτει τέτοιες δυνατότητες έως το 2030.
Παρακολούθηση της χρήσης αντιβιοτικών
Σύμφωνα με την έκθεση, τα συστήματα επιτήρησης έχουν επεκταθεί σημαντικά: 113 χώρες παρακολουθούν πλέον τη χρήση αντιβιοτικών και 109 καταγράφουν την ανθεκτικότητα, σε σύγκριση με 65 και 39 χώρες, αντίστοιχα, το 2017.
Ωστόσο, μόλις 21 χώρες ανέφεραν ότι έχουν ενσωματώσει και τα δύο σύνολα δεδομένων — ένα βήμα το οποίο, κατά τον ΠΟΥ, είναι καθοριστικό για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η χρήση αντιβιοτικών οδηγεί στην ανάπτυξη ανθεκτικότητας, καθώς και για τον καθορισμό εθνικών στρατηγικών με στόχο τον περιορισμό της.








