Τα τελευταία χρόνια στις ΗΠΑ παρατηρείται σημαντική μείωση των γάμων, με ολοένα περισσότερους ανθρώπους να επιλέγουν να παραμείνουν ανύπαντροι.
Σύμφωνα με στοιχεία του Pew Research Center (Fry και Parker, 2021), το 2021 το 38% των ενηλίκων δεν είχε σύντροφο, έναντι 29% το 1990. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στη μείωση των γάμων, καθώς μέσα στα τελευταία 50 χρόνια το ποσοστό τους έχει υποχωρήσει κατά περίπου 60%.
Ενδεικτικά, το 2021 καταγράφηκαν 47,35 εκατομμύρια άνδρες και 41,81 εκατομμύρια γυναίκες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ. Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία του Institute for Family Studies, το ποσοστό των ανθρώπων που δεν έχουν παντρευτεί αυξήθηκε από 21% σε 35% μέσα σε δύο δεκαετίες.
Γιατί όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να μην παντρευτούν;
Οι λόγοι πίσω από αυτή την αλλαγή είναι πολλοί και συνδέονται τόσο με τις κοινωνικές όσο και με τις οικονομικές συνθήκες.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ένας βασικός παράγοντας είναι ότι οι νεότερες γενιές καθυστερούν περισσότερο να παντρευτούν. Η διάμεση ηλικία του πρώτου γάμου έχει πλέον διαμορφωθεί στα 28 έτη για τις γυναίκες και στα 30 για τους άνδρες, ενώ τη δεκαετία του 1970 οι αντίστοιχες ηλικίες ήταν στα 21 για τις γυναίκες και στα 23 για τους άνδρες. Επιπλέον, η συμβίωση χωρίς γάμο έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής εναλλακτική. Πρόκειται για ένα μοντέλο σχέσης που πολλοί θεωρούν λιγότερο δεσμευτικό και πιο ευέλικτο, καθώς επιτρέπει στους συντρόφους να αποχωρήσουν ευκολότερα εάν η σχέση δεν εξελιχθεί όπως επιθυμούν.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι οικονομικές δυσκολίες.
Τα άτομα με χαμηλότερα εισοδήματα εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμα να προχωρήσουν σε γάμο, καθώς η δημιουργία οικογένειας συνεπάγεται αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις. Πολλοί θεωρούν ότι χωρίς οικονομική σταθερότητα, ένας γάμος ή η απόκτηση παιδιών μπορεί να αποτελέσει πηγή έντονου άγχους. Παράλληλα, η οικονομική ασφάλεια εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κριτήριο επιλογής συντρόφου, ιδιαίτερα για τις γυναίκες, με αποτέλεσμα η αύξηση της ανεργίας να περιορίζει τον αριθμό των ανδρών που θεωρούνται κατάλληλοι για μια μακροχρόνια σχέση.
Ωστόσο, πέρα από τους κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες, υπάρχουν και βαθύτερα συναισθηματικά αίτια που μπορεί να οδηγήσουν κάποιον στην απόφαση να μην παντρευτεί. Ένα από αυτά είναι η ανάγκη για έλεγχο και αυτονομία.
Σύμφωνα με τη δρ. Wendy Wang, επικεφαλής έρευνας στο ινστιτούτο IFS , αρκετοί άνθρωποι που επιλέγουν να παραμείνουν ανύπαντροι έχουν βιώσει στο παρελθόν έντονες καταστάσεις ελέγχου ή κυριαρχίας από άλλους, γεγονός που τους κάνει επιφυλακτικούς απέναντι σε οποιαδήποτε μορφή δέσμευσης.
Πώς οι προηγούμενες εμπειρίες επηρεάζουν την απόφαση
Πολλοί άνθρωποι που επιθυμούν να έχουν τον απόλυτο έλεγχο της ζωής τους αναφέρουν ότι μεγάλωσαν με ιδιαίτερα αυταρχικούς ή παρεμβατικούς γονείς. Πρόκειται συχνά για γονείς που επέβαλλαν τη δική τους άποψη χωρίς να αφήνουν περιθώρια επιλογής, αντιμετώπιζαν τα παιδιά τους ως ανήμπορα να αποφασίσουν μόνα τους ή προσπαθούσαν να ελέγχουν κάθε πτυχή της καθημερινότητάς τους.
Σε άλλες περιπτώσεις, η οικογενειακή ζωή μπορεί να χαρακτηριζόταν από αστάθεια και χάος. Γονείς με προβληματική οικονομική διαχείριση, υπερβολικές δαπάνες ή εξαρτητικές συμπεριφορές ενδέχεται να δημιουργούσαν ένα περιβάλλον διαρκούς ανασφάλειας και άγχους. Έτσι, ορισμένα παιδιά μεγαλώνουν συνδέοντας την έλλειψη ελέγχου με την ψυχική επιβάρυνση και αναζητούν στην ενήλικη ζωή τους τη σταθερότητα και την ανεξαρτησία.
Οι εμπειρίες που επηρεάζουν αυτή τη στάση δεν προέρχονται, ωστόσο, αποκλειστικά από την οικογένεια. Μπορεί να σχετίζονται και με τραυματικά γεγονότα που συνέβησαν αργότερα. Για παράδειγμα, μια γυναίκα που έπεσε θύμα σεξουαλικής επίθεσης σε ένα πάρτι αποφάσισε να μην επιτρέψει ξανά σε κανέναν να την πλησιάσει τόσο συναισθηματικά. Αντίστοιχα, ένας άνδρας που εγκαταλείφθηκε από τη σύντροφό του την ημέρα του γάμου τους υποσχέθηκε στον εαυτό του ότι δεν θα επέτρεπε ποτέ ξανά στον εαυτό του να γίνει τόσο ευάλωτος.
Οι εμπειρίες αυτές μπορούν να διαμορφώσουν μια ισχυρή ανάγκη αυτοπροστασίας, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις εκφράζεται μέσα από την αποφυγή των στενών σχέσεων και της δέσμευσης.
Μπορεί η επιλογή να μη παντρευτείτε να είναι μια συνειδητή και ευτυχισμένη απόφαση;
Το γεγονός ότι κάποιος δεν επιθυμεί να παντρευτεί δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αντιμετωπίζει κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα ή ότι είναι δυστυχισμένος. Πολλοί άνθρωποι που επιλέγουν να παραμείνουν ανύπαντροι είναι απόλυτα ικανοποιημένοι με τη ζωή τους, ιδιαίτερα όταν διατηρούν ουσιαστικές σχέσεις με φίλους και συγγενείς και δεν βιώνουν παρατεταμένα αισθήματα μοναξιάς.
Για αρκετούς, η εργένικη ζωή προσφέρει ένα αίσθημα ελευθερίας που δύσκολα θα ήθελαν να αποχωριστούν. Έχουν τη δυνατότητα να παίρνουν μόνοι τους τις αποφάσεις τους, να διαχειρίζονται τον χρόνο και τα χρήματά τους όπως επιθυμούν, να ασχολούνται με τα ενδιαφέροντά τους και να οργανώνουν την καθημερινότητά τους χωρίς να χρειάζεται να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες ενός συζύγου. Συχνά, μάλιστα, επιλέγουν να συναναστρέφονται ανθρώπους που έχουν παρόμοιο τρόπο ζωής και αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο την προσωπική ανεξαρτησία.
Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αισθάνονται ποτέ μοναξιά. Μπορεί να υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες θα επιθυμούσαν τη συντροφικότητα, ωστόσο το συναίσθημα αυτό δεν είναι πάντοτε αρκετό για να τους κάνει να επιλέξουν τον γάμο. Εφόσον διαθέτουν οικονομική ανεξαρτησία και ένα υποστηρικτικό κοινωνικό περιβάλλον, μπορούν να αισθάνονται ικανοποιημένοι από τις επιλογές τους.
Μάλιστα, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του συγγραφέα από την κλινική του πρακτική, αρκετοί άνθρωποι που δεν έχουν παντρευτεί αναζητούν βοήθεια όχι επειδή δυσανασχετούν με την προσωπική τους κατάσταση, αλλά επειδή δέχονται πιέσεις από τους γονείς και την οικογένειά τους να ακολουθήσουν έναν πιο συμβατικό τρόπο ζωής.
Τελικά, ο γάμος δεν αποτελεί τη μοναδική διαδρομή προς την ευτυχία και την ολοκλήρωση. Η προσωπική ικανοποίηση εξαρτάται από τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τις αξίες του καθενός, ενώ η επιλογή να παραμείνετε ανύπαντροι μπορεί να είναι εξίσου συνειδητή και ουσιαστική με την απόφαση να δημιουργήσετε μια οικογένεια.
