Περισσότεροι από 40.000 άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους στην Ελλάδα από καρδιά, με τις παθήσεις να εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία. Τα στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος, αλλά και την ανάγκη για ουσιαστική ενίσχυση της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της πρόσβασης των πολιτών σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), το 2023 καταγράφηκαν στη χώρα 40.812 θάνατοι από καρδιαγγειακά νοσήματα, αριθμός που αντιστοιχεί σχεδόν σε έναν στους τρεις θανάτους. Με άλλα λόγια, κάθε 12 λεπτά ένας άνθρωπος χάνει τη ζωή του εξαιτίας κάποιας πάθησης του καρδιαγγειακού συστήματος.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πρόωρη θνησιμότητα, καθώς την ίδια χρονιά 8.324 άνθρωποι πέθαναν πρόωρα από καρδιαγγειακά αίτια. Μάλιστα, η πρόωρη θνησιμότητα από ισχαιμική καρδιοπάθεια στην Ελλάδα ήταν περίπου 37% υψηλότερη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την απόκλιση να φτάνει το 42% στους άνδρες.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται, ωστόσο, στις απώλειες ανθρώπινων ζωών. Το συνολικό οικονομικό κόστος των καρδιαγγειακών νοσημάτων στη χώρα υπολογίζεται σε 4,315 δισ. ευρώ, επιβαρύνοντας τόσο το σύστημα υγείας όσο και την κοινωνία.
Το 80% των καρδιαγγειακών παθήσεων μπορεί να προληφθεί
Παρά τη μεγάλη έκταση του προβλήματος, υπάρχει ένα σημαντικό περιθώριο παρέμβασης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ), περίπου το 80% των καρδιαγγειακών παθήσεων μπορεί να προληφθεί, εφόσον υπάρξει έγκαιρη αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου και συστηματική εφαρμογή μέτρων πρόληψης.
Ωστόσο, η πρόληψη εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο αδύναμα σημεία των συστημάτων υγείας. Ενδεικτικό είναι ότι μόλις το 3% της συνολικής δαπάνης υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατευθύνεται σε δράσεις πρόληψης.
Την ίδια στιγμή, τα ευρήματα πανελλήνιας έρευνας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026, αναδεικνύουν σημαντικά κενά στην ενημέρωση των πολιτών.
Μόλις το 25,1% των ερωτηθέντων γνωρίζει ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου, ενώ περισσότεροι από τους μισούς (50,7%) θεωρούν λανθασμένα ότι οι συγκεκριμένες παθήσεις αφορούν κυρίως τους άνδρες.
Επιπλέον, παρότι το 77,9% δηλώνει ότι έχει υποβληθεί σε κάποιον προληπτικό έλεγχο, το 39,9% δεν έχει συζητήσει ποτέ με γιατρό τον προσωπικό του καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι τα τρία τέταρτα των πολιτών δεν γνωρίζουν πώς να πραγματοποιήσουν καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ).
Εθνικό σχέδιο με έξι άξονες για την προστασία της καρδιάς
Μπροστά σε αυτή την εικόνα, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων, με ορίζοντα το 2050. Η πρόταση, η οποία πρόκειται να κατατεθεί στο υπουργείο Υγείας, περιλαμβάνει έξι στρατηγικούς άξονες και φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια διαφορετική κουλτούρα πρόληψης στη χώρα.
Οι βασικές προτεραιότητες αφορούν την προαγωγή της καρδιαγγειακής υγείας ήδη από τη σχολική ηλικία, την έγκαιρη διάγνωση και την ολοκληρωμένη φροντίδα των ασθενών, αλλά και τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξιοποίηση της τεχνολογίας, μέσα από τη δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Καρδιαγγειακής Υγείας, τη διασύνδεση των μητρώων ασθενών με τον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας, καθώς και την ανάπτυξη της τηλεϊατρικής και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει ενίσχυση της εκπαίδευσης και της έρευνας, μεγαλύτερη συμμετοχή των συλλόγων ασθενών, αλλά και συγκεκριμένους δείκτες για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των παρεμβάσεων.
Στόχος η μείωση των πρόωρων θανάτων
Η στρατηγική της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας περιλαμβάνει και ένα σύνολο δράσεων για την περίοδο 2027-2030. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η διεύρυνση των δικτύων εκπαίδευσης στην ΚΑΡΠΑ, η ενημέρωση για τη σωστή διατροφή και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, καθώς και η ενθάρρυνση της σωματικής άσκησης στους χώρους εργασίας και στα σχολεία.
Σημαντική θέση καταλαμβάνει και η βελτίωση της αντιμετώπισης των επειγόντων περιστατικών. Στόχος είναι η εφαρμογή της θρομβόλυσης όπου απαιτείται, σε συνεργασία με τις Υγειονομικές Περιφέρειες, ώστε οι ασθενείς που παθαίνουν έμφραγμα να λαμβάνουν εγκαίρως την απαραίτητη θεραπεία, ανεξάρτητα από την περιοχή στην οποία βρίσκονται. Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία Κέντρων Αποκατάστασης Καρδιοπαθών με εξειδικευμένο και πολυεπιστημονικό προσωπικό.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν η πρώτη αιτία θανάτου και αναπηρίας, προκαλώντας περίπου 1,7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ευρωπαϊκό σχέδιο Safe Hearts Plan θέτει ως στόχο τη μείωση της πρώιμης καρδιαγγειακής θνησιμότητας κατά 25% έως το 2035, σε σύγκριση με το 2022.
Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι να περάσει η πρόληψη από τις διακηρύξεις στην πράξη. Οι περισσότεροι από 40.000 θάνατοι ετησίως δείχνουν ότι η προστασία της καρδιάς δεν μπορεί να περιορίζεται στην αντιμετώπιση των περιστατικών όταν αυτά εκδηλωθούν. Απαιτούνται έγκαιρος έλεγχος, ενημέρωση, αποτελεσματικές δημόσιες πολιτικές και ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών στην καρδιολογική φροντίδα.
