Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, σχεδόν τα μισά περιστατικά άνοιας θα μπορούσαν να προληφθούν ή τουλάχιστον να καθυστερήσει η εμφάνισή τους, χάρη στην αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου που μπορούμε να αλλάξουμε.
Ωστόσο, μια νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι ίσως έχουμε παραβλέψει έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών, ο οποίος είναι και πολύ εύκολα μετρήσιμος.
Ειδικότερα, όπως διαπίστωσε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the American Medical Directors Association, η κακή στοματική υγεία ενδέχεται να παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο στην εμφάνιση άνοιας από ό,τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.
Αν και αρκετές μελέτες έχουν συνδέσει τη στοματική υγεία με την άνοια, αυτή δεν συμπεριλήφθηκε στους 14 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου που αναφέρονται στην έκθεση της Επιτροπής Lancet. Τα ευρήματα της έκθεσης αυτής συνέβαλαν στη διαμόρφωση των νέων οδηγιών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τη μείωση του κινδύνου άνοιας, που δημοσιεύτηκαν φέτος (μπορείτε να τις διαβάσετε εδώ).
Εντούτοις, νέα στοιχεία από επιστήμονες στην Ιαπωνία δείχνουν ότι ίσως χρειάζεται να επανεξεταστεί αυτή η παράλειψη.
Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 47.293 ενήλικες ηλικίας 65 ετών και άνω, οι οποίοι συμμετείχαν στην ιαπωνική μελέτη Japan Gerontological Evaluation Study. Η παρακολούθησή τους διήρκεσε περίπου 9 χρόνια, από το 2013 έως το 2022.
Στο διάστημα αυτό, 8.247 συμμετέχοντες (17,4%) εμφάνισαν άνοια. Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν πόσο στενά συνδεόταν η κακή στοματική υγεία, με βάση τον αριθμό των δοντιών, με την εμφάνιση της νόσου.
Για να το διαπιστώσουν, συνέκριναν τα αποτελέσματα με τους καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου που περιλαμβάνονται στην έκθεση της Επιτροπής Lancet. Εξαιρέθηκαν μόνο δύο παράγοντες που δεν μπορούσαν να αξιολογηθούν με τα διαθέσιμα στοιχεία: η υψηλή LDL χοληστερίνη και η ατμοσφαιρική ρύπανση.
«Χρησιμοποιήσαμε τον αριθμό των δοντιών που είχαν απομείνει ως δείκτη της κακής στοματικής υγείας, καθώς η απώλεια δοντιών αποτελεί συνήθως το τελικό αποτέλεσμα στοματικών παθήσεων που αναπτύσσονται σε βάθος πολλών ετών, όπως η προχωρημένη τερηδόνα και η σοβαρή περιοδοντική νόσος», εξήγησαν οι ερευνητές στη δημοσίευσή τους. Στην ομάδα συμμετείχε η Μάχο Ιβάτα, φοιτήτρια Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Τοχόκου και πρώτη συγγραφέας της μελέτης.
Τι αποκάλυψε η μελέτη
Η ανάλυση έδειξε ότι όσο λιγότερα δόντια είχαν οι συμμετέχοντες, τόσο συχνότερα εμφάνιζαν άνοια. Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν 1,63 περιστατικά ανά 100 ανθρωποέτη σε όσους είχαν 20 ή περισσότερα δόντια, 2,31 περιστατικά σε όσους είχαν 10 έως 19 δόντια, 2,97 σε όσους είχαν 1 έως 9 δόντια και 4,34 σε όσους είχαν χάσει όλα τους τα δόντια.
Ακόμα και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη το φύλο, την ηλικία και το εισόδημα των συμμετεχόντων, η συσχέτιση παρέμεινε. Σε σύγκριση με όσους είχαν τουλάχιστον 20 δόντια, ο κίνδυνος άνοιας ήταν αυξημένος κατά 14% για όσους είχαν 10 έως 19 δόντια, κατά 12% για όσους είχαν 1 έως 9 δόντια και κατά 27% για όσους δεν είχαν κανένα δόντι.
Όμως, το πιο εντυπωσιακό εύρημα προέκυψε όταν οι επιστήμονες συνέκριναν την κακή στοματική υγεία με τους υπόλοιπους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου που αναγνωρίζει η Επιτροπή Lancet.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια στατιστική μέθοδο που ονομάζεται πληθυσμιακό αποδοτέο κλάσμα (Population Attributable Fraction, PAF). Η μέθοδος αυτή εκτιμά ποιο ποσοστό των περιστατικών μιας νόσου σε έναν πληθυσμό θα μπορούσε θεωρητικά να αποδοθεί σε έναν συγκεκριμένο παράγοντα κινδύνου, εφόσον η σχέση μεταξύ τους είναι αιτιώδης.
Για την απώλεια δοντιών, το ποσοστό αυτό υπολογίστηκε σε 7,2%. Με άλλα λόγια, εάν η σχέση ήταν αιτιώδης, η απώλεια δοντιών θα μπορούσε να ευθύνεται για το 7,2% των περιστατικών άνοιας που καταγράφηκαν στη μελέτη.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι το 7,2% ήταν το τρίτο υψηλότερο ποσοστό από όλους τους παράγοντες κινδύνου που εξετάστηκαν. Μόνο τα καταθλιπτικά συμπτώματα, στα οποία θα μπορούσε θεωρητικά να αποδοθεί το 10,5% των περιστατικών, και η κοινωνική απομόνωση, με ποσοστό 9,4%, εμφάνισαν υψηλότερες τιμές.
Ακόμα πιο εντυπωσιακό ήταν το αποτέλεσμα όταν οι ερευνητές εξέτασαν ξεχωριστά τους άνδρες και τις γυναίκες. Στους άνδρες, η απώλεια δοντιών βρέθηκε στην πρώτη θέση μεταξύ όλων των παραγόντων κινδύνου, με ποσοστό 12%. Στις γυναίκες κατέλαβε την τέταρτη θέση, με ποσοστό 6,1%.
Τα ευρήματα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς υποδηλώνουν ότι η απώλεια δοντιών ενδέχεται να σχετίζεται με μεγαλύτερο ποσοστό περιστατικών άνοιας σε σχέση με ήδη γνωστούς παράγοντες κινδύνου, όπως η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, το κάπνισμα και το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο.
«Από όσο γνωρίζουμε, αυτή είναι η πρώτη μελέτη που υπολογίζει και συγκρίνει το ποσοστό των περιστατικών άνοιας που θα μπορούσε να αποδοθεί στην κακή στοματική υγεία και σε μεγάλο αριθμό άλλων παραγόντων κινδύνου, χρησιμοποιώντας δεδομένα από τον ίδιο πληθυσμό», ανέφεραν οι ερευνητές.
«Ειδικά στους άνδρες, το ποσοστό που συνδέθηκε με την απώλεια δοντιών ήταν σημαντικό και συγκρίσιμο με εκείνο των κυριότερων τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου που αναφέρει η Επιτροπή Lancet, όπως τα καταθλιπτικά συμπτώματα και η κοινωνική απομόνωση. Αυτό δείχνει ότι η απώλεια δοντιών ενδέχεται να παίζει σχετικά μεγάλο ρόλο στην εμφάνιση άνοιας».
«Σε συνδυασμό με τα ολοένα και περισσότερα επιστημονικά στοιχεία, τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι χρειάζεται να επανεξετάσουμε τη σημασία της στοματικής υγείας ως βασικού παράγοντα κινδύνου για άνοια και να τη συμπεριλάβουμε στις επόμενες επικαιροποιήσεις της έκθεσης της Επιτροπής Lancet», κατέληξαν οι ερευνητές.
