Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας και επηρεάζει περίπου 57 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί παράγοντα κινδύνου τόσο για τη νόσο Αλτσχάιμερ όσο και για χρόνιες παθήσεις όπως η υπέρταση, το εγκεφαλικό επεισόδιο και η κατάθλιψη.

Επειδή αυτές οι καταστάσεις συνδέονται επίσης με την άνοια, οι ερευνητές τα τελευταία χρόνια διερευνούν αν ο μολυσμένος αέρας αυξάνει τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ έμμεσα, συμβάλλοντας στην εμφάνισή τους, ή αν επηρεάζει τον εγκέφαλο πιο άμεσα. Μια ακόμη πιθανότητα ήταν ότι τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα υγείας θα μπορούσαν να κάνουν τον εγκέφαλο πιο ευάλωτο στη ρύπανση.

Μεγάλη μελέτη σε 27,8 εκατομμύρια ηλικιωμένους

Για να διερευνήσουν αυτά τα ερωτήματα, μια ομάδα ερευνητών από το Emory University ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 27,8 εκατομμύρια δικαιούχους του αμερικανικού προγράμματος Medicare, ηλικίας 65 ετών και άνω, για την περίοδο 2000 έως 2018. Στη συνέχεια συνέκριναν τα επίπεδα έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση με τα νέα περιστατικά νόσου Αλτσχάιμερ, λαμβάνοντας προσεκτικά υπόψη την ύπαρξη άλλων χρόνιων παθήσεων.

Η ανάλυση έδειξε ότι όσοι εκτίθεντο σε υψηλότερα επίπεδα ρύπανσης είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν με Αλτσχάιμερ. Η συσχέτιση ήταν ελαφρώς ισχυρότερη στα άτομα που είχαν υποστεί στο παρελθόν εγκεφαλικό επεισόδιο. Αντίθετα, η υπέρταση και η κατάθλιψη δεν φάνηκε να αυξάνουν ουσιαστικά τον κίνδυνο που σχετίζεται με τη ρύπανση.

Άμεση επίδραση των λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων στον εγκέφαλο

Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση ενδέχεται να αυξάνει τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ κυρίως μέσω άμεσης επίδρασης στον εγκέφαλο και όχι επειδή πυροδοτεί άλλες χρόνιες παθήσεις. Ταυτόχρονα, το ιστορικό εγκεφαλικού φαίνεται ότι ενισχύει την ευαλωτότητα, γεγονός που σημαίνει ότι ορισμένοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν διπλό κίνδυνο.

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν επίσης τη σημασία του καθαρότερου αέρα ως πιθανή στρατηγική για τη μείωση των περιστατικών άνοιας και την προστασία της γνωστικής υγείας καθώς ο πληθυσμός γερνά.

Οι συγγραφείς της μελέτης ανέφεραν: «Σε αυτή τη μεγάλη εθνική μελέτη σε ηλικιωμένους, διαπιστώσαμε ότι η μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια της ατμοσφαιρικής ρύπανσης συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ, κυρίως λόγω άμεσης επίδρασης στον εγκέφαλο και όχι μέσω συχνών χρόνιων παθήσεων όπως η υπέρταση, το εγκεφαλικό επεισόδιο ή η κατάθλιψη».

«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα άτομα με ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις επιβλαβείς επιδράσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία του εγκεφάλου, αναδεικνύοντας τη σημαντική σύνδεση μεταξύ περιβαλλοντικών και αγγειακών παραγόντων κινδύνου».