Μία ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ προχώρησε στη δημιουργία ενός ρινικού εμβολίου σε μορφή σπρέι, το οποίο μπορεί να προστατεύσει από ιώσεις του αναπνευστικού, βακτηριακές πνευμονικές λοιμώξεις, ακόμη και αλλεργίες.
Το εμβόλιο, το οποίο βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο, έχει δοκιμαστεί μέχρι στιγμής σε ζώα, ενώ το επόμενο στάδιο είναι να πραγματοποιηθούν κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους για να ελεγχθεί η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά του.
Η προσέγγιση αυτή έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα στην παρασκευή εμβολίων, αποτελώντας μία καινοτομία του μέλλοντος.
Τα υπάρχοντα εμβόλια εκπαιδεύουν το σώμα να καταπολεμά μία μόνο λοίμωξη. Ένα εμβόλιο ιλαράς προστατεύει μόνο από την ιλαρά και ένα εμβόλιο ανεμοβλογιάς προστατεύει μόνο από την ανεμοβλογιά. Έτσι λειτουργεί η ανοσοποίηση από τότε που ο Edward Jenner πρωτοστάτησε στα εμβόλια στα τέλη του 18ου αιώνα, γράφει σε άρθρο του το BBC.
Ωστόσο, η νέα προσέγγιση που περιγράφεται στο περιοδικό Science δεν εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Αντίθετα, μιμείται τον τρόπο με τον οποίο τα ανοσοκύτταρα επικοινωνούν μεταξύ τους. Χορηγείται ως ρινικό σπρέι και αφήνει τα λευκά αιμοσφαίρια στους πνεύμονες- που ονομάζονται μακροφάγα - σε «συναγερμό» (amber alert), και έτοιμα να αναλάβουν δράση ανεξάρτητα από το ποια λοίμωξη προσπαθεί να εισέλθει. Το αποτέλεσμα διήρκεσε περίπου τρεις μήνες σε πειράματα σε ζώα.
Οι ερευνητές έδειξαν ότι αυτή η αυξημένη κατάσταση ετοιμότητας οδήγησε σε 100 έως 1.000 φορές μείωση των ιών που περνούν από τους πνεύμονες και εισέρχονται στο σώμα. Και για εκείνους που κατάφεραν να το διαπεράσουν, το υπόλοιπο ανοσοποιητικό σύστημα ήταν «έτοιμο να τους αποκρούσει με ιλιγγιώδη ταχύτητα», δήλωσε ο Bali Pulendran, καθηγητής μικροβιολογίας και ανοσολογίας στο Στάνφορντ. Η ομάδα έδειξε ότι το εμβόλιο προστατεύει επίσης από δύο είδη βακτηρίων - το Staphylococcus aureus και το Acinetobacter baumannii.
Ο Pulendran δήλωσε στο BBC: «Αυτό το εμβόλιο, που ονομάζουμε «καθολικό εμβόλιο», προκαλεί μια πολύ ευρύτερη απόκριση που είναι προστατευτική όχι μόνο έναντι του ιού της γρίπης, όχι μόνο έναντι του ιού Covid, όχι μόνο έναντι του ιού του κοινού κρυολογήματος, αλλά έναντι σχεδόν όλων των ιών, και όσων διαφορετικών βακτηρίων έχουμε δοκιμάσει, ακόμη και αλλεργιογόνων. Η αρχή με την οποία λειτουργεί αυτό το εμβόλιο είναι μια ριζική απόκλιση από την αρχή με την οποία έχουν λειτουργήσει όλα τα εμβόλια μέχρι στιγμής».
Ο τρόπος με τον οποίο κατευθύνει το ανοσοποιητικό σύστημα προς την καταπολέμηση μιας λοίμωξης φάνηκε επίσης να μειώνει την απόκριση στα αλλεργιογόνα των ακάρεων της οικιακής σκόνης - τα οποία αποτελούν παράγοντα πρόκλησης αλλεργικού άσθματος.
«Πρόκειται για μια πραγματικά συναρπαστική έρευνα», λέει η καθηγήτρια εμβολιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Daniela Ferreira, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη. Η ίδια είπε, ότι θα μπορούσε «να αλλάξει τον τρόπο που προστατεύουμε τους ανθρώπους από τον κοινό βήχα, τα κρυολογήματα και άλλες αναπνευστικές λοιμώξεις» εάν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν σε μελέτες σε ανθρώπους.
Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη πολλά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Το εμβόλιο χορηγήθηκε ως ρινικό σπρέι στα πειράματα, αλλά μπορεί να χρειαστεί να εισπνευστεί μέσω νεφελοποιητή για να φτάσει στα βάθη των ανθρώπινων πνευμόνων. Δεν είναι γνωστό εάν το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να επιτευχθεί στους ανθρώπους ή για πόσο καιρό το ανοσοποιητικό σύστημα θα παραμείνει σε «συναγερμό».
Υπάρχουν διαφορές στο ανοσοποιητικό σύστημα μεταξύ ποντικών και ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένης της ανοσίας μας που διαμορφώνεται από δεκαετίες λοιμώξεων. Έτσι, οι ερευνητές σχεδιάζουν δοκιμές κατά τις οποίες θα πρέπει να απαντήσουν σε όλα τα ερωτήματα.
