Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ένας από τους συχνότερους τύπους καρκίνου στον δυτικό κόσμο και μία από τις βασικές αιτίες θανάτου από καρκίνο, με την ηλικία, τη διατροφή και τον τρόπο ζωής να αποτελούν γνωστούς παράγοντες κινδύνου. Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια τι πυροδοτεί τη νόσο.

Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές στρέφουν όλο και περισσότερο το ενδιαφέρον τους στο οικοσύστημα του εντέρου, δηλαδή στη μεγάλη κοινότητα βακτηρίων, ιών και άλλων μικροοργανισμών που ζουν εκεί.

Πρόσφατα, ερευνητές από το University of Southern Denmark και το Odense University Hospital εντόπισαν έναν μέχρι σήμερα άγνωστο ιό μέσα σε ένα κοινό βακτήριο του εντέρου. Όπως έδειξε η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Medicine, ο συγκεκριμένος ιός ανιχνεύεται συχνότερα σε ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου.

Ένα γνωστό βακτήριο, αλλά ένα άλυτο ερώτημα

Εδώ και χρόνια, ένα συγκεκριμένο βακτήριο έχει συνδεθεί με τον καρκίνο του παχέος εντέρου: Bacteroides fragilis.

Το ζήτημα είναι ότι το συγκεκριμένο βακτήριο εντοπίζεται και στη μεγάλη πλειονότητα των υγιών ανθρώπων.

«Είναι παράδοξο το ότι βρίσκουμε επανειλημμένα το ίδιο βακτήριο σε περιπτώσεις καρκίνου του παχέος εντέρου, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί φυσιολογικό μέρος της μικροχλωρίδας του εντέρου σε υγιή άτομα», ανέφερε ο Flemming Damgaard, ιατρός και διδάκτορας στο Τμήμα Κλινικής Μικροβιολογίας του Odense University Hospital.

Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές θέλησαν να διερευνήσουν αν υπάρχουν διαφορές στο ίδιο το βακτήριο.

Ένας ιός μέσα στο βακτήριο

Σε ασθενείς που αργότερα ανέπτυξαν καρκίνο του παχέος εντέρου, το βακτήριο έφερε πολύ συχνότερα έναν συγκεκριμένο ιό, έναν ιό που ζει μέσα σε βακτήρια και ονομάζεται βακτηριοφάγος. «Ανακαλύψαμε έναν ιό που δεν είχε περιγραφεί μέχρι σήμερα και φαίνεται να συνδέεται στενά με τα βακτήρια που εντοπίζουμε σε ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου», εξήγησε ο Damgaard.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο ιός αυτός ανήκει σε νέους τύπους που δεν είχαν ταυτοποιηθεί στο παρελθόν.

«Δεν είναι μόνο το ίδιο το βακτήριο που έχει ενδιαφέρον. Είναι το βακτήριο σε συνδυασμό με τον ιό που φέρει», διευκρίνισε.

Η μελέτη δείχνει στατιστική συσχέτιση ανάμεσα στον ιό και τον καρκίνο του παχέος εντέρου, δεν μπορεί όμως να αποδείξει αν ο ιός παίζει άμεσο ρόλο στην ανάπτυξη της νόσου. «Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν ο ιός συμβάλλει στην εμφάνιση της νόσου ή αν αποτελεί απλώς ένδειξη ότι κάτι άλλο στο έντερο έχει αλλάξει», σημείωσε ο Damgaard.

Μεγάλη μελέτη εντόπισε τη σύνδεση του ιού με τον καρκίνο

Η μελέτη ξεκίνησε με δεδομένα από μια μεγάλη δανική πληθυσμιακή έρευνα, στην οποία συμμετείχαν περίπου 2 εκατομμύρια πολίτες.

Οι ερευνητές εντόπισαν ασθενείς που είχαν παρουσιάσει σοβαρή λοίμωξη του αίματος από Bacteroides fragilis. Μια μικρότερη ομάδα από αυτούς διαγνώστηκε με καρκίνο του παχέος εντέρου μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε το γενετικό υλικό του βακτηρίου σε ασθενείς με και χωρίς καρκίνο και διαπίστωσε ένα σαφές μοτίβο: τα βακτήρια που προέρχονταν από ασθενείς με καρκίνο ήταν συχνότερα μολυσμένα με συγκεκριμένους ιούς.

Το αρχικό εύρημα βασίστηκε σε σχετικά μικρό αριθμό βακτηριακών δειγμάτων από Δανούς ασθενείς. Ωστόσο, ανέδειξε ένα μοτίβο που οι ερευνητές μπόρεσαν στη συνέχεια να εξετάσουν σε μεγαλύτερες διεθνείς βάσεις δεδομένων. «Στο δανικό μας υλικό εντοπίσαμε για πρώτη φορά ένα σήμα. Αυτό μας έδωσε μια συγκεκριμένη υπόθεση, την οποία μπορέσαμε να ελέγξουμε σε μεγαλύτερα σύνολα δεδομένων», ανέφερε ο Damgaard.

Νέα ανάλυση επιβεβαίωσε τα ευρήματα

Για να διαπιστώσουν αν το ίδιο μοτίβο ισχύει και εκτός Δανίας, οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα κοπράνων από 877 άτομα με και χωρίς καρκίνο του παχέος εντέρου από την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ασία.

Διαπίστωσαν ότι οι ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου είχαν περίπου διπλάσια πιθανότητα να φέρουν ίχνη αυτών των ιών στο έντερό τους. «Ήταν σημαντικό για εμάς να δούμε αν η συσχέτιση μπορούσε να επιβεβαιωθεί σε εντελώς ανεξάρτητα δεδομένα. Και πράγματι επιβεβαιώθηκε», δήλωσε ο Damgaard.

Τα αποτελέσματα δείχνουν μια σταθερή στατιστική συσχέτιση σε πολλές χώρες. Ωστόσο, δεν αποδεικνύουν ότι ο ιός προκαλεί τη νόσο.

Μια νέα οπτική για τον καρκίνο του παχέος εντέρου

Έως και 80% του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου συνδέεται με περιβαλλοντικούς παράγοντες. Οι μικροοργανισμοί του εντέρου θεωρείται ότι βρίσκονται ανάμεσα στους σημαντικότερους.

Το έντερο φιλοξενεί χιλιάδες είδη βακτηρίων και ακόμη περισσότερες γενετικές παραλλαγές. Αυτή η πολυπλοκότητα έχει καταστήσει δύσκολο να εντοπιστεί με ακρίβεια τι διαφοροποιεί τα υγιή άτομα από εκείνα που εμφανίζουν νόσο. «Ο αριθμός και η ποικιλία των βακτηρίων στο έντερο είναι τεράστια. Μέχρι σήμερα ήταν σαν να ψάχνουμε βελόνα στα άχυρα. Αντί να εξετάζουμε μόνο τα βακτήρια, διερευνήσαμε αν κάτι μέσα σε αυτά, δηλαδή οι ιοί, μπορεί να εξηγεί τη διαφορά», ανέφερε ο Damgaard.

Αν ο ιός μεταβάλλει τις ιδιότητες του βακτηρίου, θα μπορούσε ενδεχομένως να επηρεάζει και το περιβάλλον του εντέρου. Αυτό είναι ένα από τα ερωτήματα που εξετάζουν τώρα οι ερευνητές. «Δεν γνωρίζουμε ακόμη γιατί ο ιός είναι παρών, αλλά διερευνούμε αν συμβάλλει στην ανάπτυξη του καρκίνου του παχέος εντέρου», πρόσθεσε.