Ένα μικρόβιο, γνωστό κυρίως για την πρόκληση νόσων των ούλων, ενδέχεται να επηρεάζει το πώς ξεκινά και πώς εξαπλώνεται ο καρκίνος του μαστού.

Ερευνητική ομάδα από το Johns Hopkins Kimmel Cancer Center και το Bloomberg–Kimmel Institute for Cancer Immunotherapy αναφέρει ότι ένα βακτήριο που κατοικεί στη στοματική κοιλότητα και συνδέεται με την περιοδοντική νόσο μπορεί να συμβάλλει στην έναρξη του καρκίνου του μαστού και να τον καθιστά πιο επιθετικό. Στα πειράματά τους, το μικρόβιο φάνηκε να προκαλεί βλάβες στο DNA και να ωθεί τα κύτταρα του μαστού σε συμπεριφορές που σχετίζονται με την ανάπτυξη και τη μετάσταση του καρκίνου.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Cell Communication and Signaling, επικεντρώνεται στο βακτήριο Fusobacterium nucleatum. Το βακτήριο αυτό έχει ήδη συσχετιστεί με καρκίνο του παχέος εντέρου και άλλες μορφές καρκίνου, και η νέα έρευνα υποδηλώνει ότι μπορεί επίσης να φτάνει στον μαστό. Οι ερευνητές βρήκαν ενδείξεις ότι μπορεί να εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος, να εγκαθίσταται στον ιστό του μαστού και να προκαλεί φλεγμονή και άλλες μεταβολές που προηγούνται της καρκινογένεσης.

Η Dipali Sharma, Ph.D., καθηγήτρια Ογκολογίας και ερευνήτρια του John Fetting Fund for Breast Cancer Prevention, ηγήθηκε της μελέτης. Η ομάδα της παρατήρησε ότι το βακτήριο επιτάχυνε την ανάπτυξη όγκων και διευκόλυνε τη μετάσταση καρκινικών κυττάρων από τον μαστό στους πνεύμονες σε ζωικά μοντέλα που προσομοιάζουν τον ανθρώπινο καρκίνο του μαστού. «Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι αυτό το στοματικό μικρόβιο μπορεί να εγκαθίσταται στον ιστό του μαστού και ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ αυτού του παθογόνου και του καρκίνου του μαστού», αναφέρει η Sharma, προσθέτοντας ότι η έρευνα της ομάδας της εμπνεύστηκε από πολλές μικρότερες μελέτες που εξέτασαν χιλιάδες ασθενείς και συσχέτισαν την περιοδοντική νόσο με τον καρκίνο του μαστού.

Για να διερευνήσουν πώς το βακτήριο μπορεί να επηρεάζει τα αρχικά στάδια της νόσου, οι ερευνητές συνδύασαν πειράματα σε ποντίκια με δοκιμές σε ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα μαστού.

Οι αλλοιώσεις στα κύτταρα

Όταν το F. nucleatum εισήχθη απευθείας στους γαλακτοφόρους πόρους των μαστών ποντικών, ο ιστός ανέπτυξε μεταπλαστικές και υπερπλαστικές αλλοιώσεις. Πρόκειται για μη καρκινικές μεταβολές που αντανακλούν ανώμαλη κυτταρική ανάπτυξη ή αλλαγές στην κυτταρική ταυτότητα. Οι αλλοιώσεις αυτές εμφανίστηκαν μαζί με φλεγμονή, ενδείξεις βλάβης στο DNA και αυξημένο κυτταρικό πολλαπλασιασμό, ένα πρότυπο που συνάδει με καταστάσεις αυξημένου κινδύνου καρκινογένεσης.

Όταν το βακτήριο εισήχθη στην κυκλοφορία του αίματος, επιτάχυνε σημαντικά την ανάπτυξη και τη μετάσταση ήδη υπαρχόντων όγκων μαστού.

Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης τον μοριακό μηχανισμό που εξηγεί αυτά τα φαινόμενα. Η έκθεση στο F. nucleatum προκάλεσε βλάβες στο DNA και ενεργοποίησε μηχανισμούς επιδιόρθωσης που είναι επιρρεπείς σε λάθη. Μεταξύ αυτών ήταν η μη ομόλογη σύνδεση άκρων (nonhomologous end joining), ένας γρήγορος αλλά ατελής τρόπος επιδιόρθωσης των σπασμένων τμημάτων του DNA που μπορεί να εισάγει μεταλλάξεις.

Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι ακόμη και σύντομη έκθεση στο βακτήριο, αύξησε μια πρωτεΐνη που ονομάζεται PKcs, η οποία σχετίζεται με:

• αυξημένη μεταναστευτική ικανότητα καρκινικών κυττάρων
• μεγαλύτερη διεισδυτικότητα
• χαρακτηριστικά «βλαστοκυτταρικής» συμπεριφοράς
• αυξημένη ανθεκτικότητα στη χημειοθεραπεία

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι τα επιθηλιακά κύτταρα (τα κύτταρα που επενδύουν τους γαλακτοφόρους πόρους) καθώς και τα καρκινικά κύτταρα μαστού με μεταλλάξεις στο γονίδιο BRCA1 ήταν ιδιαίτερα ευάλωτα.

Τα κύτταρα με μεταλλάξεις BRCA1 παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα ενός σακχάρου επιφανείας (Gal-GalNAc), το οποίο διευκολύνει την πρόσδεση και την είσοδο των βακτηρίων στο κύτταρο. Τα κύτταρα αυτά εμφάνισαν αυξημένη πρόσληψη και μακροχρόνια κατακράτηση του F. nucleatum, ακόμη και σε επόμενες γενιές κυττάρων, γεγονός που ενίσχυσε τη βλάβη στο DNA και τις προαγωγικές για τον όγκο επιδράσεις.

«Τα ευρήματά μας αποκαλύπτουν μια σύνδεση μεταξύ των στοματικών μικροβίων και του κινδύνου εμφάνισης και εξέλιξης του καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα σε άτομα με γενετική προδιάθεση», επισημαίνει η Sharma.

Τίποτα δεν συμβαίνει μεμονωμένα. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι πολλαπλοί παράγοντες κινδύνου συνεργάζονται, με το F. nucleatum να λειτουργεί ως περιβαλλοντικός παράγοντας που μπορεί να αλληλεπιδρά με κληρονομικές μεταλλάξεις BRCA1 και να προάγει την ανάπτυξη και την επιθετικότητα του καρκίνου του μαστού.

Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Breast Cancer Research Foundation, το πρόγραμμα Congressionally Directed Medical Research Programs του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, το John Fetting Fund for Breast Cancer Prevention και το Bloomberg–Kimmel Institute for Cancer Immunotherapy.