Η βιταμίνη C μπορεί να προσφέρει περισσότερα οφέλη για την υγεία από όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα. Νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Theoretical Biology, διαπίστωσε ότι η συγκεκριμένη βιταμίνη θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στην πρόληψη του σχηματισμού ουσιών που ενδέχεται να προκαλέσουν καρκίνο κατά τη διάρκεια της πέψης. Χρησιμοποιώντας μαθηματικά μοντέλα, οι επιστήμονες εξέτασαν πώς η βιταμίνη C επηρεάζει τις χημικές αντιδράσεις που πραγματοποιούνται στο πεπτικό σύστημα και έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.
Τις τελευταίες δεκαετίες, η έκθεση του δυτικού πληθυσμού στα νιτρικά και τα νιτρώδη άλατα μέσω της διατροφής έχει αυξηθεί. Οι ουσίες αυτές βρίσκονται σε αλλαντικά, όπως το μπέικον και το σαλάμι, αλλά και σε φρούτα και λαχανικά που καλλιεργούνται σε εδάφη ή αρδεύονται με νερό που έχει μολυνθεί από ρύπους. Αν και τα νιτρικά και τα νιτρώδη άλατα παίζουν σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του εγκεφάλου και του καρδιαγγειακού συστήματος, μπορούν επίσης να συμμετέχουν σε χημικές αντιδράσεις που ενδέχεται να είναι επιβλαβείς για την υγεία όταν φτάνουν στο στομάχι.
Μία από αυτές τις αντιδράσεις ονομάζεται νιτρώδωση και μπορεί να οδηγήσει στον σχηματισμό ουσιών που οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρκίνου. Εδώ και χρόνια, οι ερευνητές προσπαθούν να κατανοήσουν τι προκαλεί τον σχηματισμό αυτών των ουσιών και πώς θα μπορούσε να αποτραπεί.
Πώς η βιταμίνη C μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο καρκίνου
«Οι ερευνητές μελετούν τη σχέση μεταξύ του καρκίνου και αυτών των ουσιών τουλάχιστον από τη δεκαετία του 1990, αλλά τα αποτελέσματα των ερευνών είναι αντικρουόμενα», εξήγησε ο Gordon McNicol, μεταδιδακτορικός ερευνητής εφαρμοσμένων μαθηματικών και πρώτος συγγραφέας της μελέτης. «Η έρευνά μας δείχνει ότι η βιταμίνη C που λαμβάνουμε μέσω της διατροφής μπορεί να εξηγεί αυτές τις διαφορές στα αποτελέσματα».
Για να εξετάσουν αυτή την πιθανότητα, οι επιστήμονες δημιούργησαν ένα μαθηματικό μοντέλο που προσομοιώνει την πορεία των νιτρικών και των νιτρωδών αλάτων μέσα στον οργανισμό, καθώς και τις χημικές μεταβολές που υφίστανται. Το μοντέλο εξέτασε τη λειτουργία διαφόρων οργάνων και συστημάτων που συνδέονται μεταξύ τους, όπως οι σιελογόνοι αδένες, το στομάχι, το λεπτό έντερο και το πλάσμα του αίματος, δηλαδή το υγρό συστατικό του.
Οι προσομοιώσεις έδειξαν ότι η κατανάλωση βιταμίνης C μαζί με νιτρικά και νιτρώδη άλατα μπορεί να περιορίσει τον σχηματισμό δυνητικά επιβλαβών ουσιών. Το εύρημα αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί δεν συνδέονται όλα τα τρόφιμα που περιέχουν νιτρικά άλατα με τον ίδιο κίνδυνο για την υγεία.
Για παράδειγμα, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όπως το σπανάκι, περιέχουν από τη φύση τους τόσο νιτρικά άλατα όσο και βιταμίνη C. Σύμφωνα με το μαθηματικό μοντέλο, η βιταμίνη C θα μπορούσε να περιορίζει τις χημικές αντιδράσεις που σχετίζονται με τον κίνδυνο καρκίνου. Αυτό ενδεχομένως εξηγεί γιατί ορισμένες διατροφικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα συγκεκριμένα τρόφιμα μπορεί να έχουν προστατευτική δράση.
Μπορεί να βοηθήσει η λήψη βιταμίνης C μετά το φαγητό;
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης αν η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης C μετά το φαγητό θα μπορούσε να προσφέρει αντίστοιχα οφέλη.
Τα αποτελέσματα υποστήριξαν ότι η λήψη βιταμίνης C μετά από κάθε γεύμα θα μπορούσε να μειώσει σε μέτριο βαθμό τον σχηματισμό ουσιών που παράγονται κατά τη νιτρώδωση και έχουν συνδεθεί με τον κίνδυνο καρκίνου. Η δράση αυτή θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν καταναλώνετε τρόφιμα που περιέχουν νιτρικά και νιτρώδη άλατα, όπως τα αλλαντικά.
Ωστόσο, τα ευρήματα βασίζονται σε μαθηματικές προσομοιώσεις και όχι σε κλινικές δοκιμές. Παρότι το μοντέλο δείχνει ότι η βιταμίνη C μπορεί να μειώσει τον σχηματισμό δυνητικά επιβλαβών ουσιών, χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να διαπιστωθεί αν αυτή η δράση μπορεί πράγματι να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στον άνθρωπο.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την πρόληψη του καρκίνου
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το μοντέλο τους θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη σύνθετη σχέση μεταξύ της διατροφής, των χημικών αντιδράσεων που συμβαίνουν κατά την πέψη και του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου. Παράλληλα, θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για μελλοντικά πειράματα που θα εξετάσουν πώς οι διατροφικές μας επιλογές επηρεάζουν τον σχηματισμό ουσιών που ενδέχεται να βλάπτουν την υγεία.
«Η έρευνα αυτή μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τους μηχανισμούς πίσω από αυτές τις δυνητικά επιβλαβείς χημικές αντιδράσεις και μπορεί να καθοδηγήσει μελλοντικές κλινικές και εργαστηριακές μελέτες. Συγκεκριμένα, εντοπίζει τους βασικούς παράγοντες που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, όπως η έκθεση στα νιτρώδη άλατα, η πρόσληψη αντιοξειδωτικών, η ώρα των τόνισε, οι συνθήκες στο στομάχι και η δραστηριότητα του μικροβιώματος του στόματος», ανέφερε η Anita Layton, καθηγήτρια εφαρμοσμένων μαθηματικών. «Το μοντέλο αυτό μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να σχεδιάσουν πιο στοχευμένα πειράματα και παρεμβάσεις, δίνοντας έμφαση στο πότε και σε ποιους ανθρώπους είναι πιθανότερο να συμβεί η νιτρώδωση».
Εξετάζοντας πώς αλληλεπιδρούν παράγοντες όπως η πρόσληψη βιταμίνης C, η ώρα των γευμάτων, οι συνθήκες στο στομάχι και τα βακτήρια που υπάρχουν στο στόμα, οι επιστήμονες θα μπορούσαν να αναπτύξουν πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να μελετήσουν και ενδεχομένως να περιορίσουν τις χημικές αντιδράσεις που συνδέονται με τον καρκίνο κατά τη διάρκεια της πέψης.








