Τα μπαχαρικά χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο εδώ και αιώνες. Τα περισσότερα προέρχονται από χώρες της Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής ή της Ασίας, με τη χρήση τους να χρονολογείται από την αρχαία Αίγυπτο και τη Ρώμη. Χρησιμοποιούνται κυρίως για να ενισχύουν τη γεύση των τροφίμων, ως φυσικά συντηρητικά, αλλά και για τις πιθανές θεραπευτικές τους ιδιότητες.
Πολλές διατροφικές οδηγίες συνιστούν τη χρήση μπαχαρικών για τη μείωση της πρόσληψης νατρίου. Για παράδειγμα, η δίαιτα Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) των National Institutes of Health προτείνει την αντικατάσταση μιας ποσότητας αλατιού με μπαχαρικά και βότανα, ώστε να μειωθεί η αρτηριακή πίεση. Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι όσοι απολαμβάνουν τα πικάντικα τρόφιμα τείνουν να καταναλώνουν λιγότερο αλάτι και να έχουν χαμηλότερη αρτηριακή πίεση.
Οι πολυφαινολικές ενώσεις που περιέχουν τα μπαχαρικά μπορούν να συμβάλλουν στη μείωση του οξειδωτικού στρες. Το οξειδωτικό στρες προκαλείται από την περίσσεια ελεύθερων ριζών και συνδέεται με τη γήρανση, αλλά και με παθήσεις όπως ο καρκίνος και οι μεταβολικές διαταραχές. Τα αντιοξειδωτικά που περιέχουν τα μπαχαρικά, όπως τα φαινολικά οξέα, τα φλαβονοειδή και άλλοι δευτερογενείς μεταβολίτες, εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες και μπορεί να βοηθούν στην προστασία από την οξειδωτική βλάβη που σχετίζεται με χρόνιες νόσους.
Πρόσφατα, μια ανασκόπηση μελετών, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrition Reviews, ήρθε για να επιβεβαιώσει τις παραπάνω πληροφορίες.
«Μερικά μπαχαρικά που υπάρχουν σε κάθε κουζίνα μπορεί να κάνουν πολύ περισσότερα από το να δίνουν γεύση στο φαγητό. Ενδέχεται να επηρεάζουν το σάκχαρο στο αίμα, τη φλεγμονή, τη λειτουργία του εγκεφάλου, ακόμη και το μικροβίωμα του εντέρου», ανέφεραν οι ερευνητές.
Τα οφέλη των μπαχαρικών για την υγεία και οι μηχανισμοί δράσης τους
Παρακάτω παρουσιάζονται τα οφέλη κοινών μπαχαρικών για την υγεία και οι μηχανισμοί μέσω των οποίων φαίνεται να δρουν.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι ερευνητές επισήμαναν ότι πολλές εργαστηριακές μελέτες χρησιμοποιούν δόσεις υψηλότερες από εκείνες που καταναλώνονται συνήθως στην καθημερινή διατροφή. Επιπλέον, οι μέθοδοι μαγειρέματος, η πέψη, ο μεταβολισμός και οι αλληλεπιδράσεις με άλλα τρόφιμα μπορεί να επηρεάζουν τη βιοδιαθεσιμότητα και την αποτελεσματικότητα των ενώσεων που προέρχονται από τα μπαχαρικά.
Κανέλα
Δύο κλινικές δοκιμές στο Center for Human Nutrition του UCLA έδειξαν ότι η λήψη συμπληρώματος κανέλας μείωσε τα μεταγευματικά επίπεδα ινσουλίνης και γλυκαγόνης, τόσο σε συμμετέχοντες με φυσιολογικό βάρος όσο και σε υπέρβαρους ή παχύσαρκους συμμετέχοντες. Η πρόσληψη κανέλας συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερα μέσα επίπεδα γλυκόζης και με αξιοσημείωτες αλλαγές στη σύνθεση του μικροβιώματος του εντέρου, σε σύγκριση με το placebo. Ωστόσο, σε ορισμένους συμμετέχοντες καταγράφηκαν και παροδικές αυξήσεις της γλυκόζης στο αίμα σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές, γεγονός που δείχνει ότι οι μεταβολικές επιδράσεις της κανέλας είναι σύνθετες. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν τα ευρύτερα επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι η κανέλα μπορεί να βοηθά στη διατήρηση της υγιούς ρύθμισης της γλυκόζης, τόσο σε υγιή άτομα όσο και σε άτομα με διαβήτη τύπου 2.
Πέρα από τις επιδράσεις της στο σάκχαρο στο αίμα, η κανέλα μπορεί να προσφέρει προστασία από λοιμώξεις του αναπνευστικού και του γαστρεντερικού συστήματος. Φαίνεται επιπλέον να έχει αντιφλεγμονώδεις, αντιοξειδωτικές, ηπατοπροστατευτικές και νευροπροστατευτικές ιδιότητες. Οι βιολογικοί μηχανισμοί πίσω από αυτά τα πιθανά οφέλη περιλαμβάνουν τη ρύθμιση της έκφρασης γονιδίων που σχετίζονται με τη φλεγμονή, την αναστολή φλεγμονωδών ενζύμων και την επίδραση σε διάφορα κυτταρικά σηματοδοτικά μονοπάτια που σχετίζονται με τον μεταβολισμό, την ευαισθησία στην ινσουλίνη και την κυτταρική άμυνα. Η κινναμαλδεΰδη, μία από τις βασικές δραστικές ενώσεις της κανέλας, θεωρείται ότι έχει κεντρικό ρόλο σε αυτές τις προστατευτικές επιδράσεις.
Κόκκινη πιπεριά
Η καψαϊκίνη στις καυτερές πιπεριές διεγείρει τη θερμογένεση, αλλά στις δόσεις που θεωρούνται αποτελεσματικές μπορεί να προκαλέσει σοβαρές γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι μη καυτερές γλυκές κόκκινες πιπεριές CH 19 περιέχουν καψινοειδή, όπως το dihydrocapsiate (DCT), τα οποία μπορεί να προσφέρουν παρόμοια μεταβολικά οφέλη χωρίς αυτές τις ανεπιθύμητες ενέργειες. Το DCT ενεργοποιεί τους υποδοχείς TRPV1 στο έντερο, ενεργοποιώντας το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και πιθανώς αυξάνοντας τη θερμογένεση και τον μεταβολισμό του λίπους. Τα εκχυλίσματα από τη γλυκιά πιπεριά CH 19 φαίνεται να βοηθούν στην αύξηση της θερμογένεσης, της κατανάλωσης οξυγόνου και της δραστηριότητας του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, καθώς και να υποστηρίζουν την απώλεια βάρους.
Μελέτη του UCLA το 2010 έδειξε ότι, αν και όλοι οι υπέρβαροι και παχύσαρκοι συμμετέχοντες που ακολουθούσαν δίαιτα χαμηλών θερμίδων έχασαν βάρος, μόνο η ομάδα που έλαβε 9 mg DCT εμφάνισε σημαντική αύξηση στην ενεργειακή δαπάνη μετά το γεύμα.
Κουρκουμάς
Μελέτη του UCLA το 2014 έδειξε ότι ο συνδυασμός 3 φυτικών ενώσεων, της arctigenin, μιας ουσίας που προέρχεται κυρίως από την κολλιτσίδα, της epigallocatechin gallate (EGCG), που βρίσκεται στο πράσινο τσάι, και της κουρκουμίνης, της βασικής δραστικής ουσίας του κουρκουμά, ενίσχυσε τις αντικαρκινικές επιδράσεις σε κύτταρα καρκίνου του προστάτη και του μαστού, σε σύγκριση με κάθε ένωση μεμονωμένα. Ο συνδυασμός αυτός οδήγησε σε αυξημένο θάνατο των καρκινικών κυττάρων και περιόρισε τη δραστηριότητα μηχανισμών που βοηθούν την ανάπτυξη του καρκίνου.. Σε ξεχωριστή μελέτη του UCLA το 2018, η καθημερινή λήψη συμπληρώματος με βιοδιαθέσιμη μορφή κουρκουμίνης για 18 μήνες βελτίωσε τη μνήμη, την προσοχή και τη διάθεση σε μεγαλύτερους ενήλικες, ενώ καταγράφηκαν και απεικονιστικές αλλαγές που ενδέχεται να συνδέονται με τη συσσώρευση αμυλοειδούς και πρωτεΐνης tau.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι η κουρκουμίνη ανακουφίζει από τον πόνο στο γόνατο σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα και βελτιώνει το προφίλ χοληστερίνης σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο, αυξάνοντας τα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας (HDL) και μειώνοντας τα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας (LDL). Σε επίπεδο μηχανισμών, η κουρκουμίνη δρα ως ισχυρό αντιοξειδωτικό, εξουδετερώνοντας τις ελεύθερες ρίζες και ενισχύοντας τα αντιοξειδωτικά ένζυμα του οργανισμού. Παράλληλα, φαίνεται να μειώνει τη δραστηριότητα βασικών μηχανισμών της φλεγμονής.
