Περισσότεροι από 57 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σήμερα με άνοια παγκοσμίως, ενώ ο αριθμός αυτός αναμένεται να φτάσει τα 139 εκατομμύρια έως το 2050. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη μορφή άνοιας και εκτιμάται ότι ευθύνεται για το 60% έως 70% των περιπτώσεων.
Η νόσος δεν οφείλεται σε μία συγκεκριμένη αιτία. Θεωρείται ότι προκύπτει από έναν σύνθετο συνδυασμό αλλαγών που συμβαίνουν στον εγκέφαλο με την ηλικία, γονιδίων, προβλημάτων υγείας και παραγόντων του τρόπου ζωής. Χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση πλακών βήτα αμυλοειδούς ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα και παθολογικών συσσωρεύσεων της πρωτεΐνης ταυ στο εσωτερικό τους. Οι αλλαγές αυτές διαταράσσουν την επικοινωνία μεταξύ των νευρώνων και σταδιακά οδηγούν στην καταστροφή τους.
Σε αυτό το πλαίσιο εξετάζεται και ο πιθανός ρόλος της βιταμίνης D. Η βιταμίνη D συμμετέχει στη λειτουργία των νευρικών κυττάρων και στη ρύθμιση της φλεγμονής και του οξειδωτικού στρες στον εγκέφαλο. Εργαστηριακά δεδομένα δείχνουν επίσης ότι ενδέχεται να επηρεάζει τους μηχανισμούς παραγωγής και απομάκρυνσης του βήτα αμυλοειδούς.
Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Emory εξέτασε αυτήν ακριβώς τη σχέση και έδειξε ότι η λήψη βιταμίνης D σε υψηλότερες δόσεις ενδέχεται να συνδέεται με καλύτερες γνωστικές επιδόσεις στους ενήλικες που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
Στη μελέτη συμμετείχαν 54 ενήλικες με προβλήματα ύπνου και ήπια γνωστική διαταραχή, καταστάσεις που μπορεί να εμφανιστούν στα πρώιμα στάδια της άνοιας. Όσοι ανέφεραν ότι λάμβαναν καθημερινά τουλάχιστον 5.000 διεθνείς μονάδες (IU) βιταμίνης D είχαν καλύτερες επιδόσεις στα τεστ γνωστικών λειτουργιών από εκείνους που δεν λάμβαναν βιταμίνη D.
Η μεγαλύτερη πρόσληψη βιταμίνης D συνδέθηκε με καλύτερες γνωστικές επιδόσεις
Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα οποία δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Sleep Medicine, όσοι λάμβαναν καθημερινά τουλάχιστον 5.000 IU βιταμίνης D πέτυχαν βαθμολογία υψηλότερη κατά περισσότερο από 13% στη Γνωστική Αξιολόγηση του Μόντρεαλ, σε σύγκριση με εκείνους που δεν λάμβαναν καθόλου βιταμίνη D. Η διαφορά παρέμεινε σημαντική ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.
Η MoCA είναι ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο τεστ που αξιολογεί τη μνήμη και τις νοητικές ικανότητες, ενώ συμβάλλει στην εκτίμηση του κινδύνου εμφάνισης άνοιας. Αντίθετα με όσα παρατηρήθηκαν στην ομάδα που λάμβανε υψηλότερη δόση, οι μικρότερες ημερήσιες δόσεις βιταμίνης D δεν συνδέθηκαν με καλύτερες γνωστικές επιδόσεις.
Οι ερευνητές τόνισαν επίσης ότι σημαντικό ρόλο ενδέχεται να παίζει το στάδιο στο οποίο γίνεται η παρέμβαση. Η ήπια γνωστική διαταραχή αποτελεί το ενδιάμεσο στάδιο ανάμεσα στη φυσιολογική γνωστική γήρανση και την άνοια.
«Για τους ηλικιωμένους που αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα προβλήματα ύπνου και ήπια γνωστική διαταραχή, αυτή ενδέχεται να είναι μια κρίσιμη περίοδος για παρέμβαση. Οι αλλαγές στις γνωστικές λειτουργίες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, αλλά μπορεί να εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια για την προστασία της υγείας του εγκεφάλου», ανέφερε η Victoria Pak, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
«Ο εντοπισμός προσιτών παραγόντων που μπορούν να τροποποιηθούν, όπως η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D, ενδέχεται να αποκτήσει ολοένα μεγαλύτερη σημασία στα πρώτα στάδια της γνωστικής έκπτωσης, ιδιαίτερα καθώς τα περιστατικά της νόσου Αλτσχάιμερ συνεχίζουν να αυξάνονται», πρόσθεσε η Pak, αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Νοσηλευτική Σχολή Nell Hodgson Woodruff του Πανεπιστημίου Emory.
Παρόμοια ήταν τα αποτελέσματα για τις βιταμίνες D2 και D3
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης εάν τα αποτελέσματα διέφεραν ανάλογα με τη μορφή της βιταμίνης D. Οι γνωστικές επιδόσεις ήταν παρόμοιες τόσο στα άτομα που λάμβαναν βιταμίνη D2, η οποία προέρχεται συνήθως από φυτά ή μύκητες, όσο και σε εκείνα που λάμβαναν βιταμίνη D3. Τη βιταμίνη D3 την παράγει ο οργανισμός μετά την έκθεση στον ήλιο, ενώ μπορεί επίσης να προσληφθεί μέσω τροφίμων ζωικής προέλευσης.
Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για τη λειτουργία των μυών και των νεύρων, ενώ συμβάλλει επίσης στην ποιότητα του ύπνου και στη ρύθμιση του κύκλου ύπνου και εγρήγορσης. Τα προβλήματα ύπνου είναι συχνά στα άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ. Διαταραχές ύπνου αναφέρει το 50% των ατόμων με μέτρια έως σοβαρή νόσο Αλτσχάιμερ, στοιχείο που υποδεικνύει ότι ο ανεπαρκής ύπνος και η γνωστική έκπτωση μπορεί να επηρεάζουν ο ένας τον άλλο.
Η ανεπάρκεια βιταμίνης D έχει συνδεθεί στο παρελθόν με προβλήματα ύπνου, όπως η αϋπνία και οι συχνότερες αφυπνίσεις μέσα στη νύχτα. Πρόκειται για την πρώτη προκαταρκτική μελέτη που εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στη λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D και τη γνωστική λειτουργία ειδικά σε άτομα υψηλού κινδύνου που αντιμετώπιζαν ταυτόχρονα ήπια γνωστική διαταραχή και προβλήματα ύπνου.
