Το τελευταίο Ψυχοσάββατο 2026 τιμάται φέτος το Σάββατο 30 Μαΐου, παραμονές των μεγάλων εορτών της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες ημέρες μνήμης των κεκοιμημένων στην Ορθόδοξη παράδοση, καθώς οι πιστοί προσέρχονται στις εκκλησίες για να προσευχηθούν υπέρ αναπαύσεως των ψυχών αγαπημένων προσώπων που έχουν φύγει από τη ζωή. Το συγκεκριμένο Ψυχοσάββατο είναι γνωστό και ως Ψυχοσάββατο των «χρυσών κολύβων», ένα έθιμο βαθιά ριζωμένο στην εκκλησιαστική και λαϊκή παράδοση.

Η ονομασία «χρυσά» δεν σχετίζεται με κάποιο ιδιαίτερο υλικό, αλλά με τη μεγάλη πνευματική αξία που αποδίδεται στη συγκεκριμένη ημέρα και στην προσευχή για τους νεκρούς. Σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία, το Ψυχοσάββατο πριν από την Πεντηκοστή είναι αφιερωμένο σε όλους τους κεκοιμημένους, ακόμη και σε εκείνους που δεν μνημονεύονται συχνά ή δεν έχουν συγγενείς να προσευχηθούν γι’ αυτούς. Για τον λόγο αυτό τελούνται συλλογικά μνημόσυνα και τρισάγια στους ναούς και στα κοιμητήρια σε όλη τη χώρα.

Η λαϊκή παράδοση αναφέρει ακόμη ότι οι ψυχές των κεκοιμημένων «επιστρέφουν» κοντά στους ζωντανούς από την Ανάσταση έως και την Πεντηκοστή. Έτσι, το τελευταίο Ψυχοσάββατο θεωρείται η τελευταία ημέρα μνημόνευσης πριν οι ψυχές πάρουν ξανά τον δρόμο της επιστροφής στον ουρανό. Μέσα από την προσευχή και το μοίρασμα των κολύβων διατηρείται ζωντανός ο δεσμός ανάμεσα στους ζωντανούς και τους ανθρώπους που έφυγαν από τη ζωή, σε μια από τις πιο συμβολικές στιγμές της ορθόδοξης παράδοσης.

Η παραδοσιακή συνταγή για κόλυβα

Υλικά

• 1 ποτήρι σιτάρι
• 1 φλυτζάνι του καφέ τριμμένη φρυγανιά
• 3 κουταλιές της σούπας καβουρδισμένο σουσάμι
• 1 ½ φλυτζάνι τσαγιού αλεύρι καβουρντισμένο περίπου
• 1 κουταλιά της σούπας κανέλα
• Ζάχαρη άχνη
• Σταφίδες
• Καρύδια

Εκτέλεση

• Ξεπλένουμε το σιτάρι και το βάζουμε να βράσει σε μέτρια φωτιά με 4 – 5 ποτήρια νερό.
• Ανακατεύουμε κατά διαστήματα.
• Όταν έχει φουσκώσει καλά κι έχει «ανοίξει» το σιτάρι, το κατεβάζουμε από τη φωτιά και στραγγίζουμε χωρίς να το ξεπλένουμε.
• Όταν έχουν φύγει τα νερά, το απλώνουμε σε μία καθαρή πετσέτα και το σκεπάζουμε με άλλη μία.
• Το αφήνουμε 5 έως 6 ώρες για να απορροφήσουν όλα τα υγρά. Αυτός είναι ο λόγος που προτιμάμε να βράσουμε το σιτάρι μας το βράδυ και να κάνουμε τα κόλυβα την επόμενη μέρα το πρωί.
• Σ’ ένα αντικολλητικό τηγάνι βάζουμε 1 ½ φλυτζάνι αλεύρι και το καβουρδίζουμε σε μέτρια φωτιά. Ανακατεύουμε συνεχώς για να μην καεί.
• Όταν έχει πάρει ένα ξανθό χρώμα το κατεβάζουμε από τη φωτιά και αφήνουμε να κρυώσει.
• Μαζεύουμε προσεκτικά το σιτάρι μας από την πετσέτα και το βάζουμε σ’ ένα μεγάλο μπωλ.
• Προσθέτουμε την τριμμένη φρυγανιά και ανακατεύουμε καλά μ’ ένα κουτάλι ή με τα χέρια.
• Προσθέτουμε τις σταφίδες, τα καρύδια χονδροκομμένα (χονδροαλεσμένα), το σουσάμι, την κανέλα κι ανακατεύουμε.
• Παίρνουμε ένα βαθύ πιάτο ή ένα μπωλ ελαφρώς βαθύ. Γεμίζουμε τη χούφτα μας με κόλυβα από το μπωλ που ανακατέψαμε πριν και τα ρίχνουμε στο καθαρό μπωλ σχηματίζοντας το σχήμα του σταυρού.
• Τη διαδικασία αυτή την κάνουμε 3 φορές. Στη συνέχεια ρίχνουμε και τα υπόλοιπα κόλυβα και στρώνουμε ομοιόμορφα, σα να δημιουργούμε ένα λόφο στο μπωλ μας.
• Παίρνουμε μια μικρή σίτα (στραγγιστήρι) και κοσκινίζουμε το καβουρδισμένο αλεύρι πάνω από τα κόλυβα. Φροντίζουμε να πάει παντού.
• Την ποσότητα που θα χρησιμοποιήσουμε την κανονίζουμε με το μάτι.
• Με μια χαρτοπετσέτα πατάμε το αλεύρι μας με προσεκτικές κινήσεις για να το «σταθεροποιήσουμε» και να το κάνουμε βάση για την άχνη ζάχαρη που θα βάλουμε από πάνω.
• Συνεχίζουμε την ίδια διαδικασία με την άχνη ζάχαρη, όπως ακριβώς κάναμε και με το αλεύρι.
• Στολίζουμε το πιάτο μας με καρύδια και σταφίδες σχηματίζοντας οπωσδήποτε έναν σταυρό στο κέντρο.
• Τα κόλυβά μας είναι έτοιμα για την εκκλησία για το τρισάγιο που θέλουμε να κάνουμε.
• Πριν σερβίρουμε (επικρατεί η έκφραση «μοιράζω κόλυβα») ανακατεύουμε με το κουτάλι μας για να πάει παντού η ζάχαρη.

Τα διατροφικά οφέλη που προσφέρουν τα κόλυβα

Σιτάρι: Είναι πλούσιο σε βιταμίνη Α, που βοηθά στη σύνθεση των πρωτεϊνών και ενισχύει την οστική μάζα, καθώς και σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β, που υποστηρίζουν το μεταβολισμό και το πεπτικό σύστημα. Επιπλέον, το σιτάρι περιέχει και βιταμίνη Ε, η οποία θεωρείται ως ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό, προστατεύοντας από την κυτταρική βλάβη που προκαλούν οι ελεύθερες ρίζες και ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα.

Ξηροί καρποί (π.χ.: καρύδι, αμύγδαλο κ.ά): Οι ξηροί καρποί είναι γνωστοί για τη διατροφική τους αξία, καθώς είναι πλούσιοι σε καλά λιπαρά, τα οποία παίζουν καθοριστικό ρόλο στην υγεία του καρδιαγγειακού μας συστήματος αλλά και στην καλή λειτουργία του εγκεφάλου. Επιπλέον, οι ξηροί καρποί περιέχουν και πρωτεΐνες, οι οποίες προωθούν τον κορεσμό, ενώ έχουν μεγάλη περιεκτικότητα και σε διάφορα πολύτιμα μέταλλα, όπως το ασβέστιο, το μαγνήσιο, ο σίδηρος και το σελήνιο.

Σταφίδες: Οι σταφίδες έχουν μηδενική χοληστερόλη, ενώ παράλληλα είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες, οι οποίες όπως είπαμε παραπάνω προωθούν τον κορεσμό και συνδέονται με μειωμένα επίπεδα κακής χοληστερίνης. Περιέχουν, επίσης και αντιοξειδωτικά, τα οποία θεωρείται ότι προλαμβάνουν τις κυτταρικές βλάβες που προκαλούν στο σώμα οι ελεύθερες ρίζες, οι οποίες συσσωρεύονται στον οργανισμό όσο γερνάμε ή όταν αρρωσταίνουμε. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι μια διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης διάφορων χρόνιων νοσημάτων (καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνος, εγκεφαλικό κ.ά.).

Ρόδι: Εδώ και χρόνια, πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι το ρόδι προωθεί τη μακροζωία. Πέρα από τα αντιοξειδωτικά που περιέχουν, προσφέρουν και μια ουσία που λέγεται «ουρολιθίνη Α», η οποία έχει πιθανές αντιγηραντικές ιδιότητες. Παράλληλα, οι χημικές ενώσεις πολυφαινόλης που περιέχουν τα ρόδια θωρακίζει τον οργανισμό από διάφορες χρόνιες παθήσεις, όπως είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα, ο καρκίνος και το Αλτσχάιμερ.

Κανέλα: Η κανέλα είναι πλούσια σε βιταμίνες και μέταλλα (κυρίως μαγγάνιο, το οποίο είναι υπεύθυνο για το σχηματισμό του συνδετικού ιστού και των οστών), ενώ περιέχει και πολλές αντιοξειδωτικές ουσίες. Επιπλέον, είναι γνωστό πως η κανέλα είναι ιδιαίτερα δραστική και κατά του διαβήτη, οδηγώντας όχι μόνο στην μείωση των επιπέδων του σακχάρου, αλλά βελτιώνοντας και την ευαισθησία των ατόμων στην ινσουλίνη. Η δράση της κανέλας είναι τόσο μεγάλη, που στους ασθενείς με διαβήτη που λαμβάνουν αγωγή συστήνεται να μην παίρνουν συμπληρώματα κανέλας, χωρίς να ενημερώσουν πρώτα τον γιατρό τους.

Πότε πάμε τα κόλυβα στην Εκκλησία για το Ψυχοσάββατο 2026

Τα κόλυβα τα πηγαίνουμε στην Εκκλησία το πρωί του Σαββάτου, πριν από τη Θεία Λειτουργία, ώστε να διαβαστούν από τον ιερέα κατά τη διάρκεια του μνημοσύνου. Βέβαια υπάρχει και η δυνατότητα οι πιστοί να τα πάνε και από το απόγευμα της Παρασκευής, στον Εσπερινό. Ήδη οι ενορίες κάθε περιοχής έχουν αναρτήσει την ακριβή ώρα τέλεσης της Θείας Λειτουργίας για το Ψυχοσάββατο.

Πηγή: Dnews.gr