Η γήρανση είναι μια σύνθετη διαδικασία που χαρακτηρίζεται από σταδιακή υποχώρηση των λειτουργιών του οργανισμού, με τη διατροφή συγκαταλέγεται στους κύριους παράγοντες που την επηρεάζουν. Ειδικότερα, ο καφές, ένα από τα ροφήματα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση παγκοσμίως, έχει μελετηθεί εκτενώς τόσο για τους πιθανούς κινδύνους όσο και για τα πιθανά οφέλη του για την υγεία.
Πολλές μελέτες έχουν εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση καφέ και τις χρόνιες παθήσεις, ωστόσο, η σχέση του καφέ με τη βιολογική γήρανση δεν έχει μελετηθεί επαρκώς. Οι λίγες μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί έχουν καταλήξει σε αντικρουόμενα ευρήματα. Επιπλέον, στις διαθέσιμες έρευνες δεν έχουν ληφθεί υπόψη ούτε οι διαφορετικοί τρόποι παρασκευής του καφέ ούτε οι διαφορετικοί δείκτες μέτρησης της γήρανσης.
Νέα ευρήματα δείχνουν ότι ο τρόπος παρασκευής του καφέ μπορεί να είναι εξίσου σημαντικός με την ποσότητα που πίνετε. Πιο συγκεκριμένα, σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό npj Science of Food, οι ερευνητές εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση καφέ και τη βιολογική γήρανση σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
Πώς έγινε η μελέτη
Στην παρούσα μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στους διαφορετικούς τρόπους παρασκευής του καφέ και στους δείκτες βιολογικής γήρανσης. Για τον σκοπό αυτό ανέλυσαν δεδομένα από τη UK Biobank, τη Βιοτράπεζα του Ηνωμένου Βασιλείου.
Από την ανάλυση αποκλείστηκαν οι συμμετέχοντες για τους οποίους δεν υπήρχαν πλήρη στοιχεία σχετικά με τη διατροφή, τις υπόλοιπες μεταβλητές και τους δείκτες γήρανσης.
Η συνολική κατανάλωση καφέ υπολογίστηκε με τη χρήση ερωτηματολογίου συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων. Μέσω επαναλαμβανόμενων καταγραφών της διατροφικής πρόσληψης του προηγούμενου 24ώρου συγκεντρώθηκαν πληροφορίες για το είδος του καφέ που κατανάλωναν οι συμμετέχοντες, όπως καφέ φίλτρου, στιγμιαίο καφέ ή άλλα είδη.
Οι ερευνητές αξιολόγησαν 3 δείκτες βιολογικής γήρανσης: το σχετικό μήκος των τελομερών των λευκοκυττάρων (rLTL), την επιτάχυνση της βιολογικής ηλικίας βάσει του δείκτη PhenoAge (PhenoAge Accel) και την επιτάχυνση της βιολογικής ηλικίας βάσει της μεθόδου Klemera Doubal (KDM BA Accel).
Στην ανάλυση συνυπολογίστηκαν η ηλικία, η φυλή ή η εθνοτική καταγωγή, το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο, η γεωγραφική περιοχή, ο δείκτης κοινωνικοοικονομικής στέρησης Townsend, η κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα, ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ), η σωματική δραστηριότητα, η προσθήκη ζάχαρης, τεχνητού γλυκαντικού ή γάλακτος στον καφέ, η κατανάλωση καφέ χωρίς καφεΐνη και η παρουσία διαβήτη, καρκίνου, καρδιαγγειακής νόσου ή υπέρτασης.
Ποιο είδος καφέ συνδέθηκε με ταχύτερη και ποιο με πιο αργή γήρανση
Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν συνολικά 49.414 συμμετέχοντες από τη UK Biobank, με μέση ηλικία τα 56,4 έτη. Περίπου το 44,3% ήταν γυναίκες, το 91% προερχόταν από την Αγγλία και το 65% είχε ιστορικό υπέρτασης.
Κατά μέσο όρο, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν καθημερινά 0,7 φλιτζάνια καφέ φίλτρου, 1,5 φλιτζάνια στιγμιαίου καφέ και 0,03 φλιτζάνια άλλων ειδών καφέ. Επιπλέον, το 23% ανέφερε ότι έπινε καφέ χωρίς καφεΐνη, ενώ το 33% έπινε τον καφέ του με γάλα.
Η κατανάλωση του στιγμιαίου καφέ παρουσίασε συνολικά σημαντική τάση να συνδέεται με υψηλότερες τιμές στους δείκτες γήρανσης PhenoAge Accel και KDM BA Accel και με μικρότερο μήκος τελομερών. Τα ευρήματα αυτά συνάδουν με ταχύτερη βιολογική γήρανση, αν και δεν παρουσίασαν όλες οι κατηγορίες κατανάλωσης στατιστικά σημαντικές διαφορές σε σχέση με τη μη κατανάλωση.
Αντίθετα, η κατανάλωση καφέ φίλτρου παρουσίασε συνολικά σημαντική τάση να συνδέεται με χαμηλότερες τιμές στους δείκτες PhenoAge Accel και KDM BA Accel και με μεγαλύτερο μήκος τελομερών. Τα ευρήματα αυτά συνάδουν με πιο αργή βιολογική γήρανση. Ωστόσο, η ομάδα που κατανάλωνε τη μεγαλύτερη ποσότητα καφέ φίλτρου δεν είχε σημαντικά μεγαλύτερο μήκος τελομερών.
Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές τάσεις για τα υπόλοιπα είδη καφέ. Οι συγγραφείς επισήμαναν ότι οι περισσότερες εκτιμήσεις για την επίδραση του στιγμιαίου καφέ αντιστοιχούσαν σε επιτάχυνση της βιολογικής ηλικίας κατά περίπου 0,1 έως 0,2 έτη. Επομένως, η κλινική σημασία τους για κάθε άτομο ξεχωριστά ήταν οριακή.
Οι αναλύσεις ευαισθησίας έδειξαν ότι τα ευρήματα παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητα σε πολλές διαφορετικές αναλύσεις. Αυτό ίσχυε και όταν αποκλείστηκαν οι συμμετέχοντες με καρδιαγγειακή νόσο, καρκίνο ή διαβήτη, καθώς και όσοι έπιναν καφέ με ζάχαρη, τεχνητό γλυκαντικό ή γάλα ή κατανάλωναν καφέ χωρίς καφεΐνη. Ωστόσο, οι αναλύσεις αυτές δεν μπορούσαν να αποκλείσουν την επίδραση άλλων παραγόντων που δεν είχαν ληφθεί πλήρως υπόψη.
Τι σημαίνουν όλα αυτά
Συνολικά, η κατανάλωση καφέ φίλτρου συνδέθηκε με χαμηλότερες τιμές στους δείκτες επιτάχυνσης της βιολογικής ηλικίας και, γενικά, με μεγαλύτερο μήκος τελομερών. Αντίθετα, η κατανάλωση στιγμιαίου καφέ συνδέθηκε με υψηλότερες τιμές στους δείκτες επιτάχυνσης της ηλικίας και με μικρότερο μήκος τελομερών.
Επειδή η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα που συλλέχθηκαν σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή, δεν μπορεί να αποδείξει ότι κάποιο από τα δύο είδη καφέ προκαλεί αλλαγές στη βιολογική γήρανση.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο καφές φίλτρου συνδέθηκε με ευνοϊκότερο προφίλ βιοδεικτών βιολογικής γήρανσης σε σύγκριση με τον στιγμιαίο καφέ. Ωστόσο, χρειάζονται προοπτικές μελέτες και μελέτες παρέμβασης προτού τα αποτελέσματα μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν για τη διαμόρφωση διατροφικών οδηγιών.
