Κατά τη διάρκεια της περιόδου (και λίγες ημέρες πριν), οι περισσότερες γυναίκες παρατηρούν αρκετά συμπτώματα, όπως είναι οι κράμπες, το φούσκωμα, οι πονοκέφαλοι, η κόπωση και η πείνα.
Ειδικότερα όσον αφορά το τελευταίο, αν και είναι γνωστό ότι οι περιοδικές αλλαγές στην όρεξη επηρεάζονται από τις διακυμάνσεις ορμονών όπως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη, προκύπτει το ερώτημα αν αυτή η αύξηση της πείνας σχετίζεται και με πραγματικά αυξημένες ενεργειακές ανάγκες. Όπως το σώμα δημιουργεί το αίσθημα της δίψας όταν χρειάζεται περισσότερα υγρά, ενδέχεται να δημιουργεί και το αίσθημα της πείνας κατά την περίοδο επειδή απαιτείται περισσότερη ενέργεια.
Ευτυχώς, η επιστήμη διαθέτει τρόπους να διερευνήσει αυτό το ενδεχόμενο. Ο βασικός μεταβολικός ρυθμός (BMR) είναι η ποσότητα ενέργειας που καταναλώνει το σώμα όταν βρίσκεται σε κατάσταση ηρεμίας. Μπορεί να μετρηθεί με διάφορους τρόπους, όμως ο πιο συνηθισμένος είναι η μέτρηση της ποσότητας οξυγόνου που εισπνέει ένα άτομο και της ποσότητας διοξειδίου του άνθρακα που εκπνέει σε κατάσταση ηρεμίας. Όταν αυτές οι μετρήσεις εισαχθούν στον τύπο Weir, μπορεί να υπολογιστεί πόσες θερμίδες καίει το σώμα καθημερινά σε κατάσταση ηρεμίας. Εάν η περίοδος αυξάνει τις ενεργειακές ανάγκες του οργανισμού, αυτό θα πρέπει να αποτυπώνεται στον βασικό μεταβολικό ρυθμό κατά τη διάρκειά της.
Τι δείχνουν λοιπόν οι μελέτες για τον βασικό μεταβολικό ρυθμό και την περίοδο;
Τα δεδομένα δείχνουν ότι ο βασικός μεταβολικός ρυθμός στις γυναίκες που έχουν περίοδο αρχίζει στην πραγματικότητα να μειώνεται κατά τη φάση της αιμορραγίας του κύκλου. Φτάνει στο χαμηλότερο σημείο περίπου μία εβδομάδα μετά την έναρξη της περιόδου και στη συνέχεια αυξάνεται σταδιακά έως την έναρξη της επόμενης. Η μεταβολή του βασικού μεταβολικού ρυθμού ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό το ίδιο μοτίβο με τις αλλαγές που παρατηρούνται στο ενδομήτριο.
Το εύρημα αυτό είναι λογικό, ακόμη κι αν αρχικά φαίνεται αντίθετο με ό,τι θα περίμενε κανείς. Παρότι η περίοδος είναι, από την πλευρά της γυναίκας που αιμορραγεί, το πιο απαιτητικό στάδιο του κύκλου, για το σώμα αποτελεί το πιο «εύκολο». Αν το εξετάσει κανείς από την πλευρά της μήτρας, περνά περίπου τρεις εβδομάδες δημιουργώντας ένα ενδομήτριο πάχους περίπου 11 mm, πλούσιο σε αιμοφόρα αγγεία και αδενικό ιστό. Πρόκειται για μια απαιτητική διαδικασία. Αντίθετα, η εβδομάδα κατά την οποία το στρώμα αυτό αποβάλλεται είναι, συγκριτικά, πολύ λιγότερο απαιτητική.
Για τον οργανισμό, το ενεργειακά απαιτητικό μέρος του εμμηνορροϊκού κύκλου είναι οι ημέρες 8 έως 28, όταν δημιουργείται νέος ιστός, και όχι οι ημέρες 1 έως 7, όταν ο ενδομητρικός ιστός διασπάται και αποβάλλεται, σύμφωνα με το McGill University.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η μήτρα παραμένει αδρανής κατά τη διάρκεια της περιόδου. Οι συσπάσεις της μήτρας εμφανίζονται σε όλα τα στάδια του εμμηνορροϊκού κύκλου, αλλά γίνονται ιδιαίτερα έντονες κατά την έμμηνο ρύση. Πιθανολογείται ότι οι συσπάσεις αυτές συμβάλλουν στην αποβολή του ενδομητρίου, αν και συχνά συνοδεύονται από έντονο πόνο.
Το ερώτημα που προκύπτει, επομένως, είναι το εξής: εφόσον δεν ευθύνεται η αύξηση του βασικού μεταβολικού ρυθμού, γιατί παρατηρείται αυξημένη όρεξη λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια της περιόδου;
Ο ρόλος των ορμονών
Υπάρχουν αρκετά επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι τα προγεσταγόνα, όπως η προγεστερόνη, μπορούν να αυξήσουν την όρεξη. Τα επίπεδα αυτής της ορμόνης φτάνουν στο υψηλότερο σημείο περίπου μία εβδομάδα πριν από την έναρξη της περιόδου, γεγονός που μπορεί να εξηγεί τις αυξημένες λιγούρες που εμφανίζονται πριν από αυτή.
Παράλληλα, ενώ ο βασικός μεταβολικός ρυθμός μειώνεται κατά τη διάρκεια της περιόδου, φτάνει στο μέγιστο επίπεδο λίγο πριν από την έναρξή της. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι οι διακυμάνσεις του βασικού μεταβολικού ρυθμού κατά τη διάρκεια ενός εμμηνορροϊκού κύκλου φτάνουν περίπου το 8%, δηλαδή περίπου 164 θερμίδες. Δεν πρόκειται για ιδιαίτερα μεγάλη ποσότητα, είναι όμως αρκετή ώστε να επηρεάζει το αίσθημα της πείνας λίγο πριν από την περίοδο και στις πρώτες ημέρες της.
Ωστόσο, η αυξημένη όρεξη που σχετίζεται με την περίοδο πιθανότατα δεν εξηγείται αποκλειστικά από τη φυσιολογία. Το φαγητό λειτουργεί συχνά παρηγορητικά και όταν υπάρχουν κράμπες ή συναισθηματική φόρτιση, τα λεγόμενα comfort foods γίνονται ακόμη πιο ελκυστικά. Επιπλέον, η σοκολάτα και τα γλυκά έχουν συνδεθεί έντονα με την περίοδο, κάτι που ενισχύεται τόσο από διαφημιστικές καμπάνιες όσο και από τις αναπαραστάσεις στα μέσα ενημέρωσης.
Συνοψίζοντας, μπορεί να αισθάνεστε μεγαλύτερη πείνα λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια της περιόδου για διάφορους κοινωνικούς, φυσιολογικούς και ψυχολογικούς λόγους. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο οργανισμός χρειάζεται απαραίτητα περισσότερες θερμίδες. Υπάρχει μια μικρή αύξηση στις ενεργειακές ανάγκες τις δύο εβδομάδες πριν από την περίοδο, αλλά είναι τόσο περιορισμένη ώστε πιθανότατα καλύπτεται από τις φυσιολογικές διακυμάνσεις της καθημερινής διατροφής.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι πρέπει να στερηθείτε τα αγαπημένα σας τρόφιμα κατά την περίοδο. Η περίοδος δεν είναι μια εύκολη εμπειρία και ένα μικρό σνακ μπορεί να είναι απολύτως ευπρόσδεκτο.
