Από τη στιγμή που οργανισμός σας θα τραυματιστεί ή θα νοσήσει, ξεκινά μια μοναδική πορεία, με διαφορετικά συμπτώματα, που μπορεί να οδηγήσει είτε στην ανάρρωση είτε στον θάνατο. Αυτή η πορεία ονομάζεται «πορεία της νόσου» και διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, ανάλογα με το ιστορικό, το φύλο, την ηλικία και πολλούς ακόμη παράγοντες.

Η Janelle Ayres, επιστήμονας στο Salk Institute, έχει αφιερώσει δεκαετίες στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το σώμα καθοδηγεί αυτή την πορεία γιατί κάποιοι αρρωσταίνουν σοβαρά και πεθαίνουν, ενώ άλλοι αναρρώνουν αλώβητοι, αλλά και ποιες παρεμβάσεις θα μπορούσαν να μετατοπίσουν την πορεία της νόσου και του θανάτου προς την υγεία και την επιβίωση.

Για πολλούς ανθρώπους, σε ένα ευρύ φάσμα λοιμώξεων και τραυματισμών, η φλεγμονή αποτελεί τον τελικό παράγοντα που οδηγεί σε μια καθοδική πορεία προς τον θάνατο. Αν και η φλεγμονή έχει σημαντικό προστατευτικό ρόλο, καθώς ενεργοποιεί μηχανισμούς άμυνας και κινητοποιεί κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, όταν είναι υπερβολική μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στους ιστούς και ακόμη και να αποβεί μοιραία. Πρόκειται, επομένως, για ένα «δίκοπο μαχαίρι»: ένα ισχυρό όπλο απέναντι στους εισβολείς, που όμως μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένες βλάβες αν δεν ρυθμιστεί σωστά.

Επειδή οι λοιμώξεις αποτελούν από τους ισχυρότερους παράγοντες πρόκλησης φλεγμονώδους βλάβης, η ομάδα του Salk χρησιμοποίησε ένα πειραματικό μοντέλο λοίμωξης σε ποντίκια και διαπίστωσε ότι η διατροφική συμπλήρωση με το αμινοξύ μεθειονίνη προστάτευσε τα μολυσμένα ζώα από απώλεια σωματικού ιστού που σχετίζεται με φλεγμονή, από δυσλειτουργία του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και από τον θάνατο.

Η μεθειονίνη πέτυχε αυτό το αποτέλεσμα ενισχύοντας τη νεφρική διήθηση, αποκαλύπτοντας έναν ρόλο των νεφρών που μέχρι σήμερα είχε υποτιμηθεί στη μετάβαση από τη λοίμωξη πίσω στην υγεία.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Cell Metabolism στις 22 Ιανουαρίου 2026, δείχνουν πόσο μεγάλο αντίκτυπο μπορούν να έχουν μικρές διατροφικές παρεμβάσεις στην πορεία μιας νόσου και ανοίγουν τον δρόμο για νέες θεραπευτικές στρατηγικές που θα μπορούσαν να κατευθύνουν τους ασθενείς από τον θάνατο προς την ανάρρωση. Η συμπλήρωση με μεθειονίνη ενδέχεται να αποδειχθεί χρήσιμη σε μια σειρά φλεγμονωδών καταστάσεων, καθώς και σε άτομα με νεφρική νόσο ή νεφρική ανεπάρκεια, αλλά και σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση.

«Η μελέτη μας δείχνει ότι μικρές βιολογικές διαφορές, όπως οι διατροφικοί παράγοντες, μπορούν να έχουν πολύ μεγάλες επιπτώσεις στην έκβαση μιας νόσου», ανέφερε η επικεφαλής συγγραφέας Janelle Ayres, καθηγήτρια στο Salk Institute και ερευνήτρια του Hughes Medical Institute.

«Η ανακάλυψη ενός μηχανισμού που ξεκινά από τα νεφρά και περιορίζει τη φλεγμονή, σε συνδυασμό με τα προστατευτικά αποτελέσματα της μεθειονίνης στα ποντίκια, δείχνει τις δυνατότητες της διατροφής ως στοχευμένης ιατρικής παρέμβασης, ικανής να καθοδηγεί και να βελτιστοποιεί την πορεία που ακολουθεί ο οργανισμός απέναντι σε παράγοντες που προκαλούν νόσο».

Τι είναι η φλεγμονή;

Η φλεγμονή είναι η αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος απέναντι σε κάθε εισβολέα. Είτε πρόκειται για ένα παθογόνο που έχει εισέλθει στον οργανισμό είτε για ένα αγκάθι στο δάχτυλο, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού σπεύδουν στο σημείο για να ξεκινήσει η διαδικασία της επούλωσης. Καθώς φτάνουν, ενισχύουν τα «σήματα συναγερμού» μέσω πρωτεϊνών που ονομάζονται προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες.

Η διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ υπερβολικής και ανεπαρκούς φλεγμονής δεν είναι εύκολη. Μέχρι σήμερα, η έρευνα είχε επικεντρωθεί κυρίως στο πώς το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιεί και απενεργοποιεί τη φλεγμονώδη αντίδραση. Η ομάδα της Ayres, όμως, μετατοπίζει το ενδιαφέρον στο πώς το σώμα ρυθμίζει την ένταση της ανοσολογικής απόκρισης μέσω της απελευθέρωσης και της συσσώρευσης προφλεγμονωδών κυτταροκινών.

«Οι προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες είναι συχνά αυτές που οδηγούν τελικά σε σοβαρή νόσο και θάνατο», ανέφερε η πρώτη συγγραφέας Katia Troha, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο εργαστήριο της Ayres. «Το ανοσοποιητικό σύστημα πρέπει να βρει τη χρυσή τομή, ώστε να επιτεθεί στον εισβολέα χωρίς να βλάψει τα υγιή κύτταρα του σώματος. Στόχος μας είναι να εντοπίσουμε τους μηχανισμούς που το επιτρέπουν αυτό, ώστε να βελτιώσουμε την έκβαση για τους ασθενείς».

Πώς μπορεί η λειτουργία των νεφρών να μειώσει τη φλεγμονή;

Για να κατανοήσουν πώς ρυθμίζονται τα επίπεδα των κυτταροκινών, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα μοντέλο συστηματικής φλεγμονής που προκλήθηκε από το παθογόνο Yersinia pseudotuberculosis. Παρατήρησαν αρχικά ότι τα μολυσμένα ποντίκια έτρωγαν λιγότερο, κάτι που υποδήλωνε μεταβολικές αλλαγές.

Στη συνέχεια εξέτασαν τα επίπεδα των κυκλοφορούντων αμινοξέων, δηλαδή των βασικών δομικών στοιχείων των πρωτεϊνών που στηρίζουν την κυτταρική υγεία. Τα μολυσμένα ποντίκια εμφάνισαν χαμηλά επίπεδα μεθειονίνης, ενός απαραίτητου αμινοξέος που λαμβάνουμε από την καθημερινή διατροφή. Όταν μια νέα ομάδα ποντικιών τράφηκε με τροφή εμπλουτισμένη με μεθειονίνη, τα ζώα αυτά προστατεύτηκαν από τη λοίμωξη.

Περαιτέρω πειράματα έδειξαν ότι η μεθειονίνη μείωσε τα επίπεδα των κυτταροκινών στο αίμα σε συνεργασία με τα νεφρά. Συγκεκριμένα, αύξησε τη διηθητική τους ικανότητα, βελτίωσε τη ροή του αίματος και βοήθησε τον οργανισμό να αποβάλει τις προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες μέσω των ούρων. Σημαντικό είναι ότι αυτή η διαδικασία δεν παρεμπόδισε άλλες κρίσιμες λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος.

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης μοντέλα σήψης και νεφρικής βλάβης και διαπίστωσαν ότι η μεθειονίνη ήταν προστατευτική και σε αυτές τις περιπτώσεις, γεγονός που ενισχύει την πιθανή χρησιμότητά της και σε άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις.

Μπορούν οι διατροφικές αλλαγές να ενισχύσουν τη νεφρική λειτουργία;

Με τη συμπλήρωση της διατροφής με μεθειονίνη, οι επιστήμονες του Salk κατάφεραν να αλλάξουν ριζικά την πορεία της νόσου στα μολυσμένα ποντίκια. Το αμινοξύ ενίσχυσε τη νεφρική λειτουργία και προστάτευσε τα ζώα από απώλεια σωματικού ιστού, από δυσλειτουργία του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και από τον θάνατο, χωρίς να επηρεάζει την ικανότητα του οργανισμού τους να καταπολεμά το Yersinia pseudotuberculosis.

Τα ευρήματα από τα μοντέλα σήψης και νεφρικής βλάβης δείχνουν ότι αυτά τα οφέλη μπορεί να επεκτείνονται και σε άλλες λοιμώξεις και φλεγμονώδεις καταστάσεις, καθιστώντας τη μεθειονίνη ένα πιθανό εργαλείο στη θεραπεία λοιμωδών νοσημάτων, ιδιαίτερα σε άτομα με νεφρική νόσο ή ανεπάρκεια ή σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση.

«Τα αποτελέσματά μας προστίθενται σε ένα ολοένα και αυξανόμενο σύνολο στοιχείων που δείχνουν ότι κοινά διατροφικά συστατικά μπορούν να λειτουργήσουν ως φάρμακο», ανέφερε η Ayres. «Μελετώντας αυτούς τους βασικούς προστατευτικούς μηχανισμούς, αποκαλύπτουμε νέους τρόπους να μετατοπίσουμε άτομα που φαίνεται ότι οδηγούνται στη νόσο και στον θάνατο προς πορείες υγείας και επιβίωσης. Ίσως κάποια μέρα κάτι τόσο απλό όσο ένα συμπλήρωμα μαζί με το δείπνο να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο».

Παρότι τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, οι ερευνητές τονίζουν ότι η αποτελεσματικότητα της μεθειονίνης στους ανθρώπους δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί και ότι δεν θα πρέπει να γίνεται αλόγιστη χρήση συμπληρωμάτων. Οι επόμενες μελέτες θα διερευνήσουν τους μηχανισμούς δράσης της, το αν άλλα αμινοξέα έχουν παρόμοια ή συμπληρωματικά αποτελέσματα και πώς όλα αυτά μπορούν να εφαρμοστούν στον άνθρωπο.