Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) δεν προκαλεί μόνο δυσκολίες στη συγκέντρωση και στον έλεγχο των παρορμήσεων. Είναι μια σοβαρή διαταραχή, που μπορεί να στερήσει χρόνια ζωής.
Υπολογίζεται ότι το 5% των παιδιών και το 2,5% των ενηλίκων έχουν ΔΕΠΥ. Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλός τους τούς δυσκολεύει σε δραστηριότητες που απαιτούν συγκέντρωση και οργάνωση.
Αν έχετε ΔΕΠΥ, μπορεί, για παράδειγμα, να ξεχάσετε ένα ραντεβού, να μη θυμάστε πού αφήσατε τα κλειδιά του αυτοκινήτου ή να πιείτε περισσότερο απ’ όσο σκοπεύατε, ενώ την επόμενη ημέρα δουλεύετε. Αυτά τα περιστατικά μπορεί να φαίνονται ασήμαντα, όμως, όταν επαναλαμβάνονται, οι συνέπειές τους συσσωρεύονται.
Μια στιγμή απροσεξίας μπορεί να οδηγήσει σε τροχαίο. Ένα ξεχασμένο ιατρικό ραντεβού μπορεί να καθυστερήσει μια θεραπεία. Η δυσκολία να αντισταθείτε σε μια παρόρμηση μπορεί να σας εμποδίζει να κόψετε συνήθειες που βλάπτουν την υγεία σας.
Στις σοβαρότερες περιπτώσεις, οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν τα άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί να οδηγήσουν σε πρόωρο θάνατο.
Μια μεγάλη ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, προσφέρει νέα ισχυρά στοιχεία για τη σύνδεση της ΔΕΠΥ με τον αυξημένο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, αλλά και ειδικότερα από αυτοκτονία, τραυματισμούς ή φυσικά αίτια.
Παράλληλα, δείχνει ότι η φαρμακευτική αγωγή για τη ΔΕΠΥ ενδέχεται να μειώνει τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου στα άτομα με τη διαταραχή.
Τι ανακάλυψαν οι ερευνητές
Συνολικά, οι μελέτες περιλάμβαναν περισσότερους από 15,9 εκατομμύρια συμμετέχοντες, έναν αριθμό που δύσκολα μπορεί να συγκεντρώσει μία μόνο έρευνα. Συνδυάζοντας αποτελέσματα από πολλές μελέτες, οι επιστήμονες μπορούν να εντοπίσουν συσχετίσεις που είναι λιγότερο πιθανό να οφείλονται στην τύχη.
Για να συγκρίνουν τον κίνδυνο θανάτου μεταξύ ατόμων με και χωρίς ΔΕΠΥ, οι ερευνητές συνδύασαν τα στοιχεία θνησιμότητας από 12 από τις μελέτες και υπολόγισαν τους αντίστοιχους λόγους κινδύνου.
Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν για ακόμη μία φορά τους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίζουν τα άτομα με ΔΕΠΥ όταν η διαταραχή δεν έχει διαγνωστεί ή δεν αντιμετωπίζεται.
Τα άτομα με ΔΕΠΥ είχαν κατά 70% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία σε σύγκριση με όσους δεν είχαν τη διαταραχή.
Ο κίνδυνος θανάτου από αυτοκτονία ήταν αυξημένος κατά 90%. Ο κίνδυνος θανάτου από τραυματισμό, είτε από ατύχημα είτε από σκόπιμη ενέργεια, ήταν κατά 50% υψηλότερος, ενώ ο κίνδυνος θανάτου από φυσικά αίτια ήταν αυξημένος κατά 30%.
Τα ευρήματα συμφωνούν σε γενικές γραμμές με εκείνα μιας παλαιότερης ανασκόπησης. Η διαφορά αφορά τους θανάτους από φυσικά αίτια, καθώς η προηγούμενη ανασκόπηση δεν είχε βρει στοιχεία που να δείχνουν αυξημένο κίνδυνο στα άτομα με ΔΕΠΥ.
«Η διαφορά αυτή μπορεί να οφείλεται στο ότι συμπεριλήφθηκαν νεότερες μελέτες ή σε διαφορές ως προς τις μελέτες και τις εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν στην ανάλυση», ανέφεραν οι συγγραφείς.
Το ενθαρρυντικό είναι ότι η λήψη συνταγογραφούμενων φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου κατά 25% από οποιαδήποτε αιτία στα άτομα με τη διαταραχή.
Η μελέτη δεν εξέτασε ξεχωριστά την επίδραση των διαφορετικών φαρμάκων. Συνήθως, πάντως, για την αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ συνταγογραφούνται διεγερτικά φάρμακα.
Ο σχεδιασμός της έρευνας δεν επιτρέπει να αποδειχθεί σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Δεν μπορούμε, επομένως, να συμπεράνουμε ότι η ίδια η ΔΕΠΥ προκαλεί την αύξηση του κινδύνου θανάτου ή ότι η φαρμακευτική αγωγή ευθύνεται για τη μείωσή του.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης μεγάλες διαφορές μεταξύ των μελετών. Αυτές μπορεί να σχετίζονται με την αναλογία ανδρών και γυναικών που συμμετείχαν, τις αντιλήψεις για τη ΔΕΠΥ και τις υπηρεσίες υγείας κάθε χώρας, αλλά και τις αλλαγές στον τρόπο διάγνωσης και αντιμετώπισης της διαταραχής την τελευταία δεκαετία περίπου.
«Τα μέχρι σήμερα στοιχεία δείχνουν ότι πολλοί παράγοντες μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο θανάτου στα άτομα με ΔΕΠΥ. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να υποστηρίζονται στη διαχείριση των κινδύνων για την υγεία τους και να αντιμετωπίζονται οι κοινωνικές και συστημικές συνθήκες που επιβαρύνουν δυσανάλογα την υγεία τους», κατέληξαν οι συγγραφείς.
