Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως, καθώς το 2022 προκάλεσαν περίπου 19,8 εκατομμύρια θανάτους και ευθύνονταν για το 32% όλων των θανάτων διεθνώς. Η σοβαρότητα του κινδύνου γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν αναλογιστεί κανείς ότι ένας στους 3 ανθρώπους δεν επιβιώνει από το πρώτο έμφραγμα. Ωστόσο, οι γνωστοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου που εντοπίζονται από τις γενικές εξετάσεις, όπως η υψηλή χοληστερίνη και η υψηλή αρτηριακή πίεση, εξηγούν μόνο τα μισά από τα εμφράγματα που καταγράφονται.

Σύμφωνα με όσα διαπιστώνουν οι επιστήμονες, τα υπόλοιπα μπορεί να οφείλονται σε χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού, η οποία μπορεί να ανιχνευθεί εύκολα με τη μέτρηση ενός δείκτη φλεγμονής που ονομάζεται C αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας (hsCRP).

Υπάρχουν δύο τύποι εξετάσεων CRP: Η τυπική εξέταση χρησιμοποιείται για την ανίχνευση ή την παρακολούθηση φλεγμονωδών καταστάσεων, όπως οι σοβαρές λοιμώξεις και τα αυτοάνοσα νοσήματα. Η εξέταση CRP υψηλής ευαισθησίας (hsCRP), από την άλλη πλευρά, έχει σχεδιαστεί για να αποκαλύπτει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας που μπορεί να μην εντοπίζεται με τις συμβατικές εξετάσεις.

Τα τελευταία χρόνια, οι εξετάσεις CRP έχουν βρεθεί όλο και περισσότερο στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, φέρνοντας στο προσκήνιο ένα βασικό ερώτημα: Πρέπει να κάνουν την εξέταση όσοι αισθάνονται υγιείς; Σύμφωνα με το Αμερικανικό Κολέγιο Καρδιολογίας, η απάντηση είναι ναι.

Σε επιστημονική δήλωση που εξέδωσε το 2025, το Αμερικανικό Κολέγιο Καρδιολογίας ανέφερε ότι η συστηματικότερη μέτρηση της hsCRP θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως προληπτικός έλεγχος. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να εντοπίζονται φαινομενικά υγιείς άνθρωποι που θα ωφελούνταν από την έγκαιρη λήψη προληπτικών μέτρων.

«Οι κατευθυντήριες οδηγίες σε διεθνές επίπεδο κινούνται προς τον καθολικό έλεγχο της hsCRP», ανέφερε στην επίσημη σελίδα του Harvard ο Paul Ridker, διευθυντής του Κέντρου Πρόληψης Καρδιαγγειακών Παθήσεων στο Brigham and Women’s Hospital, το οποίο συνδέεται με το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, και εκ των συγγραφέων της δήλωσης του ACC.

«Οι παραδοσιακοί παράγοντες κινδύνου, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, η υψηλή χοληστερίνη, το κάπνισμα, ο διαβήτης και η παχυσαρκία, παραμένουν πολύ σημαντικοί», ανέφερε. «Ωστόσο, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, έως και τα μισά εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια συμβαίνουν σε ανθρώπους που δεν έχουν αυτούς τους βασικούς παράγοντες κινδύνου. Όλοι προσπαθούμε να βρούμε τι εξηγεί τα υπόλοιπα».

Γιατί μετράται η hsCRP;

Η φλεγμονή είναι η φυσική αντίδραση του οργανισμού σε έναν τραυματισμό ή μια λοίμωξη. Όταν, όμως, επιμένει, μπορεί να προκαλέσει βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία και να συμβάλει στη συσσώρευση και τη ρήξη της πλάκας που φράζει τις αρτηρίες και οδηγεί σε εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια.

Μελέτες έχουν δείξει ότι τα αυξημένα επίπεδα hsCRP προβλέπουν τον κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου με την ίδια ακρίβεια που τον προβλέπουν τα αυξημένα επίπεδα της LDL, δηλαδή της «κακής χοληστερίνης». Τα ευρήματα δείχνουν επίσης ότι η χρόνια φλεγμονή σε ολόκληρο το σώμα μπορεί να αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο ακόμη και όταν η χοληστερίνη βρίσκεται υπό έλεγχο, ανέφερε ο Paul Ridker.

«Η CRP υψηλής ευαισθησίας μετρά τη φλεγμονή στο καρδιαγγειακό σύστημα, δηλαδή στα αιμοφόρα αγγεία», εξήγησε. «Δεν μπορείτε να αντιληφθείτε ότι την έχετε, όπως ακριβώς δεν μπορείτε να καταλάβετε ότι έχετε υψηλή χοληστερίνη. Όταν συνυπάρχουν, η μία επιβαρύνει σημαντικά την επίδραση της άλλης».

Η CRP και ο κίνδυνος καρδιοπάθειας

Μελέτες έχουν δείξει επίσης ότι ακόμη και όσοι δεν έχουν τους παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου για καρδιοπάθεια, δηλαδή υψηλή αρτηριακή πίεση, υψηλή χοληστερίνη, κάπνισμα, διαβήτη και παχυσαρκία, διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου εάν έχουν αυξημένα επίπεδα hsCRP.

«Η λογική είναι η εξής: Εάν δεν έχετε κανέναν από τους συνηθισμένους παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν, αλλά έχετε αυξημένη CRP, διατρέχετε υψηλό κίνδυνο να εμφανίσετε καρδιαγγειακή νόσο κάποια στιγμή στη ζωή σας. Το χειρότερο είναι ότι ο γιατρός σας δεν το γνωρίζει, εάν δεν τη μετρά», ανέφερε.

Η εξέταση μπορεί να βοηθήσει τους γιατρούς να αποφασίσουν εάν πρέπει να χορηγήσουν φαρμακευτική αγωγή για τη μείωση του κινδύνου καρδιοπάθειας. Σε κλινικές δοκιμές, όσοι έλαβαν στατίνες επειδή είχαν αυξημένα επίπεδα hsCRP παρουσίασαν κατά 45% μικρότερο κίνδυνο να υποστούν έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο ή να πεθάνουν από οποιοδήποτε καρδιαγγειακό αίτιο, επισήμανε.

«Οι στατίνες αποτελούν ένα από τα βασικά μέσα πρόληψης του εμφράγματος και του εγκεφαλικού επεισοδίου, καθώς μειώνουν τόσο τη φλεγμονή όσο και τη χοληστερίνη», ανέφερε ο Paul Ridker. «Η σωστή διατροφή, η άσκηση και η διακοπή του καπνίσματος μειώνουν επίσης τη φλεγμονή και τον κίνδυνο καρδιοπάθειας».

Ποιοι πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να κάνουν εξέταση CRP;

Για όλους αυτούς τους λόγους, ο Paul Ridker ανέφερε ότι πολλοί ενήλικες θα μπορούσαν να ωφεληθούν από τη μέτρηση της hsCRP. Πρόκειται για μια οικονομική εξέταση, η οποία μπορεί εύκολα να προστεθεί στις συνηθισμένες εξετάσεις αίματος που κάνετε στο πλαίσιο ενός τακτικού προληπτικού ελέγχου.

«Οι γιατροί δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν κάτι που δεν μετρούν», ανέφερε ο Paul Ridker. «Εάν, όμως, μετρούν τακτικά τη φλεγμονή στο καρδιαγγειακό σύστημα, θα διαπιστώσουν ότι πολλοί ασθενείς που θεωρούσαν υγιείς στην πραγματικότητα δεν είναι».

Τρόποι για να μειώσετε τα επίπεδα της CRP

Πολλές από τις συνήθειες που μειώνουν τον κίνδυνο καρδιοπάθειας βοηθούν επίσης στον περιορισμό της φλεγμονής. Η φλεγμονή μπορεί να εκτιμηθεί με μια εξέταση αίματος που μετρά τη C αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP). Το Αμερικανικό Κολέγιο Καρδιολογίας συνιστά:

• Να κάνετε άσκηση μέτριας έως υψηλής έντασης για τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα.
• Να διατηρείτε ένα υγιές βάρος.
• Να περιορίζετε τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, τα ζαχαρούχα ποτά και το κόκκινο ή επεξεργασμένο κρέας.
• Να ακολουθείτε μια διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια, ξηρούς καρπούς, ψάρια και ελαιόλαδο.
• Να διακόψετε το κάπνισμα, εάν καπνίζετε.

«Έχουμε στοιχεία που δείχνουν ότι, όταν οι ασθενείς τρέφονται σωστά, διακόπτουν το κάπνισμα και χάνουν βάρος, τα επίπεδα της CRP μειώνονται και μαζί τους μειώνεται και ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου», ανέφερε ο Paul Ridker, διευθυντής του Κέντρου Πρόληψης Καρδιαγγειακών Παθήσεων στο Brigham and Women’s Hospital.

Πηγή: Harvard