Η φετινή περίοδος γρίπης αποδείχθηκε ιδιαίτερα βαριά, σε μεγάλο βαθμό λόγω της ταχείας εξάπλωσης μιας νέας παραλλαγής, γνωστής ως υποκλάδος K. Καθώς τα κρούσματα αυξάνονται, μια νέα μελέτη έρχεται να προσφέρει απρόσμενες απαντήσεις για το πώς μεταδίδεται ο ιός της γρίπης και τι μπορεί πραγματικά να μειώσει τον κίνδυνο μόλυνσης.
Για να κατανοήσουν καλύτερα τη μετάδοση της γρίπης από άνθρωπο σε άνθρωπο, ερευνητές από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας και τη Σχολή Μηχανικών του University of Maryland στο College Park, σε συνεργασία με τη Σχολή Ιατρικής στη Βαλτιμόρη, σχεδίασαν ένα ασυνήθιστο πείραμα. Φοιτητές που είχαν ήδη μολυνθεί από γρίπη τοποθετήθηκαν σε δωμάτιο ξενοδοχείου μαζί με υγιείς εθελοντές μέσης ηλικίας. Παρά τη στενή και παρατεταμένη επαφή, κανένας από τους υγιείς συμμετέχοντες δεν μολύνθηκε.
«Αυτή την εποχή μοιάζει σαν όλοι να κολλάνε γρίπη. Κι όμως, στη δική μας μελέτη δεν παρατηρήθηκε καμία μετάδοση. Αυτό μας κάνει να αναρωτηθούμε τι πραγματικά καθορίζει την εξάπλωση της γρίπης και πώς μπορούν να αποτραπούν τα ξεσπάσματα», ανέφερε ο Donald Milton, καθηγητής στο Τμήμα Παγκόσμιας, Περιβαλλοντικής και Επαγγελματικής Υγείας και ειδικός στην αεροβιολογία των λοιμωδών νοσημάτων.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε απομονωμένο όροφο ξενοδοχείου στην ευρύτερη περιοχή της Βαλτιμόρης και περιλάμβανε 5 συμμετέχοντες με επιβεβαιωμένα συμπτώματα γρίπης και 11 υγιείς εθελοντές. Το πείραμα διεξήχθη σε δύο φάσεις, κατά τα έτη 2023 και 2024. Παρόμοιος σχεδιασμός καραντίνας είχε χρησιμοποιηθεί και σε παλαιότερες μελέτες, σε συνδυασμό με εξειδικευμένες τεχνικές ανάλυσης της εκπνεόμενης αναπνοής που ανέπτυξε ο Milton με τους συνεργάτες του.
Οι συμμετέχοντες έμειναν στον απομονωμένο όροφο για 2 εβδομάδες και ακολούθησαν καθημερινές δραστηριότητες που προσομοίαζαν πραγματικές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονταν χαλαρές συζητήσεις, αλλά και σωματικές δραστηριότητες όπως γιόγκα, διατάσεις και χορός. Οι μολυσμένοι συμμετέχοντες χειρίζονταν επίσης κοινόχρηστα αντικείμενα, όπως στυλό, tablet και μικρόφωνο, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιούσαν και οι υπόλοιποι.
Γιατί δεν εξαπλώθηκε η γρίπη
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 7 Ιανουαρίου στο PLOS Pathogens, είναι η πρώτη ελεγχόμενη κλινική δοκιμή που εξέτασε τόσο αναλυτικά την αερογενή μετάδοση της γρίπης μεταξύ ανθρώπων που είχαν μολυνθεί φυσικά και ανθρώπων που δεν είχαν μολυνθεί. Ο Milton και ο συνεργάτης του Jianyu Lai ανέλυσαν πολλούς πιθανούς λόγους για τους οποίους κανένας από τους εθελοντές δεν εμφάνισε λοίμωξη.
«Τα δεδομένα μας έδειξαν ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα μετάδοσης της γρίπης, με τον βήχα να παίζει καθοριστικό ρόλο», εξήγησε ο Lai.
Παρότι οι μολυσμένοι φοιτητές είχαν υψηλά επίπεδα ιού στη ρινική κοιλότητα, έβηχαν σπάνια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να απελευθερώνονται στον αέρα μόνο πολύ μικρές ποσότητες ιού.
Καθοριστική αποδείχθηκε και η σημασία του αερισμού. «Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι η κίνηση και η ανανέωση του αέρα. Στο δωμάτιο της μελέτης, ο αέρας ανακυκλωνόταν συνεχώς και γρήγορα μέσω καλοριφέρ και αφυγραντήρα, με αποτέλεσμα οι μικρές ποσότητες ιού να αραιώνονται σημαντικά», ανέφερε.
Ρόλο φαίνεται πως έπαιξε και η ηλικία. Σύμφωνα με τον Lai, οι ενήλικες μέσης ηλικίας είναι γενικά λιγότερο ευάλωτοι στη γρίπη σε σύγκριση με νεότερους ενήλικες, κάτι που πιθανόν συνέβαλε στο ότι δεν καταγράφηκαν λοιμώξεις.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την πρόληψη της γρίπης
Πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι η αερογενής μετάδοση αποτελεί βασικό μηχανισμό εξάπλωσης της γρίπης. Ωστόσο, όπως επισήμανε ο Milton, οι αλλαγές στις διεθνείς οδηγίες ελέγχου λοιμώξεων απαιτούν ισχυρά δεδομένα από τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, όπως αυτή. Η ερευνητική ομάδα συνεχίζει τη μελέτη της μετάδοσης της γρίπης μέσω εισπνοής, προσπαθώντας να προσδιορίσει υπό ποιες συνθήκες ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος.
Το γεγονός ότι δεν παρατηρήθηκε μετάδοση στο συγκεκριμένο πείραμα προσφέρει πρακτικές ενδείξεις για το πώς μπορείτε να μειώσετε τον κίνδυνο κατά τη διάρκεια της περιόδου γρίπης.
«Η μεγαλύτερη επικινδυνότητα φαίνεται να υπάρχει όταν βρίσκεστε πολύ κοντά, πρόσωπο με πρόσωπο, με άλλους ανθρώπους σε εσωτερικούς χώρους όπου ο αέρας δεν ανανεώνεται επαρκώς. Είναι κάτι που όλοι κάνουμε συχνά. Τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι οι φορητοί καθαριστές αέρα, οι οποίοι ανακυκλώνουν και καθαρίζουν τον αέρα, μπορούν να προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια. Ωστόσο, όταν η απόσταση είναι μικρή και υπάρχει βήχας, η πιο αποτελεσματική προστασία είναι η χρήση μάσκας, ιδιαίτερα μάσκας N95», ανέφερε ο Milton.
