Νέες συστάσεις για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του παχέος εντέρου δημοσιεύθηκαν σήμερα από την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία.

Οι επικαιροποιημένες οδηγίες επιτρέπουν πλέον τη χρήση εξέτασης αίματος για τον προσυμπτωματικό έλεγχο, η οποία γίνεται στο ιατρείο, εάν ο ασθενής αρνηθεί ή δεν ολοκληρώσει μία από τις άλλες προτιμώμενες επιλογές, όπως η κολονοσκόπηση ή ένα τεστ κοπράνων στο σπίτι. Εκτός από τη νέα εξέταση αίματος, οι οδηγίες περιλαμβάνουν πλέον ένα επικαιροποιημένο και ένα νέο τεστ που γίνονται στο σπίτι.

Οι ειδικοί ανέφεραν ότι η αύξηση των διαθέσιμων επιλογών ελέγχου θα μπορούσε να βοηθήσει ώστε να εξετάζονται περισσότεροι άνθρωποι, ειδικά τη στιγμή που τα ποσοστά καρκίνου του παχέος εντέρου συνεχίζουν να αυξάνονται στους νεότερους ενήλικες.

«Πρέπει να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση στον καρκίνο του παχέος εντέρου όχι μόνο ως μια νόσο που θεραπεύεται, αλλά και ως μια νόσο που μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί», δήλωσε σε ανακοίνωση Τύπου ο Robert Smith, ανώτερος αντιπρόεδρος επιστήμης για την έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου στην Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία. «Προσφέροντας περισσότερα εργαλεία ελέγχου με την επικαιροποίηση των οδηγιών μας, περισσότεροι ενήλικες που πληρούν τα κριτήρια θα μπορούν να κάνουν εξετάσεις για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, οι οποίες σώζουν ζωές. Έτσι, θα μειωθεί το κενό στον προσυμπτωματικό έλεγχο και θα εντοπίζονται περισσότεροι καρκίνοι σε πιο πρώιμο και θεραπεύσιμο στάδιο».

Τι αλλάζει στις επικαιροποιημένες οδηγίες

Οι ειδικοί ανέφεραν ότι η πιο αποτελεσματική εξέταση για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του παχέος εντέρου είναι αυτή που ο ασθενής τελικά θα κάνει. Αν και η κολονοσκόπηση παραμένει το πιο ακριβές εργαλείο για τον έλεγχο του καρκίνου του παχέος εντέρου, οι επικαιροποιημένες οδηγίες περιλαμβάνουν επιπλέον νέες και ανανεωμένες εξετάσεις, με στόχο να αυξηθεί η συμμετοχή. Η κολονοσκόπηση παραμένει επίσης η μόνη εξέταση προσυμπτωματικού ελέγχου που μπορεί να εντοπίσει και να αφαιρέσει προκαρκινικούς πολύποδες στην ίδια διαδικασία.

Τεστ κοπράνων που γίνονται στο σπίτι:

• Cologuard: Επικαιροποιημένη έκδοση ενός υπάρχοντος τεστ mt sDNA, δηλαδή τεστ DNA κοπράνων πολλαπλών στόχων, που γίνεται στο σπίτι και αναλύει δείγματα κοπράνων για συγκεκριμένες μεταλλάξεις DNA και βιοδείκτες που σχετίζονται με τον καρκίνο ή με προκαρκινικούς πολύποδες.
• ColoSense: Νέο τεστ mt sRNA, δηλαδή τεστ RNA κοπράνων πολλαπλών στόχων, που γίνεται στο σπίτι και αναλύει δείγματα κοπράνων για συγκεκριμένους βιοδείκτες RNA και αιμοσφαιρίνη.

Εξετάσεις αίματος:

• Shield: Νέα εξέταση αίματος για προσυμπτωματικό έλεγχο, η οποία χρησιμοποιείται για την ανίχνευση DNA όγκου στο αίμα. Σε σύγκριση με τα καθιερωμένα τεστ κοπράνων, οι εξετάσεις αίματος έχουν χαμηλότερη ευαισθησία τόσο για τις προχωρημένες προκαρκινικές βλάβες όσο και για τους καρκίνους πρώιμου σταδίου.

Οι επικαιροποιημένες οδηγίες τονίζουν ότι η εξέταση αίματος είναι ουσιαστικά λύση ανάγκης για όσους αρνούνται ή δεν ολοκληρώνουν άλλες προτιμώμενες εξετάσεις προσυμπτωματικού ελέγχου. Ο λόγος είναι ότι έχει χαμηλότερη ευαισθησία στην ανίχνευση τόσο των προχωρημένων προκαρκινικών βλαβών όσο και των καρκίνων πρώιμου σταδίου. Μελέτες προβλέπουν επίσης ότι είναι λιγότερο αποτελεσματική στη μείωση των περιστατικών και των θανάτων από καρκίνο του παχέος εντέρου. Επιπλέον, κάθε μη φυσιολογικό αποτέλεσμα σε τεστ κοπράνων ή εξέταση αίματος για προσυμπτωματικό έλεγχο θα πρέπει να ακολουθείται από κολονοσκόπηση.

«Όποια εξέταση κι αν επιλέξετε, το πιο σημαντικό είναι να κάνετε προσυμπτωματικό έλεγχο. Αυτό αφορά και τους πληθυσμούς που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς, τις αγροτικές περιοχές και τις μειονοτικές κοινότητες», δήλωσε σε ανακοίνωση Τύπου ο William Dahut, επικεφαλής επιστημονικός διευθυντής στην Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία. «Αυτές οι αλλαγές έγιναν για να προστεθούν περισσότερα εργαλεία στον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και να συμβάλουν ώστε η προληπτική φροντίδα για τον καρκίνο να είναι διαθέσιμη σε όλους».

Οι οδηγίες για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η κολονοσκόπηση παραμένει βασική εξέταση για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του παχέος εντέρου.

Η Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρεία έχει υπογραμμίσει τον ρόλο της κολονοσκόπησης στον προσυμπτωματικό έλεγχο, επισημαίνοντας ότι η καλής ποιότητας κολονοσκόπηση προστατεύει από τον καρκίνο του παχέος εντέρου και μειώνει τη θνητότητα.

Σε δημόσια παρέμβασή της το 2022, η εταιρεία ανέφερε επίσης ότι, καθώς η μέση ηλικία διάγνωσης της νόσου μετατοπίζεται σε νεότερες ηλικίες, ενθαρρύνεται ο προσυμπτωματικός έλεγχος από την ηλικία των 45 ετών για άτομα με τυπικό κίνδυνο. Σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό, ο έλεγχος μπορεί να ξεκινήσει από τα 40 ή 10 χρόνια νωρίτερα από την ηλικία διάγνωσης του συγγενή

Παράλληλα, σήμερα εφαρμόζεται και το Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, το οποίο αφορά πολίτες 50 έως 69 ετών με ΑΜΚΑ, ασφαλισμένους και ανασφάλιστους. Το πρόγραμμα ξεκινά με δωρεάν self test κοπράνων, με τεστ FIT και FOB, τα οποία ανιχνεύουν την παρουσία αίματος στα κόπρανα. Το Υπουργείο Υγείας διευκρινίζει ότι το self test δεν δείχνει αν κάποιος έχει καρκίνο, αλλά αν υπάρχει αιμορραγία στα κόπρανα, εύρημα που χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση.

Σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, εκδίδεται αυτόματα παραπεμπτικό για επίσκεψη σε γαστρεντερολόγο. Ο γιατρός αξιολογεί το ιστορικό, τα συμπτώματα και τα υπόλοιπα στοιχεία και αποφασίζει αν χρειάζεται κολονοσκόπηση. Εφόσον κριθεί απαραίτητη, εκδίδεται παραπεμπτικό για την εξέταση και συνταγή για τα καθαρτικά σκευάσματα της προετοιμασίας. Στο πλαίσιο του προγράμματος καλύπτονται δωρεάν το self test, η επίσκεψη στον γαστρεντερολόγο, η κολονοσκόπηση, η βιοψία και η αφαίρεση ευρημάτων, όταν είναι εφικτή.

Σε αντίθεση με τις νέες αμερικανικές οδηγίες, η εξέταση αίματος δεν περιλαμβάνεται σήμερα ως επιλογή στο ελληνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου.