Η φλεγμονή αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε έναν τραυματισμό ή μια ασθένεια. Όταν, όμως, επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να επιβαρύνει την υγεία και να συνδέεται με συμπτώματα όπως η δυσκαμψία στις αρθρώσεις και οι μυϊκοί πόνοι.

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι φλεγμονής: η οξεία και η χρόνια. «Η οξεία φλεγμονή είναι μια φυσιολογική, βραχυπρόθεσμη αντίδραση σε έναν τραυματισμό ή μια ασθένεια, η οποία βοηθά το σώμα να επουλωθεί. Αντίθετα, η χρόνια φλεγμονή διαρκεί περισσότερο και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας», εξήγησε στο Eating Well η Caitlin Beale, διαιτολόγος διατροφολόγος.

Για την αντιμετώπιση της φλεγμονής και των συμπτωμάτων της χρησιμοποιούνται διαφορετικές επιλογές, από φυσικά συστατικά μέχρι φάρμακα. Ο κουρκουμάς και η ιβουπροφαίνη διαθέτουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, αλλά δεν δρουν με τον ίδιο τρόπο ούτε είναι κατάλληλα για τις ίδιες περιπτώσεις. Οι ειδικοί εξηγούν τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα για καθένα από αυτά και πότε μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικό.

Η επίδραση του κουρκουμά στη φλεγμονή

Ο κουρκουμάς είναι ένα μπαχαρικό με έντονο χρυσαφένιο χρώμα, βασικό συστατικό των μειγμάτων κάρι και ένα από τα τρόφιμα με αντιφλεγμονώδη δράση που έχουν μελετηθεί περισσότερο. Η δραστική ουσία του, η κουρκουμίνη, έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει πολλούς από τους μηχανισμούς που εμπλέκονται στη φλεγμονή, συμβάλλοντας στη μείωσή της και στην υποχώρηση των συμπτωμάτων της αρθρίτιδας.

Σε αντίθεση με την ιβουπροφαίνη, η οποία δρα στην οξεία φλεγμονή όταν χρειάζεται άμεση ανακούφιση, ο κουρκουμάς παρεμβαίνει στον βασικό μηχανισμό που συντηρεί τη χρόνια φλεγμονή. «Διατηρώντας σε χαμηλά επίπεδα τον κεντρικό μηχανισμό ενεργοποίησης της φλεγμονής, ο κουρκουμάς συμβάλλει στον περιορισμό της χρόνιας φλεγμονής από την πηγή της», ανέφερε η Allie Buttarazzi, γιατρός.

Για αυτόν τον λόγο, ο κουρκουμάς μπορεί να είναι καταλληλότερος για τη διαχείριση της χρόνιας φλεγμονής χαμηλού βαθμού που συνδέεται με παθήσεις όπως η αρθρίτιδα και το μεταβολικό σύνδρομο. Δεν αποτελεί, όμως, την καλύτερη επιλογή για οξείς τραυματισμούς ή πόνο που διαρκεί για μικρό χρονικό διάστημα. «Οι έρευνες δείχνουν ότι η κουρκουμίνη μπορεί να συμβάλει στη μείωση του οξειδωτικού στρες και των επιπέδων αρκετών δεικτών φλεγμονής, όπως η C αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP), ο TNF άλφα και η IL 6», ανέφερε η Beale.

Επειδή η δράση του είναι μακροπρόθεσμη, ο κουρκουμάς είναι πιθανό να είναι πιο αποτελεσματικός όταν λαμβάνεται καθημερινά και σταθερά για αρκετές εβδομάδες ή μήνες και όχι περιστασιακά.

Ωστόσο, ο οργανισμός δεν απορροφά εύκολα τον κουρκουμά όταν καταναλώνεται μόνος του. Για αυτόν τον λόγο, η Buttarazzi συνέστησε να τον συνδυάζετε με μια πρέζα μαύρου πιπεριού, το οποίο περιέχεται ήδη σε πολλά συμπληρώματα κουρκουμά. «Το μαύρο πιπέρι περιέχει πιπερίνη, μια ουσία που αυξάνει σημαντικά την ικανότητα του οργανισμού να απορροφά τη δραστική κουρκουμίνη», πρόσθεσε. Έρευνες δείχνουν ότι ο συνδυασμός κουρκουμά και πιπερίνης σε συμπληρώματα μπορεί να αυξήσει τη βιοδιαθεσιμότητα της κουρκουμίνης έως και κατά 2.000%.

Τι πρέπει να προσέξετε

Η Beale επισήμανε ότι η προσθήκη κουρκουμά στο φαγητό είναι ένας τρόπος να αυξήσετε την πρόσληψη ουσιών με αντιφλεγμονώδη δράση. Ωστόσο, τα οφέλη που έχουν καταγραφεί στις μελέτες προέρχονται κυρίως από συμπυκνωμένα συμπληρώματα κουρκουμίνης. Τα συγκεκριμένα συμπληρώματα περιέχουν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές που μπορείτε να προσλάβετε χρησιμοποιώντας κουρκουμά στη μαγειρική. Συχνά περιέχουν επίσης εκχύλισμα μαύρου πιπεριού, ώστε να απορροφάται καλύτερα η κουρκουμίνη.

Η Buttarazzi επισήμανε, ωστόσο, ότι τα συμπληρώματα υψηλής δόσης χρειάζονται προσοχή. «Επειδή ο κουρκουμάς έχει φυσικές αντιπηκτικές ιδιότητες, όσοι λαμβάνουν συνταγογραφούμενα αντιπηκτικά ή πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση θα πρέπει να αποφεύγουν τα συμπληρώματα. Ο κουρκουμάς περιέχει επίσης πολλά οξαλικά άλατα, ουσίες που μπορούν να δεσμευτούν με το ασβέστιο και να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης πέτρας στα νεφρά σε άτομα με σχετική προδιάθεση», πρόσθεσε η Buttarazzi.

Τέλος, η κουρκουμίνη δεσμεύεται με τον σίδηρο στον πεπτικό σωλήνα. Επομένως, εάν έχετε σιδηροπενική αναιμία, η Buttarazzi συνέστησε να συμβουλευτείτε πρώτα έναν επαγγελματία υγείας.

Η επίδραση της ιβουπροφαίνης στη φλεγμονή

Η ιβουπροφαίνη είναι ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο, το οποίο χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια για την ανακούφιση από τον πόνο, το πρήξιμο και τη φλεγμονή. Σε αντίθεση με τον κουρκουμά, ο οποίος χρειάζεται χρόνο για να φτάσει σε επαρκή επίπεδα στον οργανισμό, η ιβουπροφαίνη έχει σχεδιαστεί ώστε να προσφέρει σχετικά γρήγορη ανακούφιση, μέσα σε λίγες ώρες ή ακόμη και λίγα λεπτά, όταν τα κύτταρα «εκπέμπουν επείγον σήμα για βοήθεια», ανέφερε η Buttarazzi.

Για αυτόν τον λόγο, η ιβουπροφαίνη χρησιμοποιείται συχνά για την οξεία φλεγμονή που προκαλείται από τραυματισμούς, πονοκεφάλους, πόνους περιόδου, πονόδοντο και άλλες καταστάσεις μικρής διάρκειας.

«Βλέπω την ιβουπροφαίνη ως μια προσωρινή λύση. Εάν στραμπουλήξετε τον αστράγαλό σας, η λήψη της για λίγες ημέρες μπορεί να περιορίσει το οξύ πρήξιμο, όσο το σώμα σας επουλώνεται φυσικά», ανέφερε η Buttarazzi. Ωστόσο, επισήμανε ότι η ιβουπροφαίνη δεν αντιμετωπίζει την αιτία του προβλήματος και ότι η χρόνια χρήση της μπορεί να παρεμποδίσει τους φυσιολογικούς μηχανισμούς που προστατεύουν τον γαστρικό βλεννογόνο και τα νεφρά.

Τι πρέπει να προσέξετε

Σύμφωνα με την Buttarazzi, όσοι έχουν ήδη προβλήματα στα νεφρά ή ιστορικό έλκους στομάχου θα πρέπει κατά κανόνα να αποφεύγουν την ιβουπροφαίνη και να συμβουλεύονται γιατρό πριν τη λάβουν. Η ιβουπροφαίνη μπορεί να ερεθίσει τον γαστρικό βλεννογόνο. Επομένως, εάν τη χρησιμοποιήσετε, είναι προτιμότερο να τη λαμβάνετε μαζί με φαγητό και όχι με άδειο στομάχι.

Επιπλέον, λόγω του τρόπου δράσης των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, η μακροχρόνια ή συχνή χρήση τους μπορεί να αυξήσει σε ορισμένα άτομα τον κίνδυνο γαστρεντερικής αιμορραγίας, βλάβης στα νεφρά, αυξημένης αρτηριακής πίεσης και καρδιαγγειακών επεισοδίων, όπως το έμφραγμα και το εγκεφαλικό επεισόδιο. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η ιβουπροφαίνη προορίζεται κυρίως για τη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση των συμπτωμάτων και όχι για καθημερινή χρήση σε βάθος χρόνου, εκτός εάν την έχει συστήσει επαγγελματίας υγείας και παρακολουθεί τη λήψη της.

Ποιο είναι καλύτερο;

Στη σύγκριση ανάμεσα στον κουρκουμά και την ιβουπροφαίνη, κανένα από τα δύο δεν είναι απαραίτητα καλύτερο. Η καταλληλότερη επιλογή εξαρτάται από το εάν η φλεγμονή που αντιμετωπίζετε είναι οξεία ή χρόνια, από το ιατρικό ιστορικό σας και από το εάν χρειάζεστε άμεση ή μακροχρόνια αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.

Εάν έχετε οξύ πόνο ή φλεγμονή, για παράδειγμα λόγω τραυματισμού, πονοκεφάλου ή πόνων περιόδου, η ιβουπροφαίνη συνήθως προσφέρει ταχύτερη ανακούφιση. Εάν, όμως, θέλετε να διαχειριστείτε τη χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού που συνδέεται με παθήσεις όπως η οστεοαρθρίτιδα ή το μεταβολικό σύνδρομο, ο κουρκουμάς μπορεί να αποτελέσει μια χρήσιμη επιλογή σε βάθος χρόνου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν και τα δύο, χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα να επιλέξετε μόνο το ένα.

Να συμβουλεύεστε πάντοτε το γιατρό ή το φαρμακοποιό σας, ώστε να κρίνει ποια προσέγγιση είναι καταλληλότερη για τις δικές σας ανάγκες και να περιοριστεί ο κίνδυνος αλληλεπιδράσεων μεταξύ φαρμάκων και συμπληρωμάτων.

Άλλοι τρόποι για να μειώσετε τη φλεγμονή

Εκτός από τη χρήση κουρκουμά και ιβουπροφαίνης όταν χρειάζεται, υπάρχουν και άλλες καθημερινές συνήθειες που μπορούν, εφόσον εφαρμόζονται συστηματικά, να συμβάλουν στον περιορισμό της φλεγμονώδους αντίδρασης του οργανισμού.

• Ακολουθήστε ένα αντιφλεγμονώδες διατροφικό πρότυπο. Μια διατροφή πλούσια σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, κορεσμένα λιπαρά, πρόσθετη ζάχαρη και νάτριο μπορεί με την πάροδο του χρόνου να ενισχύσει τη φλεγμονή. Η Beale συνέστησε ένα αντιφλεγμονώδες διατροφικό πρότυπο που περιλαμβάνει πολλά φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς, δημητριακά ολικής άλεσης, ελαιόλαδο και λιπαρά ψάρια. Η Buttarazzi συμφώνησε και ανέφερε ότι αυτές οι τροφές σάς βοηθούν να νιώθετε πιο ήρεμοι και ισορροπημένοι, αντί να βρίσκεστε σε υπερένταση.
• Εντάξτε στοχευμένες μορφές άσκησης. Παρόλο που η σωματική δραστηριότητα καταπονεί προσωρινά το σώμα, η τακτική άσκηση συνδέεται με τη μείωση των δεικτών φλεγμονής σε βάθος χρόνου. Η Buttarazzi ανέφερε ότι πρακτικές που συνδυάζουν την κίνηση με τη συγκέντρωση και τον έλεγχο της αναπνοής, όπως η γιόγκα και το Pilates, συγκαταλέγονται στις καλύτερες επιλογές για την ενσυνειδητότητα και τη μείωση του στρες.
• Διαχειριστείτε το στρες. Το χρόνιο στρες μπορεί να συντηρεί τη φλεγμονή. Ο καθορισμός σαφών ορίων και η συχνότερη επαφή με αγαπημένα πρόσωπα μπορούν να μειώσουν το στρες και να ενισχύσουν το αίσθημα ευτυχίας. Για παράδειγμα, έρευνες έχουν δείξει ότι έως και το 91% των γονέων αναφέρει πως η οικογένειά του έχει λιγότερο στρες όταν τα μέλη της τρώνε μαζί.
• Δώστε προτεραιότητα στον ποιοτικό ύπνο. Η Buttarazzi τόνισε ότι ο ύπνος είναι απαραίτητος για την απομάκρυνση των κυτταρικών αποβλήτων. Αυτή η διαδικασία μπορεί να μειώσει τον αριθμό των κατεστραμμένων κυττάρων που ενδέχεται να προκαλέσουν φλεγμονή. Στόχος θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 7 έως 9 ώρες ύπνου, ανάλογα με τις ανάγκες σας. Μια απλή και χαλαρωτική βραδινή ρουτίνα μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να αποκοιμηθείτε πιο γρήγορα.