Η υγεία της καρδιάς είναι κάτι που οι περισσότεροι δεν σκέφτονται πριν φτάσουν σε μεγαλύτερη ηλικία. Όμως, σύμφωνα με τους καρδιολόγους, η καρδιακή υγεία στην παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάσει την υγεία για όλη τη ζωή.

«Μια μεγάλη παρανόηση είναι ότι η υγεία της καρδιάς είναι κάτι που πρέπει να μάθουμε στη μέση ενήλικη ζωή και να αντιμετωπίσουμε σε μεγαλύτερες ηλικίες. Στην πραγματικότητα, η βάση για καλή καρδιαγγειακή υγεία μπαίνει νωρίς στη ζωή, στην παιδική και εφηβική ηλικία», εξήγησε στο Parade ο Ali Rahimi, καρδιολόγος στην Kaiser Permanente στην Τζόρτζια.

Ο Rahimi τόνισε ότι η αθηροσκλήρωση, δηλαδή η σταδιακή συσσώρευση λιπαρών πλακών στις αρτηρίες, μπορεί να ξεκινήσει ήδη από τη νηπιακή ηλικία και την εφηβεία. «Όταν τα παιδιά τρώνε συστηματικά ανθυγιεινά, βιώνουν έντονο στρες ή κάνουν καθιστική ζωή, προκαλούνται μικροσκοπικές βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία τους. Η φροντίδα της καρδιάς τους από μικρή ηλικία βοηθά ώστε τα μεγάλα αγγεία και οι κοιλίες της καρδιάς, δηλαδή οι κοιλότητες που αντλούν το αίμα, να παραμένουν ελαστικά και καθαρά από πρόωρη συσσώρευση πλάκας», πρόσθεσε.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Robert VandeKappelle Jr., παιδοκαρδιολόγος στο Akron Children’s. «Η συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες μας είναι μια αργή διαδικασία που ξεκινά στην παιδική ηλικία, εξελίσσεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής και μπορεί να προκαλέσει καρδιακή νόσο αργότερα. Οι συνήθειες που αποκτούμε ως παιδιά είναι οι συνήθειες που διατηρούμε ως ενήλικες. Κάθε υγιεινή επιλογή που κάνουμε στη ζωή μας βοηθά να επιβραδύνεται η συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες», συμπλήρωσε.

Παρότι οι γονείς δεν χρειάζεται να αγχώνονται υπερβολικά για την καρδιακή υγεία του παιδιού τους, όλοι οι καρδιολόγοι με τους οποίους μιλήσαμε συμφώνησαν ότι είναι σημαντικό να βοηθήσετε τα παιδιά να χτίσουν μια υγιή σχέση με το φαγητό και να καταλάβουν ότι όσα τρώνε και πίνουν επηρεάζουν το σώμα τους.

«Το να βοηθήσετε τα παιδιά να μάθουν να κάνουν μόνα τους σωστές επιλογές στη διατροφή και την άσκηση είναι βασικό για να έχουν καλή καρδιακή και συνολική υγεία όσο μεγαλώνουν», ανέφερε ο Christopher Knoll, παιδοκαρδιολόγος και ιατρικός διευθυντής του προγράμματος μεταμόσχευσης καρδιάς και μηχανικής υποστήριξης της κυκλοφορίας στο Phoenix Children’s.

Η τροφή που οι καρδιολόγοι αποφεύγουν να δίνουν στα παιδιά τους

Ο Ben Reinking, κλινικός καθηγητής παιδοκαρδιολογίας στο Carver College of Medicine του Πανεπιστημίου της Αϊόβα, εξήγησε ότι ένα μέρος της εκπαίδευσης των παιδιών ώστε να έχουν υγιή σχέση με το φαγητό είναι να αποφεύγεται η ταμπέλα «καλό» ή «κακό» για τις τροφές.

«Διαφορετικά είδη τροφών εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς. Μερικές φορές, θρέφουν το σώμα μας. Άλλες φορές, μας συνδέουν με παραδόσεις και ανθρώπους που αγαπάμε», είπε ο Reinking. Και οι υπόλοιποι καρδιολόγοι συμφώνησαν με αυτή την άποψη, λέγοντας ότι δεν υπάρχει μία τροφή που δεν θα έδιναν απολύτως ποτέ στα παιδιά τους.

Υπάρχει όμως μία κατηγορία τροφίμων που και οι 4 καρδιολόγοι λένε ότι αποφεύγουν να δίνουν συχνά στα παιδιά τους: τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. «Τα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα που βασίζονται κυρίως στη ζάχαρη ή στο λίπος πρέπει να αποφεύγονται σε τακτική βάση», είπε ο Knoll. Ο VandeKappelle πρόσθεσε: «Τα χειρότερα τρόφιμα είναι τα υπερεπεξεργασμένα, όπως τα λουκάνικα, τα πατατάκια και το παγωτό. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα έχουν συχνά υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά, νάτριο και ζάχαρη, στοιχεία που μπορούν με την πάροδο του χρόνου να οδηγήσουν σε καρδιακή νόσο».

Σε αυτό το πλαίσιο, επιστημονική μελέτη του 2024, στην οποία συμμετείχαν 1.426 παιδιά, διαπίστωσε ότι τα παιδιά που έτρωγαν τακτικά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είχαν υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος και υψηλότερη LDL χοληστερίνη σε σύγκριση με τα παιδιά που δεν τα κατανάλωναν συχνά.

«Αυτά τα τρόφιμα συχνά σχεδιάζονται ώστε να είναι πολύ νόστιμα, αλλά πολλά έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα, επεξεργασμένους υδατάνθρακες, νάτριο και ανθυγιεινά λιπαρά, ενώ περιέχουν λιγότερες φυτικές ίνες και θρεπτικά συστατικά. Όταν αυτά τα τρόφιμα γίνονται η βάση της διατροφής μας, συμβάλλουν στην υψηλή χοληστερίνη, στην υψηλή αρτηριακή πίεση, στην αντίσταση στην ινσουλίνη και στη φλεγμονή», επισήμανε ο Reinking.

Άλλα τρόφιμα και ποτά που οι καρδιολόγοι αποφεύγουν να δίνουν στα παιδιά τους

Ένα ακόμη πράγμα που ο Knoll συνιστά στους γονείς να αποφεύγουν να δίνουν στα παιδιά είναι τα αναψυκτικά, τα οποία έχουν πολλή πρόσθετη ζάχαρη. Η κατανάλωση αναψυκτικών, τόσο με ζάχαρη όσο και διαίτης, έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.

«Η υγρή ζάχαρη παρακάμπτει τα φυσιολογικά σήματα κορεσμού, πράγμα που σημαίνει ότι τα παιδιά καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες θερμίδων χωρίς να νιώθουν χορτάτα. Ένα μόνο κουτάκι αναψυκτικού μπορεί εύκολα να ξεπεράσει το συνιστώμενο ημερήσιο όριο ζάχαρης για ένα παιδί. Αυτή η απότομη πρόσληψη αναγκάζει το συκώτι να μετατρέψει την περίσσεια ζάχαρης απευθείας σε λίπος, αυξάνοντας τα τριγλυκερίδια, δηλαδή τα λιπαρά στο αίμα, και τον κίνδυνο αντίστασης στην ινσουλίνη και πρώιμης καρδιακής νόσου», ανέφερε ο Rahimi.

Μιλώντας για ποτά, ο VandeKappelle και ο Rahimi αποκάλυψαν ότι πολλοί γονείς δεν συνειδητοποιούν πόση ζάχαρη περιέχουν πολλοί χυμοί φρούτων. Όταν αγοράζετε χυμό φρούτων, προτιμήστε χυμούς που είναι 100% χυμός φρούτων, χωρίς πρόσθετη ζάχαρη, τεχνητές χρωστικές ή σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης.

Ο Rahimi σημείωσε επίσης ότι τα δημητριακά και τα γιαούρτια που διαφημίζονται για παιδιά είναι συχνά πολύ λιγότερο υγιεινά από όσο νομίζουν πολλοί γονείς. «Ορισμένα γιαούρτια που προωθούνται για παιδιά περιέχουν, τόση ζάχαρη όσο και μία μπάλα παγωτό. Αντίστοιχα, τα δημητριακά ολικής άλεσης σε κουτί είναι συχνά καλυμμένα με μεγάλες ποσότητες πρόσθετης ζάχαρης», υπογράμμισε. Αντί να βασίζεστε στους διαφημιστικούς ισχυρισμούς, αφιερώστε λίγα δευτερόλεπτα για να ελέγξετε τον διατροφικό πίνακα και τη λίστα συστατικών ενός προϊόντος πριν το βάλετε στο καλάθι σας.

Χτίζοντας υγιεινές συνήθειες

Οι διατροφικές συνήθειες που διαμορφώνονται στην παιδική ηλικία μπορούν να έχουν αντίκτυπο σε όλη τη ζωή. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παιδιά δεν πρέπει ποτέ να τρώνε γλυκά ή υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Σημαίνει όμως ότι αυτά τα τρόφιμα καλό είναι να μένουν για συγκεκριμένες περιστάσεις και να μην καταναλώνονται κάθε μέρα.

«Ο καλύτερος τρόπος να προστατεύσετε την καρδιά ενός παιδιού είναι να το προσεγγίσετε θετικά. Εντοπίστε και εξηγήστε ποιες τροφές τα κάνουν πραγματικά πιο δυνατά και τους δίνουν ενέργεια», είπε ο Rahimi. Το ίδιο υποστήριξε και ο Reinking. «Ένα από τα μεγαλύτερα δώρα που μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά είναι μια υγιής σχέση με το φαγητό. Μάθετέ τους από πού προέρχεται το φαγητό. Αφήστε τα να κόψουν ντομάτες από τον κήπο, να σπάσουν αυγά σε ένα μπολ, να ανακατέψουν τη σάλτσα, να βάλουν καρυκεύματα στα λαχανικά, να φάνε ζύμη για μπισκότα από το μπολ και να βοηθήσουν στην προετοιμασία του γεύματος».

Μην ξεχνάτε να δίνετε και εσείς το παράδειγμα με συνήθειες που κάνουν καλό στην καρδιά. «Όταν η διατροφή που ωφελεί την καρδιά εφαρμόζεται από όλη την οικογένεια και δεν επιβάλλεται στο παιδί, είναι πιο πιθανό οι συνήθειες αυτές να παραμείνουν σταθερό κομμάτι της ζωής του», κατέληξε ο Rahimi.

Μαθαίνοντας στα παιδιά σας ποιες τροφές θρέφουν το σώμα, δεν στηρίζετε μόνο την υγεία τους τώρα. Τα βοηθάτε να χτίσουν συνήθειες που θα ωφελήσουν το σώμα τους μέχρι και την ενήλικη ζωή.