Αν αναρωτιέστε γιατί για κάποιους το πρωινό ξύπνημα είναι «παιχνιδάκι», ενώ για κάποιους άλλους «μάχη», η απάντηση βρίσκεται στη βιολογία, σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Martha Stewart. Ο κιρκαδικός μας ρυθμός, γνωστός και ως το εσωτερικό μας βιολογικό ρολόι, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις φυσικές μας συνήθειες ύπνου-αφύπνισης. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι καθημερινές συνήθειες δεν έχουν σημασία. Η έκθεση στο φως, η τακτική άσκηση και ένας συνεπές πρόγραμμα ύπνου μπορούν επίσης να επηρεάσουν το πότε αισθάνεται κάποιος κουρασμένος και πότε ξυπνάει το πρωί, αποκαλύπτουν οι ειδικοί. Αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι για ορισμένους ανθρώπους, το πρωινό ξύπνημα είναι πιο φυσικό από ό,τι για άλλους.
Ο χρονότυπος καθορίζει σε μεγάλο βαθμό αν κάποιος είναι πρωινός τύπος. Ο χρονότυπος καθορίζεται από τον κιρκάδιο ρυθμό, το εσωτερικό ρολόι του σώματος που ρυθμίζει τον ύπνο, την εγρήγορση και άλλες καθημερινές λειτουργίες, εξηγεί η Jennifer Martin, καθηγήτρια στο Κολλέγιο Ιατρικής του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Φλόριντα.
Η γενετική καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τον κιρκάδιο ρυθμό μας και το να έχουμε έναν πρώιμο ή όψιμο χρονότυπο συχνά είναι κληρονομικό. Τα άτομα των οποίων τα εσωτερικά ρολόγια λειτουργούν ελαφρώς λιγότερο από 24 ώρες τείνουν να νυστάζουν νωρίτερα και να ξυπνούν νωρίτερα, γεγονός που τα καθιστά πιο πιθανό να ανήκουν στους πρωινούς τύπους, λέει ο Kenneth Wright, καθηγητής και διευθυντής του Εργαστηρίου Ύπνου και Χρονοβιολογίας στο Τμήμα Ολοκληρωμένης Φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, Boulder.
Όσοι έχουν εσωτερικά ρολόγια, τα οποία λειτουργούν ελαφρώς περισσότερο από 24 ώρες είναι πιο πιθανό να μένουν ξύπνιοι αργότερα και να ξυπνούν αργότερα. Για τους πρωινούς τύπους, η μελατονίνη - η ορμόνη που προάγει τον ύπνο - αρχίζει να αυξάνεται νωρίτερα το βράδυ και μειώνεται νωρίτερα το πρωί. Ως αποτέλεσμα, αισθάνονται φυσικά νυσταγμένοι νωρίτερα και ξυπνούν νωρίτερα.
Όσο τα επίπεδα μελατονίνης μειώνονται το πρωί, τα επίπεδα κορτιζόλης αρχίζουν να αυξάνονται. «Ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν είναι η αύξηση των συγκεντρώσεων κορτιζόλης που προμηνύει την ώρα αφύπνισης», λέει ο Jamie Zietzer, καθηγητής στο Τμήμα Ψυχιατρικής και Επιστημών Συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο Stanford. «Αυτή η αύξηση της κορτιζόλης βοηθά στην απελευθέρωση ενέργειας που είναι σημαντική για την αύξηση του καρδιαγγειακού σας τόνου», προσθέτει.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η βιολογία, παρέχει τη βάση του χρονότυπου αλλά οι συνήθειες και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τα προγράμματα ύπνου και την εγρήγορση κατά τη διάρκεια της ημέρας.
