Οι γάτες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας πολλών ανθρώπων εδώ και χιλιάδες χρόνια. Από την απλή συντροφιά μέχρι τη συναισθηματική υποστήριξη, η παρουσία τους φαίνεται να επηρεάζει περισσότερο από όσο ίσως πιστεύετε την υγεία και την ευεξία σας.

Πέρα από τη χαλάρωση που προσφέρει το γουργούρισμά τους και τη χαρά που προκαλούν με τη συμπεριφορά τους, η επιστημονική έρευνα εξετάζει πλέον συστηματικά τον ρόλο τους στη σωματική και ψυχική υγεία.

Τι δείχνουν όμως τα δεδομένα; Είναι τελικά η συμβίωση με μια γάτα ωφέλιμη ή υπάρχουν και παράγοντες που χρειάζονται προσοχή;

Η συμβίωση με μια γάτα μπορεί να επηρεάσει σημαντικά, και σε ορισμένες περιπτώσεις απρόσμενα, τη σωματική και ψυχική σας υγεία. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι δεν υπάρχουν και κίνδυνοι.

Η γάτα ως μέλος της οικογένειας

Ίσως έχετε ακούσει ότι οι γάτες δεν έχουν ιδιοκτήτες, αλλά «προσωπικό». Στην πράξη, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που ζουν μαζί τους τις αντιμετωπίζουν περισσότερο ως αγαπημένα μέλη της οικογένειας.

Σε μελέτη με 1.800 ιδιοκτήτες γάτας στην Ολλανδία, οι μισοί δήλωσαν ότι η γάτα τους είναι οικογένεια. 1 στους 3 την έβλεπε ως παιδί ή καλύτερο φίλο και τη χαρακτήριζε πιστή, υποστηρικτική και συμπονετική.

Πολλές γάτες προτιμούν την επαφή με τον άνθρωπο από το φαγητό ή τα παιχνίδια. Μπορούν επίσης να καταλάβουν πότε τους μιλάτε και πότε απευθύνεστε σε κάποιον άλλο.

Στην πραγματικότητα, άνθρωποι και γάτες έχουν προσαρμοστεί μεταξύ τους. Οι γάτες είναι πιο πιθανό να πλησιάσουν έναν άγνωστο που πρώτα τους κάνει ένα «φιλί γάτας», δηλαδή μισοκλείνει τα μάτια και ανοιγοκλείνει αργά τα βλέφαρα. Παράλληλα, έρευνες δείχνουν ότι έχουν αναπτύξει ιδιαίτερα νιαουρίσματα που ενεργοποιούν το ένστικτο φροντίδας σας.

Τι σημαίνει όμως αυτή η στενή σχέση για την υγεία σας;

Πώς η γάτα οφελεί την υγεία

Αίσθηση σκοπού

Η ύπαρξη κατοικιδίου συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα κοινωνικής απομόνωσης. Πολλοί ιδιοκτήτες γάτας αναφέρουν ότι η φροντίδα της ενισχύει την καθημερινή τους ικανοποίηση και τους δίνει αίσθηση σκοπού.

Ωστόσο, τα οφέλη φαίνεται να εξαρτώνται από το είδος της σχέσης που έχετε με τη γάτα σας.

Μια μελέτη εξέτασε διαφορετικά μοτίβα σχέσης, όπως «απόμακρη», «χαλαρή» και «συνεξαρτώμενη». Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν πιο στενή ή «φιλική» σχέση παρουσίαζαν ισχυρότερο συναισθηματικό δεσμό με το κατοικίδιό τους.

Σύνδεση με την καρδιαγγειακή υγεία

Άτομα που έχουν ή είχαν γάτα εμφανίζουν χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις, όπως εγκεφαλικό ή καρδιοπάθεια. Το εύρημα αυτό έχει επιβεβαιωθεί σε αρκετές μελέτες.

Όμως, χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία. Οι μελέτες αυτές δείχνουν συσχέτιση και όχι αιτιότητα. Με άλλα λόγια, ενώ οι ιδιοκτήτες γάτας φαίνεται να έχουν χαμηλότερο κίνδυνο, δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι αυτό οφείλεται άμεσα στη γάτα.

Η κατοχή γάτας έχει επίσης συνδεθεί με θετικές αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου, ιδιαίτερα στις γυναίκες, όπως καλύτερος έλεγχος της γλυκόζης στο αίμα και μειωμένη φλεγμονή.

Ενίσχυση της ψυχικής υγείας

Η συμβίωση με γάτα ή σκύλο συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα ψυχολογικής ευεξίας. Σε άτομα με κατάθλιψη, το χάιδεμα ή το παιχνίδι με τη γάτα έχει δείξει ότι μειώνει τα συμπτώματα, αν και αυτό παρατηρήθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα 2 ωρών και δεν μπορεί να γενικευτεί σε βάθος χρόνου.

Ένας άλλος τρόπος να αξιολογηθεί η επίδραση των γατών είναι μέσα από ποιοτική έρευνα, δηλαδή μέσω ερωτήσεων για το τι σημαίνουν για τους ανθρώπους πέρα από τους αριθμούς.

Σε έρευνα σε βετεράνους, διαπιστώθηκε ότι όσοι ήταν πιο δεμένοι με τα κατοικίδιά τους είχαν χειρότερες βαθμολογίες ψυχικής υγείας. Ωστόσο, οι απαντήσεις τους έδειξαν κάτι διαφορετικό. Ένας συμμετέχων ανέφερε: «οι γάτες μου είναι ο λόγος που σηκώνομαι το πρωί».

Ένας άλλος έγραψε:

«Θεωρώ το κατοικίδιό μου ζώο υποστήριξης. Η γάτα μου με βοηθά να χαλαρώνω όταν αντιμετωπίζω άγχος, κατάθλιψη ή όταν ξυπνάω μέσα στη νύχτα από τους συχνούς εφιάλτες. Δεν είναι απλώς ένα κατοικίδιο, είναι μέρος του εαυτού μου και της οικογένειάς μου».

Είναι πιθανό οι βετεράνοι να ήταν πιο δεμένοι με τις γάτες τους επειδή αντιμετώπιζαν μεγαλύτερες δυσκολίες στην ψυχική τους υγεία και βασίζονταν σε αυτές για στήριξη, και όχι το αντίστροφο.

Πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία

Τοξοπλάσμωση

Οι γάτες μπορούν να μεταδώσουν ζωονόσους, δηλαδή λοιμώξεις που περνούν από τα ζώα στον άνθρωπο.

Αποτελούν τον βασικό ξενιστή της τοξοπλάσμωσης, ενός παρασίτου που αποβάλλεται με τα κόπρανα και μπορεί να μολύνει και άλλα θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου. Το παράσιτο εντοπίζεται συχνότερα σε αδέσποτες γάτες που κυνηγούν για τροφή.

Στους περισσότερους ανθρώπους προκαλεί ήπια συμπτώματα, παρόμοια με γρίπη. Ωστόσο, αν η μόλυνση συμβεί κατά την εγκυμοσύνη, μπορεί να οδηγήσει σε αποβολή, ενδομήτριο θάνατο ή σοβαρά προβλήματα στο έμβρυο, όπως τύφλωση και επιληπτικές κρίσεις.

Οι έγκυες και τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Συνιστάται να αποφεύγουν τον καθαρισμό της άμμου ή να χρησιμοποιούν γάντια αν είναι απαραίτητο. Η καθημερινή αλλαγή της άμμου μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης.

Αλλεργίες

Έως 1 στους 5 ανθρώπους παρουσιάζει αλλεργία στις γάτες, και το ποσοστό αυξάνεται.

Όταν οι γάτες γλείφουν το τρίχωμά τους, το σάλιο τους αφήνει αλλεργιογόνες ουσίες. Όταν το τρίχωμα και τα νεκρά κύτταρα του δέρματος αποκολλώνται, μπορεί να προκληθεί αλλεργική αντίδραση.

Άτομα χωρίς σοβαρή αλλεργία μπορούν να ζουν με γάτες, εφόσον πλένουν συχνά τα χέρια τους, καθαρίζουν επιφάνειες και χρησιμοποιούν ηλεκτρική σκούπα για την απομάκρυνση των αλλεργιογόνων. Μπορούν επίσης να κρατούν τη γάτα εκτός από χώρους όπως το υπνοδωμάτιο.

Αν και οι γάτες μπορεί να προκαλέσουν αλλεργίες, υπάρχουν ενδείξεις ότι η επαφή μαζί τους μπορεί να συμβάλλει στην πρόληψη του άσθματος και των αλλεργικών αντιδράσεων. Η έκθεση φαίνεται να επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα, μειώνοντας την πιθανότητα εμφάνισης αλλεργιών.

Ψυχική υγεία

Η στενή σχέση με μια γάτα μπορεί να έχει και αρνητικές πλευρές. Αν το ζώο αρρωστήσει, η φροντίδα του μπορεί να επιβαρύνει την ψυχική σας κατάσταση

Επιπλέον μελέτη σε ιδιοκτήτες γατών με επιληψία, περίπου 1 στους 3 παρουσίασε επίπεδο ψυχολογικής επιβάρυνσης που θεωρείται κλινικά σημαντικό και επηρεάζει την καθημερινότητα.