Η φροντίδα των εγγονιών ενδέχεται να λειτουργεί ως «ασπίδα» του εγκεφάλου απέναντι στη γνωστική έκπτωση στους ηλικιωμένους, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychology and Aging. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ενεργή συμμετοχή σε ρόλους φροντίδας μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση της μνήμης και των γνωστικών δεξιοτήτων αργότερα στη ζωή.

«Πολλοί παππούδες και γιαγιάδες προσφέρουν τακτική φροντίδα στα εγγόνια τους, μια συμβολή που στηρίζει όχι μόνο τις οικογένειες αλλά και την κοινωνία συνολικά», ανέφερε η επικεφαλής ερευνήτρια Flavia Chereches από το Tilburg University στην Ολλανδία. «Το ερώτημα, ωστόσο, ήταν αν αυτή η φροντίδα μπορεί να ωφελεί και τους ίδιους τους παππούδες. Στην έρευνά μας θέλαμε να εξετάσουμε αν η φροντίδα των εγγονιών θα μπορούσε να έχει θετική επίδραση στην υγεία τους, επιβραδύνοντας ενδεχομένως τη γνωστική έκπτωση».

Σχεδιασμός της μελέτης και συμμετέχοντες

Για να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, η Chereches και οι συνεργάτες της ανέλυσαν δεδομένα από 2.887 παππούδες και γιαγιάδες που συμμετείχαν στη μελέτη English Longitudinal Study of Ageing. Όλοι οι συμμετέχοντες ήταν άνω των 50 ετών, με μέση ηλικία τα 67 έτη. Κάθε άτομο συμπλήρωσε ερωτηματολόγια και υποβλήθηκε σε γνωστικές δοκιμασίες σε τρεις διαφορετικές χρονικές στιγμές, μεταξύ 2016 και 2022.

Οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν αν είχαν φροντίσει κάποιο εγγόνι μέσα στον προηγούμενο χρόνο. Παράλληλα, η έρευνα κατέγραψε αναλυτικά πόσο συχνά παρείχαν φροντίδα και τι είδους δραστηριότητες περιλάμβανε αυτή.

Τι είδους φροντίδα εξετάστηκε

Οι δραστηριότητες φροντίδας κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα. Περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, διανυκτερεύσεις με τα εγγόνια, φροντίδα όταν ήταν άρρωστα, παιχνίδι ή συμμετοχή σε δραστηριότητες αναψυχής, βοήθεια με τα μαθήματα, μεταφορά στο σχολείο ή σε άλλες δραστηριότητες, προετοιμασία γευμάτων και παρόμοιες μορφές υποστήριξης.

Συγκρίνοντας τα αποτελέσματα των γνωστικών τεστ, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι παππούδες και οι γιαγιάδες που παρείχαν φροντίδα είχαν καλύτερες επιδόσεις στη μνήμη και στη λεκτική ευχέρεια σε σύγκριση με όσους δεν ασχολούνταν με τη φροντίδα των εγγονιών τους. Οι διαφορές αυτές παρέμειναν ακόμη και όταν ελήφθησαν υπόψη η ηλικία, η γενική κατάσταση υγείας και άλλοι σχετικοί παράγοντες. Το ίδιο μοτίβο παρατηρήθηκε ανεξάρτητα από τη συχνότητα της φροντίδας ή το είδος των δραστηριοτήτων.

Τι έδειξαν τα δεδομένα για τις γιαγιάδες

Η μελέτη έδειξε επίσης ότι οι γιαγιάδες που φρόντιζαν τα εγγόνια τους παρουσίασαν μικρότερη γνωστική έκπτωση με την πάροδο του χρόνου σε σύγκριση με όσες δεν παρείχαν φροντίδα.

«Αυτό που μας εντυπωσίασε περισσότερο ήταν ότι το να έχει κάποιος ενεργό ρόλο φροντίδας φάνηκε να παίζει μεγαλύτερο ρόλο στη γνωστική λειτουργία από το πόσο συχνά παρείχε φροντίδα ή από το τι ακριβώς έκανε με τα εγγόνια του», ανέφερε η Chereches. «Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθούν αυτά τα ευρήματα. Ωστόσο, αν η φροντίδα έχει οφέλη για τους παππούδες, αυτά φαίνεται ότι σχετίζονται περισσότερο με τη συνολική εμπειρία της εμπλοκής και λιγότερο με τη συχνότητα ή το είδος των δραστηριοτήτων».

Γιατί το οικογενειακό περιβάλλον έχει σημασία

Η Chereches επισήμανε ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να γίνει καλύτερα κατανοητός ο ρόλος των οικογενειακών δυναμικών και άλλων παραγόντων. Οι συνθήκες μέσα στις οποίες παρέχεται η φροντίδα μπορεί να είναι καθοριστικές.

«Η φροντίδα που προσφέρεται εθελοντικά, μέσα σε ένα υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον, μπορεί να έχει διαφορετικές επιδράσεις για τους παππούδες σε σύγκριση με τη φροντίδα σε ένα πιο πιεστικό πλαίσιο, όπου νιώθουν ότι δεν υποστηρίζονται ή ότι η φροντίδα δεν είναι επιλογή αλλά βάρος».