Ο εγκέφαλός σας είναι ένα από τα πιο ενεργοβόρα όργανα του σώματος και χρειάζεται σταθερή παροχή θρεπτικών συστατικών για να λειτουργεί σωστά, να συγκεντρώνεται και να θυμάται. Πολλές από τις τροφές που ωφελούν τη συνολική υγεία συμβάλλουν και στη διατήρηση της πνευματικής διαύγειας. Ωστόσο, υπάρχουν και επιλογές που μπορούν να λειτουργήσουν επιβαρυντικά.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, αυτές είναι 4 κατηγορίες τροφών και ποτών που θεωρούνται από τις πιο επιβαρυντικές για την υγεία του εγκεφάλου.
1. Αλκοόλ
Το αλκοόλ παρεμβαίνει στη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου, δυσκολεύοντας την επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και επηρεάζοντας την ικανότητά τους να επιτελούν σωστά τον ρόλο τους. Με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να προκαλέσει βλάβες στα νεύρα, να επηρεάσει τη μνήμη και να αλλοιώσει τη διάθεση και τη συμπεριφορά. Η συχνή ή βαριά κατανάλωση έχει επίσης συνδεθεί με μειωμένη ικανότητα λήψης αποφάσεων και περιορισμένο συναισθηματικό έλεγχο. Σε βάθος χρόνου, η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο άνοιας.
Οι εγκεφαλικές βλάβες που σχετίζονται με το αλκοόλ παρατηρούνται συχνότερα σε περιπτώσεις μακροχρόνιας, βαριάς κατανάλωσης. Παρ’ όλα αυτά, δεν απαιτούνται μεγάλες ποσότητες για να υπάρξει επίδραση στον εγκέφαλο. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει αντιληπτό ακόμη και μετά από ένα μόνο ποτό. Μελέτες έχουν δείξει ότι ακόμη και η ελαφριά ή μέτρια κατανάλωση μπορεί να συνδέεται με αλλοιώσεις στον ιππόκαμπο.
2. Ζάχαρη και τεχνητά γλυκαντικά
Ο εγκέφαλος χρειάζεται ορισμένη ποσότητα ζάχαρης, και συγκεκριμένα γλυκόζης, για να καλύπτει τις ενεργειακές του ανάγκες. Όταν όμως η πρόσληψη ξεπερνά τις ανάγκες του οργανισμού, η ζάχαρη μπορεί να αρχίσει να έχει αρνητικές επιδράσεις.
Η κατανάλωση ζάχαρης προκαλεί την απελευθέρωση ντοπαμίνης, μιας χημικής ουσίας του εγκεφάλου που σχετίζεται με το αίσθημα ευχαρίστησης, γεγονός που εξηγεί γιατί συχνά εμφανίζονται έντονες λιγούρες. Οι συχνές και επαναλαμβανόμενες αυξομειώσεις του σακχάρου στο αίμα ενδέχεται να επηρεάζουν τα επίπεδα ενέργειας, τη διάθεση και την ποιότητα του ύπνου.
Τα τεχνητά γλυκαντικά έχουν επίσης συσχετιστεί με χειρότερη υγεία του εγκεφάλου, καθώς μελέτες τα έχουν συνδέσει με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, εγκεφαλικού επεισοδίου και άνοιας.
3. Επεξεργασμένοι υδατάνθρακες
Οι επεξεργασμένοι υδατάνθρακες, όπως το λευκό ψωμί και το λευκό ρύζι, διασπώνται γρήγορα από τον οργανισμό και μετατρέπονται σε γλυκόζη. Αυτό μπορεί να προσφέρει μια άμεση, αλλά σύντομη, αύξηση ενέργειας, με επιδράσεις παρόμοιες με εκείνες της υψηλής κατανάλωσης ζάχαρης.
Ο εγκέφαλος χρειάζεται υδατάνθρακες για να λειτουργεί, όμως τα δημητριακά ολικής άλεσης δεν φαίνεται να προκαλούν την ίδια φλεγμονώδη αντίδραση, τις απότομες αυξήσεις του σακχάρου στο αίμα ή τις αρνητικές επιπτώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου που παρατηρούνται με τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες.
Στην πράξη, η αντικατάσταση των επεξεργασμένων υδατανθράκων με τρόφιμα ολικής άλεσης μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας και να μειώσει τον κίνδυνο για παθήσεις του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ηλικία, όπως η άνοια και η νόσος Αλτσχάιμερ, οι οποίες σε ορισμένες μελέτες έχουν συνδεθεί με διατροφές πλούσιες σε επεξεργασμένους υδατάνθρακες.
4. Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα περιέχουν συχνά μεγάλες ποσότητες τρανς λιπαρών, καθώς και προστιθέμενη ζάχαρη ή τεχνητά γλυκαντικά, νάτριο, συντηρητικά και άλλα πρόσθετα που έχουν συσχετιστεί με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία.
Συνήθως, τα τρόφιμα αυτά συνδυάζουν πολλά από τα παραπάνω συστατικά σε ένα μόνο προϊόν και σε υψηλές ποσότητες. Έρευνες έχουν δείξει ότι διατροφές με υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως η άνοια και η νόσος Αλτσχάιμερ.
Και δεν πρόκειται μόνο για τα συσκευασμένα σνακ. Τρόφιμα όπως τα αλλαντικά κατατάσσονται επίσης στην κατηγορία των υπερεπεξεργασμένων.
