Τα προβλήματα με το έντερο και τις κενώσεις μπορεί να είναι ένα δυσάρεστο θέμα συζήτησης, ωστόσο, αποτελούν σημαντικό δείκτη της υγείας σας. Δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσετε τι θεωρείται φυσιολογικό και τι όχι, ιδιαίτερα αν δεν γνωρίζετε ποια χαρακτηριστικά πρέπει να προσέχετε. Τα κόπρανα διαφέρουν σε σχήμα, μέγεθος και σύσταση, ενώ η όψη τους μπορεί να αλλάζει ανάλογα με τη διατροφή σας ή με όσα συμβαίνουν στην καθημερινότητά σας.

«Οι κενώσεις διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, ανάλογα με τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα, την ποσότητα νερού που καταναλώνει και τα φάρμακα που λαμβάνει», εξηγεί ο M. Nuri Kalkay, συνταξιούχος γαστρεντερολόγος και αρθρογράφος σε θέματα υγείας.

Ο καθένας έχει τις δικές του συνήθειες όσον αφορά τη συχνότητα των κενώσεων και την τυπική όψη των κοπράνων του. Τι συμβαίνει, όμως, όταν παρατηρείτε μια αλλαγή που αποκλίνει από το συνηθισμένο; Ειδικοί εξηγούν ποιες αλλαγές στις κενώσεις δεν πρέπει να αγνοείτε και πότε είναι απαραίτητο να απευθυνθείτε σε γιατρό.

Μαύρα κόπρανα ή κόπρανα με όψη πίσσας

Αν τα κόπρανά σας είναι μαύρα και όχι απλώς σκούρα καφέ, θα πρέπει να σας προβληματίσει, επισημαίνει ο Jeffery M. Nelson, χειρουργικός διευθυντής του Κέντρου Φλεγμονωδών Παθήσεων του Εντέρου και του Παχέος Εντέρου στο Ιατρικό Κέντρο Mercy στη Βαλτιμόρη. «Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι υπάρχει αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό σύστημα, όπως ο οισοφάγος, το στομάχι ή το λεπτό έντερο», εξηγεί.

Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, αν λαμβάνετε συμπληρώματα σιδήρου, τα κόπρανά σας μπορεί να αποκτήσουν πολύ σκούρο πράσινο χρώμα, που πλησιάζει το μαύρο. Το ίδιο μπορεί να συμβεί αν λαμβάνετε φάρμακα που περιέχουν βισμούθιο, τα οποία χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση ορισμένων γαστρεντερικών ενοχλήσεων.

Σε κάθε περίπτωση, αν παρατηρήσετε μαύρα κόπρανα και δεν είστε βέβαιοι για την αιτία, είναι προτιμότερο να συμβουλευτείτε γιατρό, καθώς μπορεί να αποτελούν ένδειξη αιμορραγίας στο πεπτικό σύστημα.

Ζωηρό κόκκινο αίμα στα κόπρανα

Αν παρατηρήσετε αίμα στα κόπρανά σας, στο χαρτί υγείας ή μέσα στη λεκάνη της τουαλέτας, ή αν δείτε κόκκινες γραμμές πάνω στα κόπρανα, ενδέχεται να υπάρχει αιμορραγία από τον πρωκτικό σωλήνα ή το κατώτερο τμήμα του ορθού.

«Οι εσωτερικές αιμορροΐδες, οι ραγάδες του πρωκτού, οι πολύποδες του ορθού ή ακόμη και ο καρκίνος του ορθού μπορούν να προκαλέσουν αυτό το σύμπτωμα», αναφέρει ο Nelson.

Η παρουσία αίματος στα κόπρανα δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε αιμορροΐδες, ακόμη κι αν έχετε εμφανίσει το συγκεκριμένο πρόβλημα στο παρελθόν. Είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε γιατρό, ώστε να εντοπιστεί η αιτία και να αποκλειστούν σοβαρότερες παθήσεις.

Κόπρανα με βυσσινί χρώμα

Αν τα κόπρανά σας έχουν βυσσινί ή σκούρο κόκκινο χρώμα, ιδιαίτερα όταν είναι πιο υδαρή και συνοδεύονται από έντονη, δυσάρεστη οσμή, μπορεί να υπάρχει αιμορραγία από το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου ή από το παχύ έντερο.

«Η εκκολπωμάτωση και οι αρτηριοφλεβικές δυσπλασίες αποτελούν χαρακτηριστικές αιτίες αυτής της εικόνας», εξηγεί ο Nelson, τονίζοντας ότι πρόκειται για σύμπτωμα που απαιτεί άμεση αξιολόγηση στα επείγοντα περιστατικά. Η εμφάνιση τέτοιου είδους κοπράνων, ιδίως όταν συνοδεύεται από σημαντική αιμορραγία, δεν πρέπει να αγνοείται.

Ανοιχτόχρωμα, λιπαρά κόπρανα με ιδιαίτερα δυσάρεστη οσμή

Αν τα κόπρανά σας είναι πολύ ανοιχτόχρωμα, έχουν λιπαρή όψη, μυρίζουν έντονα και απομακρύνονται δύσκολα από τη λεκάνη, ενδέχεται να πρόκειται για στεατόρροια. «Η στεατόρροια οφείλεται στην αυξημένη ποσότητα λίπους στα κόπρανα», εξηγεί ο Chris Carrubba, γιατρός εσωτερικής παθολογίας στο Τζάκσονβιλ της Φλόριντα.

Η συγκεκριμένη κατάσταση παρατηρείται συχνά σε περιπτώσεις δυσαπορρόφησης, παγκρεατικής ανεπάρκειας και παθήσεων των χοληφόρων.

Όπως εξηγεί ο Carrubba, η στεατόρροια υποδηλώνει ότι ο οργανισμός δυσκολεύεται να απορροφήσει το λίπος από τις τροφές. Αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπάρκειας λιποδιαλυτών βιταμινών, όπως οι βιταμίνες A, D, E και K. Αν παρατηρείτε συστηματικά τέτοιες αλλαγές, είναι σημαντικό να εξεταστείτε από γιατρό, ώστε να διερευνηθεί αν υπάρχει υποκείμενο πρόβλημα στο πεπτικό σύστημα.

Κόπρανα που διαφέρουν από τη συνηθισμένη εικόνα τους

Ο οργανισμός σας έχει τις δικές του συνήθειες και αυτό ισχύει και για τις κενώσεις. Αν, για παράδειγμα, τα κόπρανά σας έχουν συνήθως μακρόστενο σχήμα, λεία επιφάνεια και ομοιάζουν με λουκάνικο, αλλά ξαφνικά παρατηρήσετε σημαντική αλλαγή στο σχήμα ή στο μέγεθός τους, καλό είναι να συμβουλευτείτε γιατρό.

«Τα κόπρανα που είναι συστηματικά πολύ λεπτά, σαν μολύβι, αντί να έχουν το συνηθισμένο κυλινδρικό σχήμα, μπορεί να υποδηλώνουν την παρουσία κάποιας φλεγμονώδους πάθησης, όπως η νόσος του Crohn, ή κάποιας λοίμωξης», αναφέρει η Karen Soika, γενική χειρουργός στο Γκρίνουιτς του Κονέκτικατ.

Αν, επίσης, παρατηρήσετε ότι τα κόπρανά σας έχουν γίνει υδαρή ή ότι εμφανίζετε διάρροια, αυτό μπορεί να σχετίζεται με το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, κάποια λοίμωξη ή μια φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, όπως η ελκώδης κολίτιδα.

Από την άλλη πλευρά, η δυσκοιλιότητα μπορεί επίσης να σχετίζεται με το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή με ορισμένες λοιμώξεις.

Το σημαντικό είναι να δίνετε προσοχή στις αλλαγές που επιμένουν ή επανεμφανίζονται, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα.

Υδαρής διάρροια μετά από εκδρομή ή κατασκήνωση

Αν εμφανίσετε επίμονη, υδαρή διάρροια μετά από μια εκδρομή στη φύση ή μια διανυκτέρευση σε κατασκήνωση, μία από τις πιθανές αιτίες είναι η λοίμωξη από το παράσιτο Giardia.

«Πρόκειται για έναν πρωτόζωο μικροοργανισμό που εντοπίζεται σε γλυκά νερά. Γι' αυτό είναι σημαντικό να βράζετε ή να απολυμαίνετε το νερό που προέρχεται από ορεινά ρέματα και λίμνες», εξηγεί ο Carrubba. Η κατάποση του συγκεκριμένου μικροοργανισμού μπορεί να προκαλέσει γιαρδίαση, μια λοίμωξη που συνοδεύεται από κοιλιακό πόνο και επίμονη, υδαρή διάρροια.

Η λοίμωξη μπορεί να αντιμετωπιστεί με κατάλληλη αντιμικροβιακή αγωγή, σύμφωνα με την ιατρική αξιολόγηση.

Εκτός από την κατανάλωση μολυσμένου νερού, μπορείτε να εκτεθείτε στο παράσιτο αν φάτε ωμά φρούτα ή λαχανικά που έχουν πλυθεί με μολυσμένο νερό. Κίνδυνος υπάρχει επίσης όταν δεν πλένετε σωστά τα χέρια σας μετά την επαφή με κόπρανα ή με μολυσμένο άνθρωπο ή ζώο.

Επομένως, αν εμφανίσετε επίμονη διάρροια μετά από δραστηριότητες στη φύση, ειδικά αν έχετε πιει νερό από μη ελεγμένη πηγή, επικοινωνήστε με γιατρό.

Βλέννα στα κόπρανα

Η παρουσία βλέννας στα κόπρανα συνδέεται συνήθως με φλεγμονή του εντέρου, σύμφωνα με τον Peyton Berookim, γαστρεντερολόγο στο Λος Άντζελες.

Το συγκεκριμένο σύμπτωμα μπορεί να εμφανιστεί σε φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, όπως η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος του Crohn. Μπορεί, επίσης, να οφείλεται σε φλεγμονή που προκαλείται από βακτηριακή λοίμωξη ή να σχετίζεται με το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. «Η βλέννα που συνοδεύεται από αίμα ή κοιλιακό πόνο δεν πρέπει να αγνοείται και απαιτεί ιατρική αξιολόγηση», επισημαίνει ο ειδικός.

Αν παρατηρείτε επανειλημμένα βλέννα στα κόπρανά σας, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν πόνος, διάρροια ή αίμα, είναι σημαντικό να διερευνηθεί η αιτία.

Σκληρά κόπρανα ή αραιές κενώσεις

Τα σκληρά κόπρανα και οι λιγότερο συχνές κενώσεις αποτελούν χαρακτηριστικά σημάδια δυσκοιλιότητας. Συχνά, η κατάσταση αυτή σχετίζεται με την ανεπαρκή πρόσληψη φυτικών ινών και τη χαμηλή κατανάλωση νερού.

Ωστόσο, η δυσκοιλιότητα μπορεί επίσης να οφείλεται σε ορισμένα φάρμακα, σε απόφραξη του εντέρου ή, σε σπανιότερες περιπτώσεις, σε καρκίνο του παχέος εντέρου.

«Η δυσκοιλιότητα μπορεί να αντιμετωπιστεί με διάφορους τρόπους και συνήθως ξεκινώ συστήνοντας αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών και νερού. Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη φυτικών ινών είναι τουλάχιστον 25 γραμμάρια, ενώ οι ανάγκες σε νερό διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο», αναφέρει ο Jack Braha, γαστρεντερολόγος στο Brooklyn Gastroenterology and Endoscopy Associates.

Υπάρχουν, επίσης, καθαρτικά που διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή. Ορισμένα ενισχύουν την κινητικότητα του εντέρου, ενώ άλλα αυξάνουν την ποσότητα νερού που φτάνει στο παχύ έντερο, διευκολύνοντας την αποβολή των κοπράνων.

Ωστόσο, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζετε κάθε περίπτωση δυσκοιλιότητας αποκλειστικά με αλλαγές στη διατροφή ή με καθαρτικά. Όπως επισημαίνει ο Braha, αν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται γρήγορα ή εμφανίζονται για πρώτη φορά μετά την ηλικία των 50 ετών, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε γαστρεντερολόγο. Ο γιατρός θα κρίνει αν χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις, όπως κολονοσκόπηση, για να αποκλειστούν σοβαρότερα προβλήματα, όπως η εντερική απόφραξη ή ο καρκίνος του παχέος εντέρου.

Μαλακά, υδαρή ή πολύ συχνά κόπρανα

Η διάρροια είναι συχνή μετά την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων ή εξαιτίας κάποιας λοίμωξης. Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν διαρκεί περισσότερο από μία εβδομάδα, εξηγεί ο Braha.

Ωστόσο, χρειάζεται να αναζητήσετε ιατρική συμβουλή αν η διάρροια επιμένει για περισσότερες από δύο εβδομάδες ή συνοδεύεται από αίμα στα κόπρανα, απώλεια βάρους ή συμπτώματα που σας ξυπνούν κατά τη διάρκεια της νύχτας.

«Όταν η διάρροια δεν οφείλεται σε κάποια λοίμωξη, εξετάζουμε άλλες συχνές αιτίες, όπως η δυσανεξία στη λακτόζη, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου ή η κοιλιοκάκη», αναφέρει ο Braha.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι γαστρεντερολόγοι μπορούν συνήθως να διερευνήσουν την αιτία της διάρροιας με εξετάσεις αίματος και κοπράνων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί και κολονοσκόπηση.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό

Οι αλλαγές στις κενώσεις δεν υποδηλώνουν πάντοτε κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας. Ωστόσο, όταν είναι ασυνήθιστες, επιμένουν ή συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα, δεν θα πρέπει να τις αγνοείτε.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα μαύρα κόπρανα με όψη πίσσας, η εμφανής αιμορραγία, τα κόπρανα με βυσσινί χρώμα και η επίμονη διάρροια ή δυσκοιλιότητα. Η μεγάλη ποσότητα αίματος, η λιποθυμική τάση ή ο έντονος κοιλιακός πόνος απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Δώστε προσοχή στις αλλαγές που παρατηρείτε στις κενώσεις σας και μην διστάσετε να ζητήσετε τη συμβουλή γιατρού. Η όψη των κοπράνων μπορεί να προσφέρει χρήσιμες ενδείξεις για την υγεία του πεπτικού σας συστήματος, αλλά μόνο η κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση μπορεί να προσδιορίσει με ακρίβεια την αιτία ενός συμπτώματος.