Η άσκηση δεν κάνει απλώς την καρδιά πιο δυνατή. Σύμφωνα με νέα έρευνα, επηρεάζει και τη δομή των νεύρων που ελέγχουν τη λειτουργία της.
Ειδικότερα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ανακάλυψαν ότι η μέτρια αερόβια άσκηση αλλάζει τη δομή των νευρικών κυττάρων που συμμετέχουν στη ρύθμιση της καρδιακής λειτουργίας. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι οι αλλαγές ήταν πολύ διαφορετικές στις δύο πλευρές του σώματος.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Autonomic Neuroscience», θα μπορούσαν στο μέλλον να συμβάλουν στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων θεραπειών για τις αρρυθμίες, τον πόνο στο στήθος, τη στηθάγχη και το σύνδρομο της «ραγισμένης καρδιάς», το οποίο συνδέεται με το έντονο στρες.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε αρουραίους, επομένως χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί εάν οι ίδιες αλλαγές συμβαίνουν και στους ανθρώπους. Ωστόσο, τα αποτελέσματα προσφέρουν νέα στοιχεία για το πώς η σωματική δραστηριότητα επηρεάζει το νευρικό σύστημα που ρυθμίζει τη λειτουργία της καρδιάς.
Πώς η άσκηση αλλάζει το νευρικό σύστημα που ελέγχει την καρδιά
Η λειτουργία της καρδιάς ελέγχεται εν μέρει από το αυτόνομο νευρικό σύστημα, ένα δίκτυο νεύρων που ρυθμίζει αυτόματα βασικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως ο καρδιακός ρυθμός, η αναπνοή και η πέψη. Ένα μέρος αυτού του συστήματος δίνει στην καρδιά το σήμα να χτυπά πιο γρήγορα όταν το σώμα χρειάζεται περισσότερο οξυγόνο, για παράδειγμα κατά τη διάρκεια της άσκησης ή σε καταστάσεις έντονου στρες.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία παίζουν τα αστεροειδή γάγγλια, μικρές ομάδες νευρικών κυττάρων που βρίσκονται και στις δύο πλευρές, χαμηλά στον λαιμό και ψηλά στον θώρακα. Τα γάγγλια αυτά στέλνουν νευρικά σήματα που επηρεάζουν τον καρδιακό ρυθμό και άλλες λειτουργίες της καρδιάς.
Η νέα μελέτη δείχνει ότι η τακτική άσκηση προκαλεί αλλαγές σε αυτά τα γάγγλια, τις οποίες οι επιστήμονες δεν είχαν εντοπίσει μέχρι σήμερα.
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Augusto Coppi, ανώτερος λέκτορας Κτηνιατρικής Ανατομίας στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, δήλωσε: «Η ανακάλυψη φέρνει στο φως διαφορές ανάμεσα στην αριστερή και τη δεξιά πλευρά του αυτόνομου νευρικού συστήματος, του μηχανισμού που λειτουργεί σαν αυτόματος πιλότος και βοηθά στη ρύθμιση της καρδιάς, οι οποίες μέχρι σήμερα δεν ήταν γνωστές.
Αυτά τα νευρικά γάγγλια λειτουργούν σαν διακόπτες που ρυθμίζουν τη δραστηριότητα της καρδιάς. Δείξαμε ότι η τακτική, μέτρια άσκηση αλλάζει τη δομή τους με διαφορετικό τρόπο σε κάθε πλευρά του σώματος. Αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί ορισμένες θεραπείες είναι πιο αποτελεσματικές όταν εφαρμόζονται στη μία πλευρά και όχι στην άλλη. Στο μέλλον, θα μπορούσε παράλληλα να βοηθήσει τους γιατρούς να επιλέγουν πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες».
Μόλις 10 εβδομάδες άσκησης προκάλεσαν σημαντικές αλλαγές στα νεύρα
Για να εξετάσουν πώς επηρεάζει η άσκηση αυτά τα νευρικά γάγγλια, οι ερευνητές μελέτησαν αρουραίους που ακολούθησαν πρόγραμμα μέτριας αερόβιας άσκησης για 10 εβδομάδες. Αερόβια άσκηση είναι κάθε σωματική δραστηριότητα που αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς και τον ρυθμό της αναπνοής, όπως το γρήγορο περπάτημα, η κολύμβηση και η ποδηλασία.
Οι επιστήμονες εξέτασαν τα νευρικά κύτταρα χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνικές τρισδιάστατης ανάλυσης, γνωστές ως στερεολογία. Με τη μέθοδο αυτή μπορούν να υπολογίσουν τον αριθμό, το μέγεθος και την κατανομή των κυττάρων μέσα στους ιστούς.
Τα αποτελέσματα έδειξαν μια ασυνήθιστη διαφορά ανάμεσα στις δύο πλευρές του σώματος. Στους αρουραίους που είχαν ασκηθεί, το νευρικό γάγγλιο στη δεξιά πλευρά, το οποίο συμμετέχει στη ρύθμιση της καρδιαγγειακής λειτουργίας, περιείχε περίπου 4 φορές περισσότερους νευρώνες από το αντίστοιχο γάγγλιο στην αριστερή πλευρά. Η διαφορά αυτή ήταν πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που παρατηρήθηκε στους αρουραίους που δεν είχαν ασκηθεί.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επιπλέον αλλαγές στο μέγεθος των νευρικών κυττάρων, οι οποίες όμως ήταν αντίθετες στις δύο πλευρές. Στην αριστερή πλευρά, οι νευρώνες σχεδόν διπλασιάστηκαν σε μέγεθος, ενώ στη δεξιά έγιναν ελαφρώς μικρότεροι.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η άσκηση δεν επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο όλα τα νεύρα που ελέγχουν την καρδιά. Αντίθετα, προκαλεί διαφορετικές αλλαγές στη δομή τους, ανάλογα με την πλευρά του σώματος στην οποία βρίσκονται. Οι διαφορές αυτές ενδέχεται να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς προσαρμόζεται το νευρικό σύστημα στην τακτική σωματική δραστηριότητα.
Η επίδραση της άσκησης στο καρδιαγγειακό σύστημα έχει εξεταστεί και σε ανθρώπους, με μελέτες να καταγράφουν οφέλη μέσα σε λίγες εβδομάδες. Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Journal of Human Hypertension», οι ερευνητές εξέτασαν την επίδραση δύο προγραμμάτων αερόβιας άσκησης διαφορετικής έντασης, διάρκειας 10 εβδομάδων. Διαπίστωσαν ότι τόσο η χαμηλότερης όσο και η υψηλότερης έντασης άσκηση μείωσαν σημαντικά τη συστολική αρτηριακή πίεση, ενώ η πιο έντονη προπόνηση είχε μεγαλύτερη επίδραση στους καρδιακούς παλμούς.
Παράλληλα, μια μετα-ανάλυση 34 κλινικών δοκιμών, με συνολικά 1.787 ενήλικες που είχαν υπέρταση, έδειξε ότι η συστηματική αερόβια άσκηση μπορεί να μειώσει τόσο την αρτηριακή πίεση όσο και τους καρδιακούς παλμούς σε κατάσταση ηρεμίας. Οι μεγαλύτερες μειώσεις της πίεσης παρατηρήθηκαν με περίπου 150 λεπτά αερόβιας άσκησης την εβδομάδα, με τη συστολική πίεση να μειώνεται κατά μέσο όρο κατά 7,23 mmHg και τη διαστολική κατά 5,58 mmHg. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι η τακτική άσκηση μπορεί να βελτιώσει μετρήσιμους δείκτες της καρδιαγγειακής λειτουργίας, αν και η έκταση των αλλαγών εξαρτάται από παράγοντες όπως η ένταση της άσκησης και η αρχική κατάσταση της υγείας.
