Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο ότι το μικροβίωμα του εντέρου παίζει σημαντικό ρόλο στη συνολική υγεία, ακόμη και στη λειτουργία του εγκεφάλου. Ωστόσο, παραμένει ασαφές ποια ακριβώς βακτήρια εμπλέκονται σε ασθένειες και με ποιον τρόπο επηρεάζουν τον οργανισμό.
Ένα βακτήριο ειδικότερα, το Morganella morganii, έχει συνδεθεί σε αρκετές μελέτες με τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Μέχρι πρόσφατα, όμως, δεν ήταν ξεκάθαρο αν το ίδιο το μικρόβιο συμβάλλει στην εμφάνιση της κατάθλιψης, αν η κατάθλιψη επηρεάζει το μικροβίωμα ή αν υπάρχει κάποιος άλλος παράγοντας που εξηγεί αυτή τη σχέση.
Ερευνητές από το Harvard Medical School εντόπισαν πλέον έναν βιολογικό μηχανισμό που ενισχύει το ενδεχόμενο το M. morganii να επηρεάζει την υγεία του εγκεφάλου. Τα ευρήματά τους δίνουν μια πιο σαφή εικόνα για το πώς αυτό το βακτήριο μπορεί να σχετίζεται με την κατάθλιψη.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of the American Chemical Society, εντοπίζει ένα μόριο που πυροδοτεί φλεγμονή και αναδεικνύει έναν πιθανό νέο στόχο για τη διάγνωση ή τη θεραπεία ορισμένων περιπτώσεων κατάθλιψης. Παράλληλα, θέτει τις βάσεις για τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο και άλλα βακτήρια του εντέρου επηρεάζουν την υγεία και τη συμπεριφορά.
«Υπάρχει ήδη μια σύνδεση ανάμεσα στο μικροβίωμα του εντέρου και την κατάθλιψη, και αυτή η μελέτη την πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, προς την ουσιαστική κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που την εξηγούν», ανέφερε ο Jon Clardy, εκ των συγγραφέων της μελέτης.
Πώς μια περιβαλλοντική χημική ουσία πυροδοτεί φλεγμονή
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ένας περιβαλλοντικός ρύπος, η διαιθανολαμίνη (DEA), μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αντικαθιστά μια σακχαροαλκοόλη σε ένα μόριο που παράγεται από το M. morganii στο έντερο.
Το τροποποιημένο αυτό μόριο συμπεριφέρεται πολύ διαφορετικά από τη φυσιολογική του μορφή. Αντί να είναι αβλαβές, ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα, οδηγώντας στην απελευθέρωση φλεγμονωδών πρωτεϊνών, των κυτταροκινών, και ιδιαίτερα της ιντερλευκίνης-6 (IL-6).
Αυτή η αλυσίδα αντιδράσεων δίνει μια πιθανή εξήγηση για τη σύνδεση του M. morganii με την κατάθλιψη. Η χρόνια φλεγμονή είναι γνωστό ότι παίζει ρόλο σε πολλές ασθένειες και έχει επίσης συσχετιστεί με τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή.
Προηγούμενες μελέτες ενισχύουν αυτή τη σύνδεση. Έχουν συνδέσει την IL-6 με την κατάθλιψη, ενώ το M. morganii έχει συσχετιστεί και με φλεγμονώδεις παθήσεις, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου.
Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διευκρινιστεί αν το συγκεκριμένο τροποποιημένο μόριο προκαλεί άμεσα κατάθλιψη και πόσες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζονται με αυτόν τον μηχανισμό.
Νέες δυνατότητες για διάγνωση και θεραπεία
Η DEA συναντάται ευρέως σε βιομηχανικά, αγροτικά και καταναλωτικά προϊόντα.
«Γνωρίζαμε ότι μικρορύποι μπορούν να ενσωματωθούν σε λιπαρά μόρια του οργανισμού, αλλά δεν γνωρίζαμε πώς ακριβώς γίνεται αυτό ή τι ακολουθεί», ανέφερε ο Clardy. «Το γεγονός ότι η DEA μετατρέπεται σε σήμα για το ανοσοποιητικό σύστημα ήταν εντελώς απρόσμενο».
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η DEA θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως βιοδείκτης για τον εντοπισμό ορισμένων περιπτώσεων μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής.
Τα ευρήματα ενισχύουν επίσης την ιδέα ότι η κατάθλιψη, ή τουλάχιστον κάποιες μορφές της, μπορεί να εμπλέκουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για θεραπείες που στοχεύουν την ανοσολογική απόκριση, όπως φάρμακα που ρυθμίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα, τα οποία θα μπορούσαν να βοηθήσουν ορισμένους ασθενείς.
Σε πιο γενικό επίπεδο, η μελέτη δείχνει πώς ένα βακτηριακό μόριο μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του ανθρώπινου ανοσοποιητικού συστήματος, ενσωματώνοντας έναν ρύπο. Η γνώση αυτή μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς και άλλα βακτήρια του εντέρου επηρεάζουν την ανοσία και διαφορετικά συστήματα του οργανισμού.
«Τώρα που γνωρίζουμε τι να αναζητήσουμε, μπορούμε να εξετάσουμε και άλλα βακτήρια για να δούμε αν ακολουθούν παρόμοιους μηχανισμούς και να εντοπίσουμε περισσότερα παραδείγματα για το πώς οι μεταβολίτες επηρεάζουν τον οργανισμό», κατέληξε ο Clardy.
