Αν και πολλοί νομίζουν ότι ο χορός είναι απλά μια διασκεδαστική δραστηριότητα για να παραμένουν σε φόρμα, στην πραγματικότητα, έχει τόσο σημαντικά οφέλη για την εγκεφαλική λειτουργία, ώστε σήμερα χρησιμοποιείται ακόμη και ως συμπληρωματική θεραπευτική προσέγγιση για άτομα με νόσο του Πάρκινσον, μια προοδευτική νευρολογική διαταραχή που επηρεάζει την κίνηση.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία, τουλάχιστον από κλινική εμπειρία, ότι η μουσική έχει έντονα διεγερτική επίδραση στη σωματική δραστηριότητα», αναφέρει ο νευρολόγος Daniel Tarsy. «Το ίδιο ισχύει και για τον χορό».

Πώς ο χορός ενεργοποιεί τον εγκέφαλο

Μέχρι σχετικά πρόσφατα, οι επιστήμονες δεν είχαν δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις νευρολογικές επιδράσεις του χορού. Αυτό άλλαξε όταν οι ερευνητές άρχισαν να μελετούν τον πολύπλοκο συντονισμό που απαιτεί η χορευτική κίνηση.

Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύθηκε το 2008 στο περιοδικό Scientific American, ο συγχρονισμός μουσικής και κίνησης, δηλαδή ο χορός, αποτελεί μια «διπλή απόλαυση» για τον εγκέφαλο. Η μουσική ενεργοποιεί τα κέντρα ανταμοιβής του εγκεφάλου, ενώ ο χορός διεγείρει τα αισθητηριακά και κινητικά του κυκλώματα.

Μελέτες απεικόνισης PET έχουν εντοπίσει αρκετές περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην εκμάθηση και εκτέλεση χορευτικών κινήσεων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• ο κινητικός φλοιός, που σχεδιάζει και ελέγχει τις εκούσιες κινήσεις,
• ο σωματοαισθητικός φλοιός, που συμβάλλει στον κινητικό έλεγχο και τον συντονισμό ματιού-χεριού,
• τα βασικά γάγγλια, τα οποία βοηθούν στον ομαλό συντονισμό των κινήσεων,
• και η παρεγκεφαλίδα, που συμμετέχει στον σχεδιασμό λεπτών και σύνθετων κινητικών ενεργειών.

Πέρα όμως από την ενεργοποίηση αυτών των περιοχών, οι ερευνητές εξετάζουν και το πώς τα σωματικά και εκφραστικά στοιχεία του χορού μεταβάλλουν τη λειτουργία του εγκεφάλου. Πολλά από τα οφέλη του χορού φαίνεται να είναι παρόμοια με εκείνα της σωματικής άσκησης, όπως η βελτίωση της μνήμης και η ενίσχυση των νευρωνικών συνδέσεων.

Ο χορός μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας

Μια σημαντική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2003 στο New England Journal of Medicine εξέτασε πώς διάφορες δραστηριότητες αναψυχής επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας στους ηλικιωμένους. Οι ερευνητές μελέτησαν έντεκα διαφορετικές μορφές σωματικής δραστηριότητας, μεταξύ των οποίων η ποδηλασία, το γκολφ, η κολύμβηση και το τένις. Ωστόσο, μόνο μία δραστηριότητα συνδέθηκε με σημαντική μείωση του κινδύνου άνοιας: ο χορός.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ο χορός συνδυάζει νοητική προσπάθεια, κοινωνική αλληλεπίδραση και σωματική δραστηριότητα. Αυτός ο μοναδικός συνδυασμός φαίνεται να προσφέρει προστατευτική δράση για τον εγκέφαλο.

Καλύτερη διάθεση και γνωστική λειτουργία

Σε μικρή μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2012 στο Πανεπιστήμιο Minot State της Βόρειας Ντακότα, διαπιστώθηκε ότι το πρόγραμμα χορού Zumba βελτιώνει τη διάθεση και ορισμένες γνωστικές δεξιότητες, όπως η οπτική αναγνώριση και η λήψη αποφάσεων.

Άλλες έρευνες δείχνουν ότι ο χορός:

• μειώνει το στρες,
• αυξάνει τα επίπεδα της σεροτονίνης, της λεγόμενης «ορμόνης της ευτυχίας»,
• ενισχύει τη δημιουργία νέων νευρωνικών συνδέσεων,
• και βελτιώνει λειτουργίες που σχετίζονται με τη μνήμη, την εκτελεστική λειτουργία και τον χωρικό προσανατολισμό.

Ο χορός ως σύμμαχος στη νόσο του Πάρκινσον

Ο χορός έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμος και για άτομα που ζουν με τη νόσο του Πάρκινσον. Πρόκειται για μια νευροεκφυλιστική διαταραχή κατά την οποία καταστρέφονται σταδιακά τα κύτταρα που παράγουν ντοπαμίνη, μια ουσία απαραίτητη για τον έλεγχο της κίνησης και του συντονισμού.

Καθώς η νόσος εξελίσσεται, εμφανίζονται συμπτώματα όπως:

• βραδύτητα κινήσεων,
• μυϊκή δυσκαμψία,
• τρόμος,
• προβλήματα ισορροπίας και συντονισμού.

Ο χορός φαίνεται να συμβάλλει στη βελτίωση αυτών των συμπτωμάτων. Όπως εξηγεί ο Tarsy, αν και μεγάλο μέρος των ερευνών είναι παρατηρησιακό, τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα συνεπή.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο χορός μπορεί να θεωρηθεί μια μορφή «ρυθμικής ακουστικής διέγερσης» (Rhythmic Auditory Stimulation - RAS). Στη μέθοδο αυτή, οι ασθενείς κινούνται ακολουθώντας σταθερούς ρυθμούς, γεγονός που έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει σημαντικά το βάδισμα και τη λειτουργία των άνω άκρων.

Οι ασθενείς με Πάρκινσον συχνά περπατούν και μιλούν καλύτερα όταν ακολουθούν έναν σταθερό ρυθμικό οδηγό.

Tai Chi: ένας διαφορετικός «χορός» για σώμα και νου

Παράλληλα με τον χορό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το Tai Chi, η παραδοσιακή κινεζική πολεμική τέχνη που σήμερα εφαρμόζεται κυρίως ως μορφή άσκησης.

Ο ερευνητής Peter Wayne θεωρεί το Tai Chi μια πιο δομημένη και τελετουργική μορφή χορού, καθώς συνδυάζει αρμονικά την κίνηση με τη συγκέντρωση του νου.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η εξάσκηση στο Tai Chi μπορεί να:

• βελτιώσει την ισορροπία,
• μειώσει τον κίνδυνο πτώσεων,
• αυξήσει τη δύναμη και την ευλυγισία,
• ενισχύσει τις γνωστικές λειτουργίες.

Σε έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2012 στο New England Journal of Medicine, άτομα με ήπια έως μέτρια νόσο του Πάρκινσον που εξασκούνταν στο Tai Chi δύο φορές την εβδομάδα για έξι μήνες παρουσίασαν καλύτερη ισορροπία και μεγαλύτερη σωματική δύναμη σε σύγκριση με όσους ακολουθούσαν προγράμματα ενδυνάμωσης ή διατάσεων.

Επιπλέον, εμφάνισαν λιγότερες πτώσεις και βραδύτερη επιδείνωση του κινητικού ελέγχου.

Ένας ευχάριστος τρόπος να προστατεύσετε τον εγκέφαλό σας

Σήμερα, όλο και περισσότερα προγράμματα ευεξίας για άτομα με Πάρκινσον περιλαμβάνουν δραστηριότητες όπως ο χορός, το Tai Chi, η γιόγκα, η Zumba και ακόμη και το ομαδικό drumming.

Παρότι οι επιστήμονες συνεχίζουν να διερευνούν τον ακριβή μηχανισμό δράσης τους, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να συμβάλουν στη σταθεροποίηση της νόσου και στην επιβράδυνση της επιδείνωσης της κινητικότητας.

Ο χορός, επομένως, δεν αποτελεί απλώς μια ευχάριστη μορφή ψυχαγωγίας. Είναι μια δραστηριότητα που κινητοποιεί ταυτόχρονα το σώμα, τον εγκέφαλο και τα συναισθήματά σας, προσφέροντας σημαντικά οφέλη για τη σωματική και νοητική υγεία σε κάθε ηλικία.