Ένας 63χρονος Νορβηγός με HIV, ο οποίος έγινε γνωστός ως ο «ασθενής του Όσλο», υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων, που έλαβε από τον αδελφό του. Πλέον, τα τελευταία σχεδόν πέντε χρόνια ο ιός HIV βρίσκεται σε ύφεση. Πρόκειται για μία από τις λίγες περιπτώσεις «θεραπείας» από τον ιό HIV που έχουν αναφερθεί μέχρι στιγμής.
Αν και ο HIV μπορεί πλέον να ελεγχθεί με φαρμακευτική αγωγή, ο ιός παραμένει στο σώμα και ανακάμπτει όταν διακόπτονται τα φάρμακα. Έτσι, μελέτες περιπτώσεων όπως αυτή είναι πολύ σημαντικές για τους ερευνητές, οι οποίοι στοχεύουν στην πλήρη θεραπεία του.
Ο άνδρας από το Όσλο υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων μυελού των οστών για τη θεραπεία ενός σπάνιου τύπου καρκίνου του αίματος. Ανακαλύπτοντας την τελευταία στιγμή ότι ο αδελφός του έφερε μια σπάνια γενετική μετάλλαξη που προηγουμένως είχε αποδειχθεί ότι αντιστέκεται στον HIV, ερευνητές με επικεφαλής μια ομάδα από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Όσλο παρακολούθησαν στενά τον αντίκτυπο της επέμβασης στον ιό.
Τέσσερα χρόνια μετά τη μεταμόσχευση, που ονομάζεται αλλογενής (από δότη) μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων (HSCT), διαπιστώθηκε ότι όλα τα ίχνη λειτουργικού DNA του HIV είχαν εξαλειφθεί στο άτομο που έλαβε την θεραπεία. Μπόρεσε να διακόψει τη φαρμακευτική αγωγή για τον HIV δύο χρόνια μετά την HSCT, χωρίς ακόμη να υπάρχουν ενδείξεις ιικής ανάκαμψης 5 χρόνια μετά την HSCT.
«Η περίπτωση του ασθενούς από το Όσλο προσφέρει πολύτιμα στοιχεία στην υπάρχουσα βάση γνώσεων σχετικά με τις περιπτώσεις θεραπείας από τον ιό HIV», γράφουν οι ερευνητές στη δημοσιευμένη εργασία τους. «Επιπλέον, αυτή και άλλες μελέτες για τη θεραπεία του HIV ενισχύουν την κατανόησή μας για την παθολογία του HIV, τους μοριακούς μηχανισμούς και τους προγνωστικούς βιοδείκτες που μπορεί να παρουσιάζουν ευρύτερο ενδιαφέρον», προσθέτυν. Η μετάλλαξη στα γονίδια του αδελφού, CCR5Δ32/Δ32, αφαιρεί τον υποδοχέα CCR5 στα λευκά αιμοσφαίρια που ο HIV χρησιμοποιεί κανονικά ως σημείο εισόδου του. Ουσιαστικά καθιστά το ανοσοποιητικό σύστημα ικανό να μην προσβληθεί από τα «κόλπα» του HIV, επισημαίνουν οι ερευνητές.
Επίσης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα αντισώματα HIV στον ασθενή του Όσλο μειώθηκαν και τα Τ κύτταρα (μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος) σταμάτησαν να ανταποκρίνονται στην απειλή του HIV. Ήταν σαν η βιολογική μνήμη του ιού να είχε ξεθωριάσει, μαζί με τον ίδιο τον ιό. «Η απουσία ειδικών για τον ιό αποκρίσεων Τ κυττάρων στα δεδομένα μας υποστηρίζει την υπόθεση ότι μια τέτοια απουσία συσχετίζεται με διαρκή ύφεση του HIV», συμπληρώνουν οι ερευνητές.
Τα παραπάνω μπορεί να είναι ενθαρρυντικά νέα, ωστόσο οι μεταμοσχεύσεις βλαστικών κυττάρων μυελού των οστών όπως η συγκεκριμένη δεν αποτελούν βιώσιμη ή πρακτική επιλογή για πλήρη ίαση από τον HIV. Αυτές οι επεμβάσεις είναι επικίνδυνες επανεκκινήσεις του ανοσοποιητικού συστήματος, αφήνοντας τους ασθενείς πολύ ευάλωτους σε μολύνσεις και εκτελούνται μόνο ως έσχατη λύση όταν μπορούν να σώσουν ζωές.
