Η συνήθεια να τρώει κάποιος τα νύχια του είναι γνωστή στην ιατρική ως ονυχοφαγία και περιγράφει μια μορφή αυτοκαλλωπιστικής συμπεριφοράς που περιλαμβάνει το μάσημα ή το δάγκωμα των νυχιών, ακόμη και των νυχιών των ποδιών. Όταν αυτή η συμπεριφορά εμφανίζεται επανειλημμένα, ιδιαίτερα ως αντίδραση σε στρεσογόνες καταστάσεις, παύει να είναι αθώα και μπορεί να αποκτήσει παθολογικά χαρακτηριστικά.
Το να τρώει κανείς τα νύχια του μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα, όπως λοιμώξεις, τραυματισμούς γύρω από τα νύχια, αλλά και σε επιβάρυνση της ψυχικής υγείας.
Σύμφωνα με το News Medical, η συνήθεια να τρώει κανείς τα νύχια του εντάσσεται σε ένα ευρύτερο φάσμα συμπεριφορών, όπως η τριχοτιλλομανία και το επίμονο τσίμπημα του δέρματος, που ομαδοποιούνται κάτω από τον όρο παθολογικός καλλωπισμός. Έρευνες έχουν εξετάσει αν αυτές οι συμπεριφορές μοιράζονται κοινά ψυχολογικά χαρακτηριστικά.
Ονυχοφαγία σε παιδιά και εφήβους
Η συνήθεια αυτή είναι ιδιαίτερα συχνή στην παιδική και εφηβική ηλικία. Υπολογίζεται ότι εμφανίζεται στο 20 έως 33% των παιδιών και σχεδόν στο 45% των εφήβων. Αν και σε πολλές περιπτώσεις μειώνεται αισθητά καθώς πλησιάζει η ενήλικη ζωή, σε ορισμένους ανθρώπους επιμένει και συνεχίζει να επηρεάζει την καθημερινότητά τους.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, έρευνες έχουν δείξει ότι έως 1 στους 3 ανθρώπους πληροί τα κλινικά κριτήρια για την παρουσία τουλάχιστον μίας μορφής παθολογικής συμπεριφοράς καλλωπισμού, ποσοστό που προκαλεί εντύπωση, καθώς είναι υψηλότερο από εκείνο της κατάθλιψης, του άγχους και της κατάχρησης αλκοόλ.
Στα παιδιά, το να τρώει κανείς τα νύχια του συνδέεται συχνότερα με τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας, την εναντιωματική προκλητική διαταραχή και τη διαταραχή άγχους αποχωρισμού. Παράλληλα, μπορεί να συνυπάρχουν η μείζων καταθλιπτική διαταραχή, οι διαταραχές τικ, μορφές ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής, η ενούρηση, οι διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές, καθώς και γενικευμένη αγχώδης διαταραχή ή διαταραχή πανικού.
Γιατί τρώει κάποιος τα νύχια του;
Η έρευνα έχει αναδείξει μια σειρά από συχνούς λόγους που εξηγούν γιατί κάποιος καταφεύγει σε αυτή τη συμπεριφορά.
Η νευρικότητα, που σχετίζεται με αυξημένο στρες και άγχος, αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες, καθώς το να τρώει κανείς τα νύχια του μπορεί να προσφέρει μια προσωρινή αίσθηση ανακούφισης, χάρη στην καταπραϋντική επίδραση που φαίνεται να έχει στο νευρικό σύστημα.
Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι συναισθηματικοί παράγοντες, όπως η ντροπαλότητα και η χαμηλή αυτοεκτίμηση, αλλά και ο έντονος ψυχικός πόνος που προκαλείται από τραυματικά γεγονότα ζωής, όπως ο θάνατος ή το διαζύγιο.
Η τελειομανία συνδέεται επίσης με τη συνήθεια αυτή, καθώς τα άτομα με αυτό το χαρακτηριστικό έχουν χαμηλή ανεκτικότητα στην πλήξη και στη ματαίωση, τις οποίες προσπαθούν να διαχειριστούν μέσω επαναλαμβανόμενων κινήσεων.
Το αίσθημα της πλήξης, είτε λόγω αδράνειας είτε λόγω έλλειψης ερεθισμάτων, μπορεί να λειτουργήσει ως πρόσθετος, ενώ η μίμηση, ιδιαίτερα στα παιδιά που αντιγράφουν συμπεριφορές ενηλίκων, παίζει επίσης ρόλο. Τέλος, ψυχοσωματικοί παράγοντες παρατηρούνται συχνότερα σε οικογενειακά περιβάλλοντα με αυξημένη επιθετικότητα.
Η ψυχολογία πίσω από τη συνήθεια
Η συνήθεια αυτή συνδέεται συχνά με διαταραχές ψυχικής υγείας, όπως έντονη συναισθηματική δυσφορία, κατάθλιψη και άγχος. Στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών, η ονυχοφαγία κατατάσσεται στις «άλλες προσδιοριζόμενες ιδεοψυχαναγκαστικές και συναφείς διαταραχές», με εξειδίκευση στις επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές εστιασμένες στο σώμα.
Υπάρχει επίσης ένα σύστημα ταξινόμησης που διακρίνει τη συμπεριφορά αυτή σε διάφορες μορφές, όπως όταν κάποιος τρώει τα νύχια του ασυνείδητα, όταν το κάνει για να ελέγξει το άγχος του, για να τραβήξει την προσοχή, ως αυτοτραυματική πρακτική για τον έλεγχο της επιθετικότητας ή ως μέρος του φάσματος της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής, ενώ γίνεται και διάκριση μεταξύ παθολογικής και μη παθολογικής μορφής.
Τέλος, θεωρείται ότι η συνήθεια να τρώει κανείς τα νύχια του μπορεί να συνδέεται και με τελειομανή τύπο προσωπικότητας, ο οποίος χαρακτηρίζεται από χαμηλή ανεκτικότητα στη βαρεμάρα και ιδιαίτερα μειωμένη ανοχή στη ματαίωση.
Σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση, το πρώτο απαραίτητο βήμα είναι η ενημέρωση και η κατανόηση των επιπτώσεων της συμπεριφοράς αυτής. Ειδικά στα παιδιά, η επίπληξη έχει αποδειχθεί αναποτελεσματική, ενώ αντίθετα η θετική ενίσχυση και οι τεχνικές τροποποίησης συμπεριφοράς έχουν μέχρι στιγμής δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
