Αν και πολλοί πιστεύουν ότι η προσωπικότητα των ανθρώπων διαμορφώνεται οριστικά στην παιδική ηλικία, μια έρευνα υποστηρίζει ότι η προσωπικότητα των περισσότερων ανθρώπων εξελίσσεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
Οι αλλαγές στην προσωπικότητα ανδρών και γυναικών άνω των 30 ετών καταγράφηκαν σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και δημοσιεύθηκε στο Journal of Personality and Social Psychology.
Οι ερευνητές, οι οποίοι αξιολόγησαν δεδομένα από 132.515 ενήλικες, ηλικίας 21 έως 60 ετών, εξέτασαν τις συνολικές τάσεις στη διάρκεια της ζωής στα «Big Five» χαρακτηριστικά της προσωπικότητας: την ευσυνειδησία, την προσήνεια, τον νευρωτισμό, τη δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες και την εξωστρέφεια.
«Μία από τις βασικές θεωρίες της προσωπικότητας υποστηρίζει ότι τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τα γονίδια και, κατά συνέπεια, οι αλλαγές στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας θα πρέπει να επιβραδύνονται καθώς επιβραδύνονται και άλλες λειτουργίες της ωρίμανσης», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής και ψυχολόγος Sanjay Srivastava. «Θέλαμε να το εξετάσουμε».
Αυτό που διαπίστωσαν ο ίδιος και η ομάδα του ανέτρεψε παγιωμένες αντιλήψεις σχετικά με το πότε διαμορφώνεται η προσωπικότητα. Η ευσυνειδησία, ένα χαρακτηριστικό που συνδέεται με την οργάνωση και την πειθαρχία, καθώς και με την επιτυχία στην εργασία και στις σχέσεις, φάνηκε να αυξάνεται σε όλο το ηλικιακό εύρος που μελετήθηκε, με τη μεγαλύτερη αλλαγή να σημειώνεται στη δεκαετία των 20. Η προσήνεια, ένα χαρακτηριστικό που σχετίζεται με τη ζεστασιά, τη γενναιοδωρία και τη διάθεση για βοήθεια, αμφισβήτησε τη θεωρία ότι η προσωπικότητα δεν αλλάζει μετά τα 30. Αντιθέτως, οι συμμετέχοντες στη μελέτη εμφάνισαν τη μεγαλύτερη αλλαγή στην προσήνεια κατά τη δεκαετία των 30 και συνέχισαν να βελτιώνονται έως τη δεκαετία των 60. Αυτό συνέβη ακόμη και στους άνδρες, γεγονός που καταρρίπτει την ιδέα των «γκρινιάρηδων ηλικιωμένων ανδρών», σύμφωνα με τον Srivastava.
«Τα επίπεδα αλλαγής σε αυτά τα δύο χαρακτηριστικά φαίνεται να αντανακλούν αυτό που θα είχε νόημα με βάση τους ρόλους της ενήλικης ζωής», δήλωσε ο Srivastava. «Η ευσυνειδησία αυξάνεται καθώς οι άνθρωποι ωριμάζουν και γίνονται καλύτεροι στη διαχείριση της εργασίας και των σχέσεών τους, ενώ η προσήνεια αλλάζει περισσότερο στα 30 σας, όταν μεγαλώνετε οικογένεια και χρειάζεται να είστε πιο φροντιστικοί».
Οι περισσότερες αλλαγές στην προσωπικότητα που παρατηρήθηκαν ήταν γενικά συνεπείς μεταξύ των φύλων, με εξαίρεση τον νευρωτισμό και την εξωστρέφεια, όπου οι νεαρές γυναίκες είχαν υψηλότερες βαθμολογίες από τους νεαρούς άνδρες. Ωστόσο, το χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών μειωνόταν με την πάροδο του χρόνου.
«Όταν οι άνθρωποι μιλούν για τα “Big Five”, ο νευρωτισμός είναι πιθανότατα η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ των φύλων, κάτι που έχει αποδειχθεί και στο παρελθόν», δήλωσε ο Srivastava. Η διαφορά στον νευρωτισμό είναι εμφανής μόνο στη νεότητα και στην πρώιμη ενήλικη ζωή και περιορίζεται καθώς οι άνθρωποι γερνούν, πρόσθεσε ο Srivastava.
Η δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες παρουσίασε μικρή μείωση τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες με την πάροδο του χρόνου, μια αλλαγή που δείχνει μικρότερο ενδιαφέρον για τη δημιουργία νέων σχέσεων και μπορεί να υποδηλώνει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το να περνούν οι άνθρωποι χρόνο με μια μικρή ομάδα γνωστών συγγενών και φίλων καθώς γερνούν, σύμφωνα με τον Srivastava.
Το μεγάλο σύνολο δεδομένων, το οποίο συλλέχθηκε μέσω διαδικτύου, επέτρεψε τη μελέτη των χαρακτηριστικών σε πολλές ηλικιακές ομάδες, δήλωσε ο Srivastava. Μελλοντική έρευνα στο ίδιο σύνολο δεδομένων θα εξετάσει τις διαφορές στην προσωπικότητα ανά περιοχή, κλίμα και πυκνότητα πληθυσμού.
