Η ενηλικίωση δε συμβαίνει όταν φτάνει κανείς σε μια συγκεκριμένη ηλικία, ούτε και όταν φτάνει σε ορισμένα ορόσημα της ζωής όπως είναι ένα πτυχίο, η πρώτη δουλειά ή ένας γάμος. Πρόκειται για μια διαδικασία που κρατάει χρόνια και έρχεται μέσα από μικρούς καθημερινούς θριάμβους και απογοητεύσεις. Κατακτάται μέσα από τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος διαχειρίζεται τις καθημερινές του ευθύνες, παίρνει τις αποφάσεις του και αντιμετωπίζει τη βεβαιότητα της ζωής.

Το πρόβλημα είναι ότι, παρότι η εκπαίδευση εστιάζει σε γνώσεις και δεξιότητες, σπάνια προετοιμάζει για αυτές τις ψυχολογικές και πρακτικές προκλήσεις. Έτσι, πολλοί άνθρωποι μπαίνουν στην ενήλικη ζωή γνωρίζοντας πώς να λύνουν προβλήματα «στα χαρτιά», αλλά όχι πώς να διαχειρίζονται την πραγματική ζωή.

Δείτε τι έχει να πει για όλα αυτά ο δρ. Bill Sullivan, καθηγητής γενετικής στην ιατρική σχολή της Indiana, με διδακτορικό στην κυτταρική και μοριακή βιολογία:

«Όταν τα παιδιά μου τελείωσαν το λύκειο, ήξεραν να λύνουν εξισώσεις άλγεβρας. Ήξεραν τη σειρά των πλανητών. Ήξεραν μερικές φράσεις σε μια ξένη γλώσσα.

Δεν ήξεραν, όμως, πώς να διαχειριστούν το άγχος. Πώς να αντιμετωπίζουν τις ανατροπές της ζωής. Πώς να ζουν πραγματικά καλά.

Τα πιο σημαντικά μαθήματα ζωής περνούν στους γονείς. Σε γονείς που πιθανότατα δεν τα έμαθαν ποτέ οι ίδιοι. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος άγνοιας, που οδηγεί ολόκληρες γενιές σε μια ζωή γεμάτη άγχος και απωθημένα, αντί για χαρά.

Στην προσπάθειά μου να καλύψω αυτό το κενό, βρήκα 3 παραβολές που μπορούν να λειτουργήσουν ως οδηγός για ανθρώπους κάθε ηλικίας προς μια πιο ουσιαστική ζωή. Αν μοιραστείτε αυτή τη σοφία με τα παιδιά σας πριν βγουν στον κόσμο, θα τα βοηθήσετε να χτίσουν ανθεκτικότητα, να εστιάζουν σε ό,τι έχει πραγματική αξία και να πετύχουν με τρόπο που έχει νόημα.

Η παραβολή των δύο βελών

Εσείς και ένας φίλος περπατάτε στο δάσος, κυνηγώντας με τόξα και βέλη. Ξαφνικά, ένα αδέσποτο βέλος από έναν άλλον, αόρατο κυνηγό, σας πετυχαίνει στο πόδι. Πονάει, αλλά πρόκειται για επιφανειακό τραύμα. Ο φίλος σας πανικοβάλλεται και ξεσπά σε θυμό και αγανάκτηση. Φωνάζει μέσα στο δάσος και ορκίζεται να πάρει εκδίκηση.

Τον ηρεμείτε και του λέτε: «Έχω ήδη δεχτεί ένα βέλος. Δεν πρόκειται να βάλω και δεύτερο στην ίδια πληγή».

Αυτή η ιστορία, που προέρχεται από βουδιστικές διδασκαλίες, αποκαλύπτει μια απλή αλλά ουσιαστική αλήθεια: πολλές φορές εμείς οι ίδιοι κάνουμε τις δυσκολίες μας χειρότερες. Το πρώτο βέλος είναι όσα δυσάρεστα φέρνει αναπόφευκτα η ζωή. Το δεύτερο είναι η αντίδρασή μας, που συχνά εντείνει και παρατείνει τον πόνο.

Το βασικό μήνυμα είναι ξεκάθαρο: το πρώτο βέλος δεν το ελέγχετε, το δεύτερο όμως το ελέγχετε.

Η ζωή σάς «πετάει» συνεχώς βέλη. Άλλα μικρά, άλλα μεγάλα. Κάποιος σας φέρθηκε άσχημα. Η πτήση σας καθυστέρησε. Δεν πήρατε την προαγωγή. Χάνετε έναν άνθρωπο που αγαπάτε.

Όταν ανακυκλώνετε σκέψεις, μένετε κολλημένοι στον θυμό, βυθίζεστε στην αυτολύπηση ή σκέφτεστε εκδίκηση, ουσιαστικά ρίχνετε μόνοι σας ένα δεύτερο βέλος. Ο επιπλέον πόνος δεν είναι υποχρεωτικός. Αντί να τον ενισχύετε, φροντίστε το «τραύμα» και προχωρήστε.

Η σύγχρονη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία βασίζεται στην ίδια αρχή: αναγνωρίζει αυτή την παρόρμηση, αλλά σας μαθαίνει να διαχειρίζεστε τις σκέψεις σας και να βλέπετε τις καταστάσεις πιο λειτουργικά.

(Σημαντική διευκρίνιση: αυτή η παραβολή δεν σημαίνει ότι ένα άτομο πρέπει να αποδέχεται την κακοποίηση. Η σωματική ή ψυχολογική κακοποίηση πρέπει πάντα να καταγγέλλεται στις αρμόδιες αρχές. Αυτό δεν είναι «δεύτερο βέλος», είναι προστασία.)

Η παραβολή του Κινέζου αγρότη

Μια φορά κι έναν καιρό, ένας αγρότης έχασε το μοναδικό του άλογο. Οι γείτονες τον λυπήθηκαν. «Τι ατυχία», του είπαν. Εκείνος απάντησε: «Ίσως».

Την επόμενη μέρα, το άλογο γύρισε πίσω φέρνοντας μαζί του κι άλλα άγρια άλογα. Οι γείτονες είπαν: «Τι τύχη!» Ο αγρότης απάντησε: «Ίσως».

Την επόμενη μέρα, ο γιος του έσπασε το πόδι του προσπαθώντας να δαμάσει ένα από αυτά. Οι γείτονες είπαν: «Τι κακό». Ο αγρότης απάντησε: «Ίσως».

Την επόμενη μέρα, ήρθαν στρατιώτες για να πάρουν όλα τα αγόρια στον πόλεμο. Ο γιος του αγρότη έμεινε πίσω λόγω του τραυματισμού του. Οι γείτονες είπαν: «Τι καλό». Ο αγρότης απάντησε: «Ίσως».

Αυτή η ταοϊστική ιστορία υπενθυμίζει κάτι απλό: τα γεγονότα είναι απλώς γεγονότα. Εσείς τα χαρακτηρίζετε καλά ή κακά, αλλά αυτή η αξιολόγηση μπορεί να αλλάξει με τον χρόνο. Κάτι που φαίνεται αρνητικό μπορεί τελικά να σας ωφελήσει και το αντίστροφο.

Το μέλλον είναι αβέβαιο. Γι’ αυτό αποφύγετε τα βιαστικά συμπεράσματα και δείτε τα πράγματα όπως εξελίσσονται.

Οι δυσκολίες που έχω περάσει όλα αυτά τα χρόνια είναι κάτι που μοιράστηκα με τα παιδιά μου, για να μάθουν να βλέπουν τα εμπόδια πιο ψύχραιμα. Αν η ζωή δεν είχε ανατρέψει τα αρχικά μου σχέδια, τα παιδιά μου δεν θα υπήρχαν. Πολλά από τα καλύτερα πράγματα στη ζωή μου προέκυψαν μέσα από αποτυχίες. Κάποιοι μάλιστα θεωρούν ότι οι δυσκολίες αξίζουν ευγνωμοσύνη, γιατί φέρνουν εξέλιξη και αυτογνωσία.

Η παραβολή του ψαρά

Μια επιχειρηματίας, εξαντλημένη από την έντονη καθημερινότητα, πήγε διακοπές κοντά σε ένα ψαροχώρι. Ένα πρωί, περπατώντας στην παραλία, συνάντησε έναν ντόπιο που έφευγε με ένα δοχείο γεμάτο ψάρια.

«Φαίνονται υπέροχα», είπε. «Γιατί φεύγετε τώρα, αφού τσιμπάνε τόσο καλά;»

Ο ψαράς της εξήγησε ότι είχε ήδη πιάσει όσα χρειαζόταν για την οικογένειά του. Μετά θα συναντούσε φίλους, θα περνούσε χρόνο με την οικογένειά του και το βράδυ θα χαλάρωνε παίζοντας κιθάρα με τους συγχωριανούς του.

Η επιχειρηματίας αντέδρασε:

- «Αν δουλεύατε περισσότερο, θα μπορούσατε να πουλάτε τα επιπλέον ψάρια».

- «Και γιατί;»

- «Σε λίγο καιρό θα αγοράζατε μεγαλύτερη βάρκα, μετά κι άλλες, θα προσλαμβάνατε κόσμο, θα φτιάχνατε εταιρεία, στόλο… θα πουλούσατε σε όλο τον κόσμο».

- «Και μετά;»

- «Μετά θα είχατε τόσα χρήματα που θα μπορούσατε να κάνετε ό,τι θέλετε».

Ο ψαράς χαμογέλασε: «Δηλαδή, μετά από όλα αυτά, θα μπορούσα να περνάω χρόνο με την οικογένεια και τους φίλους μου και να παίζω μουσική κάτω από τα αστέρια;»

Η δυτική κοινωνία σάς ωθεί συνεχώς να ανεβαίνετε όλο και πιο ψηλά στη «σκάλα της επιτυχίας», υποσχόμενη ότι ο πλούτος και το κύρος θα σας κάνουν ευτυχισμένους. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό δεν ισχύει. Υπάρχουν πλούσιοι άνθρωποι δυστυχισμένοι και άνθρωποι με λιγότερα χρήματα απόλυτα ικανοποιημένοι.

Η ευτυχία δεν είναι προορισμός. Είναι στάση ζωής.

Η ανάγκη για κοινωνική άνοδο έχει βαθιές ρίζες. Όσοι βρίσκονται ψηλά έχουν περισσότερους πόρους, αλλά και περισσότερες ανησυχίες. Και μόλις φτάσετε εκεί, η πίεση να παραμείνετε στην κορυφή γίνεται έντονη.

Σήμερα, το πρόβλημα είναι ότι αυτή η «σκάλα» δεν τελειώνει ποτέ. Έτσι συνεχίζετε να κυνηγάτε κι άλλο, μια προαγωγή ακόμη, περισσότερα χρήματα, περισσότερα υλικά αγαθά, συχνά εις βάρος της υγείας σας.

Το μήνυμα δεν είναι να σταματήσετε να δουλεύετε, αλλά να βρείτε ισορροπία. Να ξέρετε πότε σας αρκεί αυτό που έχετε. Να αναγνωρίζετε ότι η υπερβολική προσπάθεια μπορεί να μειώσει την ποιότητα ζωής.

Η δουλειά είναι σημαντική, αλλά δεν είναι το μόνο που δίνει νόημα. Και η ζωή εκτός δουλειάς μπορεί να προσφέρει το ίδιο. Αν βασίζεστε μόνο στη δουλειά για ικανοποίηση, είναι σαν να ζωγραφίζετε με ένα μόνο χρώμα.

Οι άνθρωποι που δημιούργησαν αυτές τις παραβολές κατανόησαν βαθιά την ανθρώπινη ψυχολογία πολύ πριν υπάρξει ως επιστήμη. Αν αποφύγετε το «δεύτερο βέλος», δεν εγκλωβίζεστε σε φαύλους κύκλους άγχους. Αν δείτε τα γεγονότα ως γεγονότα, αποφεύγετε περιττή ανησυχία. Και αν μάθετε πότε να σταματήσετε να «ανεβαίνετε», θα ανακαλύψετε ότι η ζωή έχει πολλούς ακόμη δρόμους να εξερευνήσετε».

Πηγή: Psychology Today