Οι γονείς συχνά θέλουν να επαινούν τα παιδιά τους και να τους κάνουν κομπλιμέντα. Όμως, υπάρχει τρόπος να το κάνετε που τελικά δεν τα ωφελεί; Όσα λέτε στα παιδιά σας μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ψυχολογική τους ανάπτυξη, από την παιδική ηλικία μέχρι και την ενήλικη ζωή. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να επιλέγετε με προσοχή τις λέξεις και τις φράσεις που χρησιμοποιείτε όταν τα επαινείτε.
Για παράδειγμα, το να χαρακτηρίζετε ένα παιδί ως «ώριμο για την ηλικία του» μπορεί στην πραγματικότητα να έχει αρνητικές ψυχολογικές επιπτώσεις. Σύμφωνα με την παιδοψυχολόγο Briony Leo, αυτή η φράση μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό.
Το βάρος της ευθύνης
Είναι σημαντικό να μαθαίνετε στα παιδιά την αξία της υπευθυνότητας. Από την άλλη, εξίσου σημαντικό είναι να τους επιτρέπετε να είναι παιδιά όσο ακόμη μπορούν. Όταν λέτε ότι ένα παιδί είναι ώριμο για την ηλικία του, μπορεί να του φορτώνετε ένα βάρος ευθύνης που δεν του αναλογεί.
«Όταν η ‘ωριμότητα’ χρησιμοποιείται ως κομπλιμέντο, το παιδί μπορεί να νιώσει ότι πρέπει να φέρεται πιο ώριμα από όσο πραγματικά είναι, για να κερδίσει αποδοχή. Ενισχύοντας αυτή τη συμπεριφορά μέσω επαίνου, μπορεί να δημιουργηθεί εξωτερική πίεση που επηρεάζει τις επιλογές και τη συμπεριφορά του», είπε ο δρ. Lachlan Soper, οικογενειακός γιατρός.
Τα μειονεκτήματα της πρόωρης ωριμότητας
Αν και πολλοί γονείς θεωρούν ότι η πρόωρη ωριμότητα είναι θετικό χαρακτηριστικό, στην πραγματικότητα μπορεί να αποτελεί ένδειξη προβλήματος στην ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού. Σύμφωνα με την Briony, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας όταν κάποια παιδιά φαίνονται πιο ώριμα από άλλα. Το πρόβλημα ξεκινά όταν ένα παιδί ανησυχεί περισσότερο από όσο θα έπρεπε ή νιώθει ότι πρέπει να αναλαμβάνει υπερβολικά πολλές ευθύνες.
Αυτή η συμπεριφορά περιγράφεται με τον όρο «parentified», έναν όρο που χρησιμοποίησε η Briony. Ένα παιδί είναι πιθανό να βρεθεί σε αυτή τη θέση όταν οι γονείς ή οι φροντιστές του δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις ευθύνες της φροντίδας, λόγω ψυχικών ή σωματικών δυσκολιών ή ασθενειών. Ωστόσο, αυτό μπορεί να συμβεί και ανεξάρτητα από το γονεϊκό περιβάλλον, αν το παιδί είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο σε όσα συμβαίνουν γύρω του και αντιδρά με άγχος, αναλαμβάνοντας ευθύνες ή προσπαθώντας να ελέγξει καταστάσεις που δεν μπορεί να ελέγξει.
Οι επιπτώσεις της πρόωρης ωριμότητας
Το να μεγαλώνει ένα παιδί με την ταμπέλα του «ώριμου» μπορεί να επηρεάσει τη μετέπειτα ζωή του. Πιθανές συνέπειες είναι οι δυσκολίες στις ενήλικες σχέσεις, η αδυναμία να αποβάλει τον ρόλο του φροντιστή, τα συναισθήματα άγχους και θυμού, η επαγγελματική εξουθένωση στην ενήλικη ζωή, η τάση να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης, ακόμη και η κατάχρηση ουσιών.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να συζητάτε με τα παιδιά σας για τα συναισθήματα που βιώνουν ή προσπαθούν να διαχειριστούν. Έτσι, τα βοηθάτε να επιστρέψουν σε μια πιο φυσική πορεία, όπου μπορούν απλώς να είναι παιδιά.
