Ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο φάρμακο για τη δυσκοιλιότητα θα μπορούσε να αποτελέσει μια απροσδόκητη νέα επιλογή για την αντιμετώπιση της επίμονης ομίχλης εγκεφάλου που συνδέεται με την κατάθλιψη.
Οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν κατάθλιψη συχνά συνεχίζουν να έχουν προβλήματα μνήμης, δυσκολία στη συγκέντρωση και νοητική θολούρα, ακόμη και όταν η διάθεσή τους έχει βελτιωθεί. Τώρα, οι ερευνητές αναφέρουν ότι ένα συνταγογραφούμενο φάρμακο που έχει ήδη εγκριθεί για τη θεραπεία της χρόνιας δυσκοιλιότητας μπορεί να συμβάλλει και στη βελτίωση αυτών των επίμονων γνωστικών συμπτωμάτων.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Medicine και προέρχονται από μια πειραματική μελέτη, με επικεφαλής την Angharad de Cates από το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ και τη συνεργασία ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Η ομάδα εξέτασε αν ένα εγκεκριμένο καθαρτικό μπορεί να βελτιώσει τη σκέψη και τη μνήμη, δύο λειτουργίες που συχνά επηρεάζονται στην κατάθλιψη και σε άλλες ψυχικές διαταραχές.
Το φάρμακο για τη δυσκοιλιότητα που δοκιμάστηκε για την ομίχλη εγκεφάλου στην κατάθλιψη
Οι ερευνητές μελέτησαν την προυκαλοπρίδη, ένα φάρμακο που είναι εγκεκριμένο για τη θεραπεία της χρόνιας δυσκοιλιότητας. Το φάρμακο δρα ενεργοποιώντας έναν συγκεκριμένο υποδοχέα σεροτονίνης, τον τέταρτο υποδοχέα σεροτονίνης, γνωστό ως 5 HT4 R, ο οποίος υπάρχει τόσο στο έντερο όσο και στον εγκέφαλο.
Στην κλινική δοκιμή συμμετείχαν 50 ενήλικες με ιστορικό κατάθλιψης. Οι συμμετέχοντες είχαν εμφανίσει καταθλιπτικά επεισόδια στο παρελθόν, αλλά είχαν αναρρώσει τουλάχιστον 6 μήνες πριν ενταχθούν στη μελέτη και δεν λάμβαναν φαρμακευτική αγωγή εκείνη την περίοδο. Χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η μία ομάδα έλαβε 2 mg προυκαλοπρίδης, δηλαδή την καθιερωμένη εγκεκριμένη δόση για τη χρόνια δυσκοιλιότητα, ενώ η άλλη έλαβε εικονικό φάρμακο. Η θεραπεία διήρκεσε από 7 έως 10 ημέρες.
Πριν και μετά τη θεραπεία, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε μια σειρά δοκιμασιών για την αξιολόγηση των εκτελεστικών λειτουργιών, της βραχυπρόθεσμης και της μακροπρόθεσμης μνήμης, καθώς και της επεξεργασίας συναισθηματικών πληροφοριών. Όσοι έλαβαν προυκαλοπρίδη είχαν καλύτερες επιδόσεις από εκείνους που έλαβαν εικονικό φάρμακο, καθώς απάντησαν ταχύτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια στις γνωστικές δοκιμασίες.
Η Angharad de Cates, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ και συγγραφέας αλληλογραφίας της μελέτης, δήλωσε: «Τα γνωστικά προβλήματα, γνωστά και ως εγκεφαλική ομίχλη, αποτελούν ένα σημαντικό χαρακτηριστικό της κατάθλιψης που συχνά παραβλέπεται και μπορεί να επιμένουν ακόμη και όταν η διάθεση βελτιώνεται. Η μελέτη μας δείχνει ότι ένα φάρμακο που στοχεύει συγκεκριμένα τον υποδοχέα σεροτονίνης 5 HT4 και χρησιμοποιείται ήδη για τη θεραπεία της χρόνιας δυσκοιλιότητας μπορεί να βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία σε ανθρώπους με ιστορικό κατάθλιψης.
»Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη να διερευνηθεί περαιτέρω αν τα φάρμακα που στοχεύουν τον υποδοχέα 5 HT4 μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για τη θεραπεία της κατάθλιψης ή αν θα μπορούσαν να αναπτυχθούν παρόμοια φάρμακα για ανθρώπους με κατάθλιψη και άλλες ψυχικές διαταραχές».
Βελτίωση στη μνήμη και την προσοχή
Οι συμμετέχοντες που εντάχθηκαν στην ομάδα της προυκαλοπρίδης έλαβαν το φάρμακο για διάστημα από 5 έως 8 ημέρες μετά τη σταδιακή προσαρμογή της δόσης, φτάνοντας στην εγκεκριμένη δόση των 2 mg. Οι ερευνητές δεν κατέγραψαν σημαντικές παρενέργειες κατά τη διάρκεια της μελέτης.
Η Angharad de Cates ανέφερε: «Οι συμμετέχοντες δεν παρουσίασαν σοβαρές ενοχλήσεις από το πεπτικό, καθώς η προυκαλοπρίδη δρα ως ήπιο καθαρτικό, διεγείροντας τις κινήσεις του εντέρου».
Οι γνωστικές δοκιμασίες περιλάμβαναν:
• μια δοκιμασία ακουστικής λεκτικής μάθησης και μνήμης, για την αξιολόγηση της δηλωτικής μνήμης
• μια δοκιμασία μνήμης εργασίας,
• δοκιμασίες εκτελεστικών λειτουργιών, στις οποίες περιλαμβάνονταν η αξιολόγηση της προσοχής και της ταχύτητας επεξεργασίας
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν επίσης 3 δοκιμασίες συναισθηματικής γνωστικής λειτουργίας, οι οποίες αξιολογούσαν τη συλλογιστική με βάση το συναίσθημα.
Όταν οι ερευνητές συνδύασαν τα αποτελέσματα από τις «ψυχρές» γνωστικές δοκιμασίες, οι οποίες αξιολογούσαν τη μνήμη και τις εκτελεστικές λειτουργίες, διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες που έλαβαν προυκαλοπρίδη πέτυχαν μεγαλύτερη ακρίβεια και ταχύτερους χρόνους απόκρισης σε σύγκριση με όσους έλαβαν εικονικό φάρμακο.
Πρώιμα στοιχεία για μια νέα θεραπευτική προσέγγιση
Η Susannah Murphy, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και ανώτερη συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Για πολλούς ανθρώπους, η ανάρρωση από την κατάθλιψη δεν είναι πλήρης, επειδή οι δυσκολίες στη μνήμη και τη συγκέντρωση επιμένουν. Η μελέτη αυτή παρέχει πρώιμα στοιχεία ότι οι αγωνιστές του υποδοχέα 5 HT4 θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην αποκατάσταση ορισμένων πτυχών της γνωστικής λειτουργίας, ανοίγοντας μια νέα και πολλά υποσχόμενη κατεύθυνση για την ανάπτυξη θεραπειών».
Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να συνεχίσει να μελετά θεραπείες για τα γνωστικά προβλήματα που συνδέονται με τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Οι δυσκολίες στη μνήμη, την προσοχή και τη συγκέντρωση είναι συχνές στους ανθρώπους με κατάθλιψη και μπορεί να επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά τη βελτίωση των υπόλοιπων συμπτωμάτων. Προηγούμενες μελέτες έδειξαν επίσης ότι οι αγωνιστές του υποδοχέα 5 HT4 μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης, γεγονός που υποδηλώνει ότι αυτή η κατηγορία φαρμάκων θα μπορούσε να προσφέρει πολλαπλά οφέλη για την ψυχική υγεία.
