Γιατί τα παιδιά τρώνε τις «μύξες» τους; Μήπως υπάρχει κάτι περισσότερο από μια κακή συνήθεια πίσω από αυτή τη συμπεριφορά; Όλοι το έχετε δει: ένα παιδί με το δαχτυλάκι στη μύτη... Μπορεί σε εσάς, ως ενήλικες, να φαίνεται αηδιαστικό, όμως τα περισσότερα παιδιά δεν δείχνουν να ενοχλούνται καθόλου. Γιατί λοιπόν το κάνουν και μήπως τελικά υπάρχει κάποιος λόγος;
Οι περισσότεροι γονείς γνωρίζετε πόσο συχνό είναι τα παιδιά να τρώνε τη βλέννα τους, μια συμπεριφορά που ονομάζεται «mucophagy». Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχουν πολλά επιστημονικά δεδομένα για το πόσο συχνά συμβαίνει. Μια έρευνα έδειξε ότι το σκάλισμα της μύτης δεν περιορίζεται μόνο στα παιδιά. Το κάνουν συχνά και οι ενήλικες. Σε μια μελέτη του 2001 με 200 εφήβους στην Ινδία, σχεδόν όλοι παραδέχθηκαν ότι σκαλίζουν τη μύτη τους, ενώ εννέα από αυτούς είπαν ότι τρώνε συστηματικά τις μύξες τους.
Η βιολόγος Anne-Claire Fabre, όπως αναφέρει το livescience, ανακάλυψε κάτι όταν παρατηρούσε το aye-aye (ένα σπάνιο νυχτόβιο θηλαστικό που ανήκει στους λεμούριους και ζει αποκλειστικά στη Μαδαγασκάρη, με την επιστημονική ονομασία Daubentonia madagascariensis), ένα είδος λεμούριου με πολύ μακρύ μεσαίο δάχτυλο, το οποίο χρησιμοποιεί για να βγάζει έντομα από δύσκολα σημεία. Όταν το 2015 παρακολουθούσε ένα aye-aye σε αιχμαλωσία, το είδε να βάζει το δάχτυλό του στη μύτη, να βγάζει βλέννα και μετά να γλείφει το δάχτυλό του. Όπως είπε η ίδια, ήταν «αστείο και αηδιαστικό ταυτόχρονα», ενώ φαινόταν πως το ζώο το απολάμβανε.
Αυτό έκανε τη Fabre να αναρωτηθεί αν και άλλα θηλαστικά κάνουν το ίδιο. Σε μια ανασκόπηση μελετών βρήκε στοιχεία ότι γορίλες, μπονόμπο (πίθηκοι), χιμπαντζήδες, μακάκοι και άλλα είδη επίσης σκαλίζουν τη μύτη τους και τρώνε τη βλέννα. Τα περισσότερα χρησιμοποιούν τα δάχτυλά τους, ενώ μερικά χρησιμοποιούν ακόμα και μικρά ξύλα. Υπήρχαν μάλιστα περιπτώσεις όπου ζώα καθάριζαν τη μύτη άλλων μελών της ομάδας τους.
Από τι αποτελείται όμως η βλέννα;
Σύμφωνα με τη Fabre, πάνω από 98% είναι νερό. Το υπόλοιπο αποτελείται από ουσίες που λέγονται mucins (πρωτεΐνες και υδατάνθρακες) και άλατα. Είναι πιθανό ορισμένα ζώα να έχουν κάποιο όφελος όταν τα καταναλώνουν, όπως συμβαίνει με είδη που τρώνε τα δικά τους περιττώματα για να απορροφήσουν τα τελευταία θρεπτικά στοιχεία.
Αυτό οδηγεί στο ερώτημα αν υπάρχει και στους ανθρώπους μια εξελικτική εξήγηση. Η βλέννα δημιουργεί ένα προστατευτικό στρώμα που παγιδεύει σκόνη, σπόρια και μικρόβια πριν φτάσουν στους πνεύμονες. Το 2013, ένας βιοχημικός πρότεινε την ιδέα ότι τρώγοντας μύξες, τα παιδιά ίσως εκτίθενται σε μικρές ποσότητες μικροβίων, εκπαιδεύοντας έτσι το ανοσοποιητικό τους σύστημα. Ωστόσο, αυτή η υπόθεση δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ με έρευνες.
Άλλοι ειδικοί είναι πιο επιφυλακτικοί. Ο Dr. Chittaranjan Andrade, που συμμετείχε στη μελέτη του 2001, θεωρεί ότι αν υπάρχουν ανοσολογικές ουσίες στη βλέννα, πιθανότατα είναι ελάχιστες και διασπώνται στο στομάχι, άρα το όφελος μάλλον είναι μικρό. Επιπλέον, κάποιοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι επειδή η βλέννα μπορεί να μεταφέρει βακτήρια που προκαλούν πνευμονία, καλό είναι να αποφεύγεται αυτή η συνήθεια, ειδικά κοντά σε άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό.
Οι μύξες μπορεί να προκαλούν φαγούρα ή δυσφορία στη μύτη, με αποτέλεσμα τα παιδιά να την σκαλίζουν από περιέργεια και μετά να δοκιμάζουν αυτό που βρίσκουν. Σε μια μικρή έρευνα με δέκα παιδιά, κάποια είπαν ότι απλώς τους αρέσει η υφή και η γεύση.
Ο Andrade πιστεύει επίσης ότι τα παιδιά δεν έχουν ακόμα μάθει πως η πράξη αυτή θεωρείται κοινωνικά αρνητική. Καθώς μεγαλώνουν και δέχονται παρατηρήσεις, σταματούν να το κάνουν, τουλάχιστον δημόσια.
Μέχρι να υπάρξουν περισσότερες μελέτες, η ακριβής απάντηση στο γιατί τα παιδιά τρώνε τις μύξες τους παραμένει άγνωστη. Για τη Fabre πάντως, το θέμα αξίζει περισσότερη έρευνα, ώστε να καταλάβουμε αν υπάρχουν πραγματικά οφέλη ή κίνδυνοι για την ανάπτυξη των παιδιών. Η ίδια λέει πως, ακούγοντας τα παιδιά, ίσως η πιο απλή εξήγηση είναι και η σωστή: το κάνουν επειδή τους αρέσει... Και μετά από ώρες παρατήρησης των aye-aye, όπως δηλώνει η ίδια δεν της φαίνεται πλέον τόσο αηδιαστικό όσο παλιά...
