Όπως συμβαίνει και με άλλες δεξιότητες και αναπτυξιακά ορόσημα, η ηλικία στην οποία τα παιδιά μαθαίνουν να μιλούν και να χρησιμοποιούν τη γλώσσα διαφέρει. Αν γνωρίζετε βασικά στοιχεία για την ανάπτυξη της ομιλίας και της γλώσσας, μπορείτε να καταλάβετε αν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ομιλίας και γλώσσας;
Η ομιλία είναι η λεκτική έκφραση της γλώσσας και περιλαμβάνει την άρθρωση, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται οι ήχοι και οι λέξεις.
Η γλώσσα αφορά τη μετάδοση και τη λήψη πληροφοριών. Περιλαμβάνει την κατανόηση και το να γίνεται κανείς κατανοητός μέσω της επικοινωνίας, είτε λεκτικής είτε μη λεκτικής είτε γραπτής.
Τι είναι η καθυστέρηση στην ομιλία ή στη γλώσσα;
Τα προβλήματα ομιλίας και γλώσσας δεν είναι τα ίδια, αλλά συχνά συνυπάρχουν. Για παράδειγμα:
- Ένα παιδί με καθυστέρηση στη γλώσσα μπορεί να λέει σωστά τις λέξεις, αλλά να συνδυάζει μόνο δύο λέξεις μαζί.
- Ένα παιδί με καθυστέρηση στην ομιλία μπορεί να χρησιμοποιεί λέξεις και φράσεις για να εκφράσει ιδέες, αλλά να είναι δύσκολο να γίνει κατανοητό.
Ποια είναι τα σημάδια καθυστέρησης στην ομιλία ή στη γλώσσα;
Ένα μωρό που δεν αντιδρά σε ήχους ή δεν βγάζει φωνούλες χρειάζεται άμεση εκτίμηση από γιατρό. Ωστόσο, πολλές φορές είναι δύσκολο να καταλάβετε αν το παιδί σας απλώς αργεί λίγο να φτάσει ένα ορόσημο ή αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα.
Δείτε τι χρειάζεται να προσέξετε. Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας αν το παιδί σας:
- μέχρι τους 12 μήνες δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες, όπως να δείχνει ή να χαιρετά «γεια»
- μέχρι τους 18 μήνες προτιμά να επικοινωνεί με χειρονομίες αντί να βγάζει ήχους
- μέχρι τους 18 μήνες δυσκολεύεται να μιμηθεί ήχους
- δυσκολεύεται να κατανοήσει απλές λεκτικές οδηγίες
- μέχρι τα 2 χρόνια μιμείται μόνο λόγο ή πράξεις και δεν λέει λέξεις ή φράσεις αυθόρμητα
- μέχρι τα 2 χρόνια επαναλαμβάνει μόνο κάποιους ήχους ή λέξεις και δεν χρησιμοποιεί τον λόγο πέρα από τις άμεσες ανάγκες του
- μέχρι τα 2 χρόνια δεν μπορεί να ακολουθήσει απλές οδηγίες
- μέχρι τα 2 χρόνια έχει ασυνήθιστο τόνο φωνής, όπως βραχνή ή ρινική φωνή
Επικοινωνήστε επίσης με τον γιατρό αν η ομιλία του παιδιού σας είναι πιο δύσκολο να γίνει κατανοητή από ό,τι αναμένεται για την ηλικία του:
- Οι γονείς και όσοι φροντίζουν συστηματικά το παιδί θα πρέπει να κατανοούν περίπου το 50% της ομιλίας του στα 2 χρόνια και το 75% στα 3 χρόνια.
- Στα 4 χρόνια, ένα παιδί θα πρέπει να γίνεται κατανοητό σε μεγάλο βαθμό ακόμη και από άτομα που δεν το γνωρίζουν.
Τι προκαλεί καθυστέρηση στην ομιλία ή στη γλώσσα;
Σύμφωνα με τους ειδικούς του Kids' Health καθυστέρηση στην ομιλία μπορεί να οφείλεται σε:
- μια διαταραχή στη στοματική κοιλότητα, όπως προβλήματα στη γλώσσα ή στον ουρανίσκο (το πάνω μέρος του στόματος)
- βραχύ χαλινό (τον ιστό κάτω από τη γλώσσα), που μπορεί να περιορίζει την κίνησή της
Πολλά παιδιά με καθυστέρηση στην ομιλία έχουν στοματοκινητικά προβλήματα. Αυτά εμφανίζονται όταν υπάρχει δυσκολία στις περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν την ομιλία. Έτσι, δυσκολεύεται ο συντονισμός των χειλιών, της γλώσσας και της γνάθου για την παραγωγή ήχων. Τα παιδιά αυτά μπορεί επίσης να έχουν και άλλα στοματοκινητικά ζητήματα, όπως δυσκολίες στη σίτιση.
Τα προβλήματα ακοής μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ομιλία. Για τον λόγο αυτό, ένας ειδικός ακοής θα πρέπει να ελέγχει την ακοή του παιδιού όταν υπάρχει σχετική ανησυχία. Τα παιδιά με δυσκολίες στην ακοή μπορεί να δυσκολεύονται να μιλήσουν, να κατανοήσουν, να μιμηθούν και να χρησιμοποιήσουν τη γλώσσα.
Οι λοιμώξεις στο αυτί, ιδιαίτερα όταν είναι χρόνιες, μπορεί να επηρεάσουν την ακοή. Ωστόσο, εφόσον υπάρχει φυσιολογική ακοή στο ένα αυτί, η ομιλία και η γλώσσα αναπτύσσονται φυσιολογικά.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Αν υπάρχει πιθανότητα το παιδί σας να έχει κάποιο πρόβλημα, είναι σημαντικό να απευθυνθείτε άμεσα σε λογοθεραπευτή. Μπορείτε να βρείτε έναν μόνοι σας ή να ζητήσετε παραπομπή από τον επαγγελματία υγείας που σας παρακολουθεί.
Ο λογοθεραπευτής θα αξιολογήσει τις δεξιότητες ομιλίας και γλώσσας του παιδιού σας. Θα κάνει τυποποιημένες δοκιμασίες και θα εξετάσει τα αναπτυξιακά ορόσημα.
Θα ελέγξει επίσης:
- τι κατανοεί το παιδί σας (δεκτική γλώσσα)
- τι μπορεί να εκφράσει (εκφραστική γλώσσα)
- την ανάπτυξη των ήχων και πόσο καθαρή είναι η ομιλία
- τη στοματοκινητική λειτουργία, δηλαδή πώς συνεργάζονται το στόμα, η γλώσσα και ο ουρανίσκος για την ομιλία, αλλά και για τη μάσηση και την κατάποση
Με βάση τα αποτελέσματα, μπορεί να προτείνει λογοθεραπεία.
Πώς βοηθά η λογοθεραπεία;
Ο λογοθεραπευτής θα δουλέψει με το παιδί σας για να βελτιώσει τις δεξιότητες ομιλίας και γλώσσας και θα σας καθοδηγήσει για το τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι.
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε ως γονείς;
Οι γονείς έχουν βασικό ρόλο στην υποστήριξη παιδιών με δυσκολίες στην ομιλία ή τη γλώσσα.
Μερικοί πρακτικοί τρόποι για να ενισχύσετε την ανάπτυξη της ομιλίας στο σπίτι:
- Εστιάστε στην επικοινωνία. Μιλήστε στο μωρό σας, τραγουδήστε και ενθαρρύνετε τη μίμηση ήχων και χειρονομιών.
- Διαβάστε στο παιδί σας. Ξεκινήστε από τη βρεφική ηλικία. Επιλέξτε βιβλία κατάλληλα για την ηλικία του, όπως βιβλία με σκληρές σελίδες ή εικόνες που ενθαρρύνουν το παιδί να παρατηρεί ενώ εσείς ονομάζετε αυτά που βλέπει.
- Χρησιμοποιήστε την καθημερινότητα. Για να ενισχύσετε την ομιλία και τη γλώσσα, περιγράψτε τι κάνετε μέσα στην ημέρα. Ονομάστε τρόφιμα στο σούπερ μάρκετ, εξηγήστε τι κάνετε όταν μαγειρεύετε ή καθαρίζετε και δείξτε αντικείμενα μέσα στο σπίτι. Κρατήστε τον λόγο απλό, αλλά αποφύγετε τη «μωρουδίστικη» ομιλία.
Η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση των καθυστερήσεων στην ομιλία και τη γλώσσα είναι η πιο αποτελεσματική προσέγγιση. Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας αν έχετε οποιαδήποτε ανησυχία για την ανάπτυξη της ομιλίας ή της γλώσσας του παιδιού σας.
